Svörtustu sviðsmyndirnar út af borðinu

Vísindamenn í loftslagsmálum hafa afskrifað verstu sviðsmyndir loftslagsbreytinga.

Þróun í endurnýjanlegum orkugjöfum, stefnubreytingar í loftslags- og orkumálum og orkuskipti hafa gengið betur en margir höfðu þorað að vona. Næsti áfangi mótunar uppfærðra loftslagslíkana er fram undan.

Vöxtur losunar hægari en í upphafi aldarinnar

Heimsbyggðinni er að takast að minnka losun gróðurhúsa- lofttegunda svo að verstu sviðsmyndir loftslagsbreytinga hafa verið teknar út af borðinu. RCP8.5 var versta sviðsmyndin og miðaði við mestan styrk gróðurhúsaáhrifa í lok aldarinnar og allt að 4,4°C hlýnun. Vísindamenn segja nú með nokkurri vissu að sú sviðsmynd sé orðin ólíkleg. Allar líkur er því á að hún verði ekki lengur til umræðu þegar Loftslagsnefnd Sameinuðu þjóðanna (IPCC) leggur drög að næstu loftslagsskýrslu. Þetta kemur fram í skýrslu vísindamanna birtri í apríl á vef European Geosciences Union. Flest öll ríki heims eru meðlimir í IPCC sem byggir á vinnu þúsunda vísindamanna, en stendur ekki fyrir eigin rannsóknum.

Halldór Björnsson, fagstjóri veðurs og loftslags hjá Veðurstofu Íslands, segir að fyrir næsta stóra reikniverkefni (CMIP7) hafi verið ljóst að það þurfti að uppfæra þessar sviðsmyndir. „Í fyrsta lagi gerðu þær köldustu (t.d. SSP1-1.9) ráð fyrir að losun gróðurhúsalofttegunda drægist skarplega saman upp úr 2020,“ sem hafi ekki gengið eftir.

Hann segir að á sama hátt sé ljóst að SSP5-8.5 hafi á undanförnum árum orðið ótrúverðug því þróun losunar er sú að hægt hefur á vexti losunar, öfugt við það sem sviðsmyndin gerði ráð fyrir. „Þessi sviðsmynd á rætur að rekja í iðnþróun fyrsta áratugar þessarar aldar, en á þeim tíma jókst losun mjög hratt, en sú þróun hefur ekki haldist.“

Mega ekki vera ótrúverðugar

„Í báðum síðustu kynslóðum sviðsmynda (SSP og RCP) vísa síðustu tvær tölurnar til styrks gróðurhúsaáhrifa og af því hlýnun eykst með gróðurhúsaáhrifum er lítið mál að sjá að SSP1-1.9 er til dæmis mun kaldari en SSP58.5, en þessar tvær sviðsmyndir móta jaðar þeirra hugmynda um þróun losunar sem sviðsmyndirnar lýstu.“

Halldór segir að innan stórra reikniverkefna eins og CMIP (Coupled Model Intercomparison Project), sem eru samstarfsverkefni margra rannsóknarhópa, sammælast hóparnir um nokkrar lykilsviðs- myndir til að nota. „Hver kynslóð sviðsmynda endurspeglar mat orkuverkfræðinga, hagfræðinga og annarra sérfræðinga á því hvernig losun gróðurhúsalofttegunda er líkleg til að þróast, sem er nátengt hagþróun, orkuskiptum og fleiru. Þessar forsendur eru ekki spár, heldur er þeim ætlað að gefa forsendur um mögulega framvindu. Hér held ég að lykilorðið sé að þær mega ekki vera ótrúverðugar.“

Halldór bendir þó á að dekkri sviðsmyndir geti enn verið gagnlegar við útreikninga á þróun kerfa þar sem vitað er að svörun líkana er of lítil, „til dæmis er hún gagnleg fyrir framreiknaðar sjávarstöðubreytingar, að minnsta kosti þangað til líkön af íshvelum batna.“