Árið 1982 frumsýndi hin síunga Jane Fonda (þá 45 ára) fyrsta eróbikkvídeó sitt – sem varð gríðarvinsælt og kom henni samstundis á toppinn – en hún var ein þeirra sem setti tóninn þegar kom að metallitum og efnislitlum fatnaði.
Árið 1982 frumsýndi hin síunga Jane Fonda (þá 45 ára) fyrsta eróbikkvídeó sitt – sem varð gríðarvinsælt og kom henni samstundis á toppinn – en hún var ein þeirra sem setti tóninn þegar kom að metallitum og efnislitlum fatnaði.
Líf og starf 28. apríl 2026

Hámóðins með hækkandi sól

Höfundur: Sigrún Pétursdóttir

Það er skemmtilegt þegar sólin tekur að skína og ekki síst þegar hægt er að busla í vatni baðaður hlýjum geislum hennar. Öllu fremur finnst flestum skemmtilegust aðdáun annarra en eins og einhverjar hetjur hafa uppgötvað koma leiftrandi efni í sundfatnaði þar sterkt inn.

Gljá-sundföt í ætt metalglansbrjálæðis níunda áratugarins koma lesendum líklegast fyrst í huga. Árið 1982 frumsýndi hin síunga Jane Fonda (þá 45 ára) fyrsta eróbikkvídeó sitt – sem varð gríðarvinsælt og kom henni samstundis á toppinn – en hún var ein þeirra sem setti tóninn þegar kom að metallitum og efnislitlum fatnaði. Metallitar smápjötlur urðu aðalmálið á methraða og ýttu undir notkun á hinum ýmsu glansandi efnum á borð við lycra og spandex, sem virkuðu jafn vel á laugarbakkanum og í ræktinni.

Bleik glansbrók frá versluninni Chubbies.

Málmgljáinn þótti draga fram vöðvatóna og sólarbrúnku, en á þessum tíma snérist tíska mikið um að sýna sterkan og tónaðan líkama enda engin skömm að því að dást að olíusmurðum búkum (oftast stæltum) klæddum slíkum fatnaði.

Nauðsynlegt í sviðsljósinu

Sem áhugavert innskot má taka fram að hér á árum áður voru keppnisbúningar í vaxtarræktargreinum kvenna (bodybuilding) oft einfaldir og einlitir. Áherslan var eingöngu á vöðvamassa og línur, hvers kyns glit eða málmáhrif þóttu truflandi fyrir dómara.

Innleiðing bikinífitness, árið 2010, lagði hins vegar meiri áherslu á fegurð og heildarútlit þar sem málmlituð spandexefni þóttu endurkasta sviðsljósinu betur en hefðbundin efni og hjálpa dómurum að sjá vöðva- og uppbyggingu líkamans betur.

Að þessu sögðu gætu flestir áætlað að glansefnin, þá ekki síst þau málmlitu, væru ávöxtur þessa skemmtilega tímabils. Það kemur því nokkuð á óvart að fyrstu auglýsingar glansandi sundfatnaðar gleðja lesendur á árunum fyrir seinni heimsstyrjöldina.

Blá glansbrók frá versluninni Topspot Apparel.

Ekkert pláss fyrir sundboli úr prjónlesi

Í grein Morgunblaðsins árið 1936, með titlinum „Tískuklæðnaður kvenna við baðströndina“, kemur fram að upplagt sé að gleðja sig við sjóinn og sólina þá sjaldan hún sést, og ekki síst að koma sér úr bæjarryki Reykjavíkurborgar. Lesendum er bent á að allrasmartast sé að „baða sig í sól og sjó suður í Skerjafirði sem er að verða fjölsóttur baðstaður Reykvíkinga.“

Eitthvað þurfi þó að huga að útlitinu og þó helst klæðaburðinum eins og kemur fram í greininni.

„Prjónaði ullarbolurinn er nú ekki lengur aðal sund-klæðnaðurinn, þó hentugur sje. Tískukóngarnir hafa spreytt sig á að búa til sundföt og sund-boli úr alskonar „cloque“efnum og prjónasilki. Við birtum hjer mynd af einum þessháttar nýtísku sundbol úr gljáandi „lastexcloque“-efni. Hann mun vera full dýrmætur, til þess að hætta honum út í saltar bylgjur hafsins, en hinsvegar er hann ljómandi fallegur þegar glitrar á hann í sólskininu.“

Árið áður í annarri grein Morgunblaðsins, þá um efnisstranga, kemur lýsing á þessu gljáefni:

„Margskonar „cloque“ -efni, ofin gull- og silfurþráðum, sjást mikið. Af efnum eru hin nýju, spönsku „cloque“-efni mest í tísku og allavega efni ofin gull- og silfurþráðum.“

Af þessu má draga að leiftrandi metallitar sundflíkur hafi verið móðins alllengi.

Verður þú metalmanneskja í sumar?

Ef hugað er að sumarmánuðum ársins í ár, er ekki úr vegi að grafa gamlan sundfatnað, og fylgja nýjustu tískustraumum. Þær alhörðustu hafa nú þegar keypt sér ... metallitað og efnislítið bikiní, enda hæg heimantökin í verslunum á borð við MONY BODY á Grensásveginum þar sem hámóðins tíska ræður ríkjum.

Reyndar hafa sambærilegar sundbuxur á karlpeninginn ekki enn litið dagsins ljós í verslunum hérlendis en þær má finna á erlendum vefsíðum. Þeir allra hörðustu geta leitað á vefsíðum vöðvafjallanna þar sem hægt er að kaupa sér glitrandi smáskýlu í metallit.

Skylt efni: tískan

Vísnahornið
Líf og starf 28. apríl 2026

Vísnahornið

Í síðasta þætti birti ég vísu um mun á Húnvetningum og Þingeyingum. Óskar í Meða...

Hámóðins með hækkandi sól
Líf og starf 28. apríl 2026

Hámóðins með hækkandi sól

Það er skemmtilegt þegar sólin tekur að skína og ekki síst þegar hægt er að busl...

Risinn Reykjavíkurskákmótið
Líf og starf 27. apríl 2026

Risinn Reykjavíkurskákmótið

Opna Reykjavíkurskákmótið fór fram í Hörpu dagana 25.–31. mars. Mótið er að öllu...

23 slagir í einu spili
Líf og starf 27. apríl 2026

23 slagir í einu spili

Undankeppni Íslandsmótsins fór fram á dögunum í Fjölbrautaskólanum í Ármúla og v...

Bók um Svein búfræðing
Líf og starf 27. apríl 2026

Bók um Svein búfræðing

Maður er nefndur Sveinn Sveinsson (1849–1892), austfirskur. Svein má með réttu t...

Samkeppni um hönnun lopapeysu fyrir kvenbændur
Líf og starf 21. apríl 2026

Samkeppni um hönnun lopapeysu fyrir kvenbændur

Árið 2026 er alþjóðlegt ár kvenbóndans en af því tilefni hefur Uppspuni í Ásahre...

Klassísk blómfegurð stofuhindar
Líf og starf 20. apríl 2026

Klassísk blómfegurð stofuhindar

Litir og form garðblóma heilla ræktendur en vinsældirnar eru hverfular, nýjar te...

Lausn á vísnagátunni
Líf og starf 20. apríl 2026

Lausn á vísnagátunni

Lausn á vísnagátu.