Mesti vöxturinn í mjólkurframleiðslu
Búist er við að neysla á landbúnaðarvörum á heimsvísu aukist um 13 prósent á næstu tíu árum. Jafnframt er viðmiðunarverð þeirra talið muni lækka lítillega að raungildi.
Gert er ráð fyrir að framleiðsla heimsins á landbúnaðarvörum aukist að meðaltali um 1,1 prósent á ári á komandi áratug.
Efnahags- og framfarastofnunin (OECD) og Matvælastofnun Sam- einuðu þjóðanna (FAO) segja í nýrri skýrslu, Landbúnaðarhorfur 2024– 2033, að neysla landbúnaðarvara á heimsvísu muni aukast um 13 prósent á næstu tíu árum. Áætlað er að vöxtur í mjólkurframleiðslu í heiminum verði meiri en í öðrum landbúnaðarafurðum á því tímabili, um 1,6 prósent á ári. Jafnframt muni viðmiðunarverð landbúnaðarafurða lækka lítillega að raungildi á tímabilinu. Það komi þó ekki endilega til með að endurspeglast í smásöluverði á matvælum því þar séu margar breytur, svo sem í umhverfis-, félags-, pólitísku og efnahagslegu tilliti.
Lág- og meðaltekjulönd knýja áfram vöxt landbúnaðarafurða. Lögð er í skýrslunni áhersla á að þróttmiklir alþjóðlegir markaðir fyrir landbúnaðarvörur verði áfram mikilvægir fyrir fæðuöryggi þjóða og lífsviðurværi dreifbýlis. Þjóðir heims hafi aukið framleiðslu sína hratt, með nýrri tækni, nýsköpun og nýtingu á náttúruauðlindum landanna.
Mjólkurframleiðsla vex meira en aðrar greinar
Samkvæmt OECD/FAO munu neytendur áfram hafa mjólkurvörur í hávegum sem mikilvægan hluta af heilbrigðu og næringarríku mataræði. Í takt við hækkandi tekjur og fólksfjölgun er áætlað að neysla haldi áfram að aukast á heimsvísu til meðallangs tíma. Einkum knýja Indland og Pakistan þann vaxtarbrodd. Neysla á hvern íbúa á unnum mjólkurvörum heldur einnig áfram að aukast.
Áætlað er að mjólkurframleiðsla í heiminum verði meiri en í öðrum landbúnaðarafurðum á komandi áratug, um 1,6 prósent á ári. Búist er við meira en helmingi framleiðsluaukningar í Indlandi og Pakistan. Gert er ráð fyrir að löndin samanlagt muni standa fyrir yfir 30 prósentum af mjólkurframleiðslu heimsins árið 2033. Innan ESB er gert ráð fyrir að mjólkurframleiðsla minnki lítillega vegna minni eftirspurnar, framleiðslutakmarkana sem tengjast umhverfislöggjöf og útbreiðslu annarra framleiðslukerfa.
Um það bil 7 prósent af þeirri mjólk sem framleidd er í heiminum verður vara á alþjóðlegum mörkuðum.
Meira alifuglakjöt innan ESB
Spáð er að kjötframleiðsla í heiminum muni aukast um 12 prósent á tímabilinu og ná 388 milljónum tonna miðað við skrokkþyngd (cwe). Búist er við stærstum hluta framleiðsluaukningar í Asíu og talið að alifuglakjöt styrki þegar markaðsráðandi stöðu á kjötmarkaði.
Gert er ráð fyrir að neysla á kjúklingi, svínakjöti, nautakjöti og lambakjöti aukist um 16 prósent til ársins 2033. Kjötneysla aukist um 0,5 kíló á mann á ári og verði komin í 28,6 kílóa ársneyslu á mann árið 2033. Í prósentum talið eykst neysla á mann um 2 prósent árið 2033. Það er þó aðeins þriðjungur af vexti síðasta tíu ára tímabils. Ásamt Indlandi og Kína er búist við að kjötneysla aukist mest í Víetnam, Bandaríkjunum og Brasilíu.
OECD/FAO bendir á alþjóðlega þróun þar sem neytendur verði sífellt næmari fyrir dýravelferð og umhverfis- og heilbrigðismálum sem tengjast dýraframleiðslu, sem samkvæmt OECD/FAO gæti leitt til minni kjötneyslu á mann. ESB er nefnt sem dæmi. Þar er gert ráð fyrir að í stað neyslu kjöts af nautakjöti, svínum og sauðfé komi alifuglakjöt. Á heimsvísu er einnig talið að alifuglakjöt standi undir helmingi aukningar kjötneyslu.
Hár framleiðslukostnaður, m.a. fóðurkostnaður, og strangara regluverk hefur haft rík áhrif á kjötframleiðslu undanfarin ár, auk ýmissa sjúkdóma. Talið er að framleiðendur þurfi að bæta framleiðni sína til að viðhalda samkeppnishæfni, m.a. með afkastaaukningu á grunni bættrar ræktunar og skilvirkari verkferla, bættri fóðurnýtingu og meiri sláturþyngd.
Hlutfall landbúnaðarhráefnis sem fer í fóður er talið munu aukast eftir því sem dýraframleiðsla vex og eflist.
Kornframleiðsla eykst um 350 milljónir tonna
Vöxtur korneftirspurnar mun skv. skýrsluhöfundum ekki aukast og á það rætur að rekja til minnkandi eftirspurnar eftir fóðri, lífeldsneyti og iðnaðarnotkunar korns. Vöxtur í eftirspurn korns er fyrst og fremst tengdur fólksfjölgun í lægri millitekjulöndum.
Búist er við aukinni eftirspurn eftir hveiti og hrísgrjónum í Asíu en í Afríku er reiknað með aukinni neyslu á hirsi, dúrru og hvítum maís. Hrísgrjón eru einnig að aukast í fæðu sumra Afríkulanda. Talið er að kornframleiðsla á heimsvísu aukist um 350 milljónir tonna og verði 3.200 milljónir tonna árið 2033. Um 40 prósent aukningarinnar verður í Asíu.
Að meðaltali fara 17 prósent af kornframleiðslu heimsins á alþjóðlega markaði.
Losun dregst saman
Christina Furustam, sérfræðingur hjá Landssamtökum bænda í Svíþjóð, bendir í umfjöllun sinni um skýrslu OECD/FAO að einkar jákvætt sé að Afríka muni á komandi árum eiga vaxandi hluta framleiðsluaukningar kornvöru. Þá muni landbúnaðarframleiðsla heims losa minna af gróðurhúsalofttegundum á hverja einingu en áður.
Hún tiltekur einnig að mjólkurvörur styrki stöðu sína sem uppspretta næringar og orku fyrir neytendur.
