Verið til friðs

Á efri unglingsárum mínum snerist lífið á sumrin um vinnu og skemmtanir. Í sveitinni var skemmtanalífið fremur einfalt. Reglulega skelltum við okkur á böll í Miðgarði og í öðrum félagsheimilum í Skagafirði og það kom fyrir að við brugðum okkur á böll í næstu héruðum. Þá voru viðkomustaðirnir Sjallinn á Akureyri, Ýdalir í Aðaldal, félagsheimilið á Blönduósi og Víðigerði í Vestur-Húnavatnssýslu, svo dæmi séu tekin.

En útihátíðir eða bæjarhátíðir voru fátíðar á þessum árum. Stærsti viðburður hvers sumars í skemmtanalífi djammþyrstra ungmenna var verslunarmannahelgin. Þá þyrptumst við á útihátíðir hingað og þangað um landið, til Vestmannaeyja og Akureyrar til að mynda. Þetta voru svo sem ágætar skemmtanir en einkenndust auðvitað af öskrandi fylleríi, uppbyggðri unglingagreddu, slagsmálum og almennum djöfulskap.

Á síðustu árum hefur útihátíðum og bæjarhátíðum snarfjölgað, svo mikið að það væri fast að því hægt að leggjast í útlegð yfir sumarmánuðina og þræða sig eftir þjóðvegunum frá einni slíkri hátíð til annarrar. Með því hefur vægi verslunarmannahelgarinnar töluvert minnkað. Fyrir 15 til 20 árum síðan var algjör goðgá að skella sér ekki á útihátíð þá helgi.

Hins vegar er það nú svo að þessar útihátíðir og bæjarhátíðir eru misjafnar. Sumar virðast hafa tekið í arf það versta og vitlausasta sem verslunarmannahelgin hafði (og hefur enn) að bjóða. Dæmi um þetta er Besta útihátíðin sem haldin var á Gaddstaðaflötum í byrjun júlí 2012. Þar tókst nokkur þúsund manns ekki að koma saman án þess að nauðgun væri kærð og allt logaði í slagsmálum. Ekki efa ég að megnið af þeim sem á hátíðina komu hafi skemmt sér vel, rétt eins og ég gerði um verslunarmannhelgar hér í denn. En þrátt fyrir mikla gæslu og forvarnir fyrir hátíðina fór þetta nú ekki betur. Aðstandendur Írskra daga á Akranesi hafa ævinlega gert sitt besta til að hún fari vel fram. Samt sem áður er það fastur liður að upp komi líkamsárásir og vesen á hátíðinni.

En það er ekkert náttúrulögmál að þetta þurfi að vera svona. Á þungarokkshátíðinni Eistnaflugi sem haldin er á Neskaupsstað hefur aldrei komið upp nauðgun og það er hending að það komi til handalögmála. Sömu sögu má segja um tónlistarhátíðina Bræðsluna á Borgarfirði eystri. Á báðum þessum hátíðum er enda lagt út af því af hálfu skipuleggjenda að fólk skuli skemmta sér fallega. Eins og Stebbi Magg, skipuleggjandi Eistnaflugs, segir á hverju kvöldi hátíðarinnar: Ekkert fökking vesen, annars held ég aldrei aftur Eistnaflug.

Síðasta sumar fór ég á tónlistarhátíðina Glastonbury Festival í Englandi. Þar komu saman 130.000 manns og skemmtu sér í fimm daga undir tónum Rolling Stones, Portishead og annarra stórgóðra tónlistarmanna. Ekki ein einasta líkamsárás var kærð eftir hátíðina.

130.000 Bretar og gestir þeirra geta skemmt sér vandræðalaust á útihátíð. Gestir Bræðslunnar og Eistnaflugs geta það líka. Væri til of mikils mælst að gestir annarra íslenskra útihátíða gætu slíkt hið sama?