Ræktun á burnirót til fæðubótarframleiðslu

Hafin er ræktun á burnirót í Hnífsdal í þeim tilgangi að framleiða fæðubótarefni úr henni til markaðssetningar á Íslandi.

Verkefnið fékk nýlega styrk úr Sóknaráætlun Vestfjarða. Um fjölskyldufyrirtækið Hjartarót er að ræða sem stendur á bak við það, í eigu þeirra Hörpu Kristjánsdóttur, Kjartans Árnasonar og Ránar Kjartansdóttur. „Síðustu þrjú haust var fræjum safnað og sáð í hólfabakka. Síðasta sumar voru fyrstu plönturnar svo gróðursettar í beð. Þar sem burnirót er hægvaxta planta þarf hún að vaxa í 5–6 sumur áður en hún er uppskorin. Því er búist við fyrstu uppskeru sumarið 2028 eða 2029. Ræktunin er því aðeins á byrjunarstigi og búist við að næstu árin fari í að prófa sig áfram með mismunandi leiðir í ræktuninni,“ segir Harpa.

Ein verðmætasta lækningaplantan

Að sögn Hörpu er burnirót talin vera ein verðmætasta lækningaplantan í íslensku flórunni. „Hún er fjölær af helluhnoðraætt sem myndar þúfur og vex á norðurslóðum og til fjalla. „Burnirót vex á norðurhveli jarðar og á Íslandi finnst hún í öllum landshlutum, allt frá sjávarmáli og upp í þúsund metra hæð. Hún er þó ekki algeng, þar sem hún er bæði mjög eftirsótt beitarjurt sauðkindarinnar, auk þess sem undanfarin ár hefur færst í vöxt að henni sé safnað til nýtingar í fæðubótarefni, jurtalyf og snyrtivörur. Ofnýting hefur því leitt til hnignunar plöntunnar og er hún komin á válista í sumum löndum.

Þar sem ræktunin er enn á byrjunarstigum hefur ekki verið ákveðið nákvæmlega hvaða leið verður farin í markaðsmálum, en líklegt að einblínt verði á fullvinnslu afurða svo sem tinktúru á innlendan markað.“

Bætir einbeitingu og eykur orku

Á Íslandi er burnirót fáanleg sem fæðubótarefni og jurtalyf. Harpa segir að hún sé farin að sjást líka á orkudrykkjamarkaðnum og þar sé gert ráð fyrir mikilli aukningu.

Lífvirk efni í rótum og jarðstönglum burnirótar séu aðallega salidroside og rosavin. „Burnirót er talin hjálpa líkamanum að takast á við streitu, draga úr þreytu og bæta andlega og líkamlega afköst. Hún er almennt notuð til að bæta einbeitingu, minni og skap, en einnig til að auka orkustig og styðja við þrek og þol. Rannsóknir benda til þess að hún geti einnig dregið úr einkennum kvíða og vægs þunglyndis.“