Uppskerubrestur á Norðurlandi
Mikið tjón varð á kornökrum norðan heiða í hvassviðrinu sem gekk yfir landið á dögunum, það á við um Eyjafjörð og Suður- Þingeyjarsýslu þar sem tjón gæti numið tugum milljóna þegar upp er staðið.
Sigurgeir Hreinsson, framkvæmdastjóri Búnaðarsambands Eyjafjarðar, segir að þegar óveðrið skall á hafi átt eftir að þreskja á bilinu 150 til 200 hektara í Eyjafirði. Gera megi ráð fyrir að á hverjum hektara hafi tapast um það bil 2 til 2,5 tonn og megi búast við að tjónið verði að lágmarki 20–25 milljónir króna.
„Þetta eru auðvitað enn ágiskanir þar til búið er að þreskja en ekki ólíklegt að niðurstaðan verði þessi,“ segir Sigurgeir.
Hann segir árferði á liðnu sumri hafa verið kornrækt erfitt, farið var seint af stað og sömu sögu því að segja varðandi þreskingu sem einnig var seinni á ferðinni en vant er. Gerir Sigurgeir ráð fyrir að eftir hafi átt að þreskja af um það bil helmingi akra í Eyjafirði þegar óveður skall á. Á sama tíma í fyrra var þreskingu svo gott sem lokið um miðjan september.
Víða varð verulegt tjón, annars staðar minna. Algengt hafi verið að um helmingur og upp í um 70% hafi eyðilagst, en hann viti einnig dæmi um spildur þar sem allt varð ónýtt.
Taka þarf upp tryggingakerfi fyrir uppskeru
Haukur Marteinsson, formaður Búnaðarsambands Suður-Þingeyinga og bóndi á Kvíabóli í Kinn, segir talsvert tjón hafa orðið á ökrum í héraðinu. Þresking hafi verið um það bil hálfnuð, „og uppskeran lofaði býsna góðu og víða mjög góðu miðað við sólarlítið sumar, þannig að þetta foktjón var alger óþarfi ofan í það.“ Haukur sagði akra víða mjög hávaxna eftir gróðursælt sumar og því hafi þeir lagst verulega í vindinum og úrkomunni. Víða brotnuðu korn og öx og telur hann að tap á ökrum í sýslunni hafi víða verið um það bil tveir þriðju af væntanlegri uppskeru.
Hann segir ljóst að ef bændur eigi áfram að bera ábyrgð á fæðuöryggi þjóðarinnar þurfi að taka upp tryggingarkerfi fyrir uppskeru líkt og þekkist í nágrannalöndum okkar.
Bestu akrarnir verst úti
Hermann Ingi Gunnarsson á Klauf í Eyjafirði tekur í sama streng. „Þeir akrar sem við áttum eftir að þreskja fyrir veðurhaminn urðu fyrir skemmdum. Á sumum eyðilagðist þriðjungur uppskerunnar en á öðrum
var altjón. Þeir akrar sem voru hvað best þroskaðir skemmdust mest.“
Hermann segir að téðir akrar hefðu að öllum líkindum gefið milli 5-6 tonn af þurru korni á hektara.
„Uppskeran nú er frá því að vera innan við eitt tonn á hektara og upp í þrjú tonn. Eftir að hafa komist í gegnum erfitt sumar, þar sem kuldi og sólarleysi var ríkjandi, kom góður september sem gerði gæfumun og leit uppskeran vel út þangað til veðrið skall á.“
Hermann segir að milli þrjár til fjórar milljónir króna hafi þar farið í súginn hjá honum, auk þess sem hann þurfi nú að kaupa það korn sem honum varð af. Hann bendir á að hvorki Bjargráðasjóður né almennt tryggingarkerfi taki til tjóns af þessu tagi.
Furðulítið tjón í Skagafirði
Sævar Einarsson, bóndi á Hamri í Hegranesi og einn eigenda félagsins Þreskir ehf., hefur verið á ferðinni um Skagafjörð undanfarið og segir lítið um skemmdir á korni þar. Tjón hafi orðið á ökrum við fimm bæi eftir því sem hann best viti, en heilt yfir hafi sloppið vel til. „Það var furðu lítið um afföll, það má segja að við höfum sloppið vonum framar frá þessu óveðri.“
Sævar segir þreskingu í Skagafirði um það bil að ljúka, flestir búnir og uppskera sé nokkuð misjöfn eftir svæðum. Aðeins hafi borið á frostskemmdum í Hjaltadal og þar um kring, sennilega eftir frostnótt seint í ágúst, en aðrir séu
ánægðir með uppskeru sumarsins.
Hann hefur ræktað korn heima á Hamri í 27 ár og segir uppskeru sumarsins með meira móti, „Fer alveg í topp fimm, þannig að ég er himinlifandi.“
