Ullariðnaður á gömlum grunni

Á Hvammstanga starfar prjónaverksmiðjan Kidka sem nýtir alfarið innlent hráefni. Eigendur hennar reka verslun í einum enda verksmiðjuhússins sem gefur þeim nánari tengsl við viðskiptavinina.

Kristinn Karlsson er framkvæmdastjóri og helmingseigandi Kidka. Hinn helming fyrirtækisins á Irina Kamp, fyrrverandi eiginkona Kristins, og vinnur hún í markaðsmálum og saumaskap. Hann telur líklegt að þetta sé nánast eina prjónastofan sem framleiði alfarið úr innlendri ull. Kidka byggir á gömlum grunni, en frá árinu 1972 hefur sauma- og prjónastofa verið starfrækt á Hvammstanga og hét fyrirtækið fyrst Drífa. Í nokkur ár starfaði stofan undir heitinu Ísprjón, en þegar Kristinn og Irina keyptu prjónastofuna árið 2008 hét fyrirtækið Freyjuprjón og framleiddi aðallega fyrir Rússlandsmarkað. Nafnið Kidka er samsetning á gælunafni Kristins, sem er kallaður Kiddi, og eftirnafni Irinu Kamp. „Ég er búinn að vera í þessum bransa alveg síðan ég var sautján ára,“ segir Kristinn, en hann byrjaði sem prjónamaður á prjónastofunni á Hvolsvelli þar sem hann var í mörg ár. Hann flutti á Hvammstanga rétt fyrir aldamót til að starfa sem yfirmaður í prjónaverksmiðjunni og var hjónunum loks boðið fyrirtækið til kaups árið 2008.

Vörur fyrir túrista og hestamenn

Kristinn segir þetta vera ágætis rekstur og séu viðskipti við túrista stór hluti af sölunni. Þegar Covid-19 faraldurinn reið yfir og ferðamönnum fækkaði hafi þau brugðið á það ráð að hanna vörur fyrir hestamenn, eins og hestaábreiður og undirdýnur fyrir hnakka. Þetta styðji hvort annað, því hestamenn séu farnir að versla mikið af peysum.

Kristinn segist vera svo heppinn að nánast allt sem þau framleiði seljist vel. Það sem sé vinsælast séu hettupeysur og heilar lopapeysur. „Svo erum við með lundahúfur og þær mokast út.“ Lykillinn að góðri vöru sé að hafa tilfinningu fyrir því hvað viðskiptavinurinn vilji. „Stundum er þetta ekki akkúrat það sem þú vilt sjálfur.“ Þau hafi lagt sig fram við að þróa sniðin og gera flíkurnar nútímalegri. Áður fyrr hafi þetta verið hálfgerðar pokapeysur á meðan núna séu þær aðsniðnari. Það megi heldur ekki ganga of langt í að breyta peysunum í tískuvöru því ferðamenn vilji kaupa flíkur sem byggi á íslenskum hefðum. „Af því að við erum með túristabúð þá erum við í miklum tengslum við ferðamanninn og skynjum hvað fólk vill.“

Ýft með könglum

Mynstrin eru hönnuð í tölvum og send í prjónavélarnar. Þegar búið er að prjóna efnið þarf það að fara í gegnum þvott þar sem það er ýft og burstað í vél með fjölmörgum könglum. Eftir það er efnið þurrkað og pressað í réttar víddir. Þá fer efnið á saumastofuna þar sem það er sniðið í til að mynda boli og ermar ef framleiddar eru peysur. Að lokum er efnið saumað saman og fara vörurnar ýmist á lagerinn eða beint til viðskiptavina.

Að jafnaði starfa átta manns hjá fyrirtækinu. Kristinn segir helstu verkefnin lúta að saumaskap og að vakta prjónavélarnar. Hópurinn vinni síðan oft saman að því að hanna nýjar vörur. Á veturna skipti starfsmennirnir í verksmiðjunni með sér að vakta búðina, en á sumrin sé ráðið afleysingafólk í verslunina vegna mikilla anna.

Lágmarksyfirbygging

„Þetta fyrirtæki á að geta dafnað og verða stærra. Auðvitað byggist allt á því hvernig ytra umhverfið þróast,“ segir Kristinn. Hráefnis- og launakostnaður fari alltaf hækkandi sem þrengi að iðnaði á Íslandi og skýri af hverju framleiðsla færist til landa eins og Kína. Hann segist þráast við þar sem hann hafi gaman af þessu og vilji framleiða íslenskt.

Kidka hafi ekki mikla yfirbyggingu, sem hjálpi til við að halda fyrirtækinu arðbæru. Kristinn þekki allt ferlið og geti gengið í öll verk, hvort sem það sé að prjóna, selja eða gera við tækin. Ef fyrirtækið stækki það mikið að þörf væri á að bæta við fólki segir Kristinn ekki víst að það myndi borga sig. „Þetta fyrirtæki má ekki vera mikið stærra til þess að geta gengið með þessum mannskap, en auðvitað er það alltaf spennandi að stækka.“