Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 10 ára.
Samson – hrakfalla­saga frá upphafi
Á faglegum nótum 27. nóvember 2015

Samson – hrakfalla­saga frá upphafi

Höfundur: Vilmundur Hansen

Ford og General Motors áttu í harðri samkeppni á bifreiðamarkaði þegar Ford setti Fordson dráttarvélar á markað árið 1917 sem voru mun ódýrari traktorar en áður höfðu þekkst. GM ákvað strax að fara í samkeppni við Ford og hóf fljótlega framleiðslu á traktorum sem þeir kölluðu Samson.

Fyrsta skrefið í samkeppninni var kaup vélaframleiðanda sem hét the Samson Sieve-Grip Tractor Company og framleiddi traktora. Fyrirtækið var stofnsett sem stálsmiðja aldamótaárið 1900 en hóf framleiðslu á dráttarvélum nokkrum árum seinna. Um svipað leyti yfirtók GM annað fyrirtæki, Janesville Machine Co., sem sérhæfði sig í framleiðslu á landbúnaðartækjum.

Framleiðsla fyrirtækjanna var sameinuð undir sama þaki og nafninu Samson Tractor Company og gert að sérdeild innan GM.

Stór áform

Hugmyndin var að nýja fyrirtækið framleiddi allt í senn fjölskyldu- og vöruflutningabíla, dráttarvélar og landbúnaðartæki sem hægt væri að knýja með traktor eða hesti.

Árið 1919 hannaði GM níu manna fjölskyldubíl með aftursætum sem hægt var að fjarlægja á einfaldan hátt og breyta í yfirbyggðan pallbíl. Hugmyndin var að markaðssetja bílinn fyrir bændur sem sæju sér hag í því að geta notað eina og sama bílinn sem fjölskyldubíl og flytja með aðföng og vörur. Markaðssetningin mistókst gersamlega og einungis einn slíkur sá dagsins ljós og aldrei seldur.

Sömu hörmungarsögu er að segja af framleiðslu fyrirtækisins á vöruflutningabílum. Hugmyndin var góð en misheppnuð frá upphafi.

Samson Model 4

Þrátt fyrir misheppnaðar tilraunir Samson til að framleiða bíla var aðalmarkmið fyrirtækisins að framleiða dráttarvélar. Fyrir yfirtöku GM hafði Samson framleitt traktor sem kallaðist Sieve-Grip og var þungur og á þremur stálhjólum. Hjólin voru með götum til að ná betra gripi og það festist ekki drulla undir þeim heldur kreistist í gegn væri vélin að vinna í leðju.

Eitt fyrsta verk nýrra eigenda var að hætta framleiðslu Sieve-Grip og hanna nýja og minni fjögurra hjóla dráttarvélar sem átti að keppa við Fordson um hylli bænda. Nýja vélin fékk nafnið Samson Model 4 og kostaði 650.000 bandaríkjadali. Fljótlega kom í ljós að framleiðslan stóð ekki undir sér og verðið hækkaði í 840.000 dali sem var engan veginn samkeppnishæft verð við Fordsoninn frá Ford.

Járnhesturinn

Næsta tilraun GM til dráttarvélaframleiðslu kallaðist Model D Iron Horse. Framleiðslan hófst 1919. Vélin var af gerðinni Chevrolet og fjögurra strokka. Galdurinn við Járnhestinn fólst í því að hægt var að tengja við hann flest eldri landbúnaðartæki sem áður höfðu verið hestknúin og átti hann þannig að spara bændum vélakaup þrátt fyrir að þeir fengju sér dráttarvél.

Eins og önnur góð áform Samson dráttarvélaframleiðandans undir stjórn General Motors misheppnaðist hönnunin og markaðssetning Járnhestsins gersamlega og fyrirtækið var lagt niður árið 1923. Tap GM á ævintýrinu nam 33 milljónum Bandaríkjadala sem hefur eflaust glatt samkeppnisaðilann, Henry Ford, afskaplega.

Skylt efni: Gamli traktorinn | Samson

Greiðir tæplega helming skuldar við bændur
Fréttir 16. janúar 2026

Greiðir tæplega helming skuldar við bændur

Vegna rekstrarvanda á undanförnum misserum náði Ístex ekki að standa í skilum vi...

Ingólfur sæmdur fálkaorðunni
Fréttir 16. janúar 2026

Ingólfur sæmdur fálkaorðunni

Halla Tómasdóttir, forseti Íslands, sæmdi fjórtán Íslendinga heiðursmerki hinnar...

Mata fær langmest af kjötkvóta
Fréttir 16. janúar 2026

Mata fær langmest af kjötkvóta

Búið er að úthluta tollkvótum fyrir landbúnaðarvörur frá Evrópusambandinu fyrir ...

2025 hlýjast frá upphafi mælinga
Fréttir 16. janúar 2026

2025 hlýjast frá upphafi mælinga

Árið 2025 var hlýjasta árið á Íslandi frá upphafi mælinga samkvæmt upplýsingum f...

Dæmdur fyrir vanrækslu nautgripa
Fréttir 16. janúar 2026

Dæmdur fyrir vanrækslu nautgripa

Héraðsdómur Norðurlands vestra dæmdi nautgripabónda til sex mánaða skilorðsbundi...

Hvað á klukkan að vera?
Fréttir 15. janúar 2026

Hvað á klukkan að vera?

Nú eru í gangi tveir undirskriftalistar á island.is þar sem annars vegar er bari...

Undanþáguheimildir til sameininga felldar niður
Fréttir 15. janúar 2026

Undanþáguheimildir til sameininga felldar niður

Drög að frumvarpi um breytingu á búvörulögum hafa verið birt á vef Alþingis. Í þ...

Tap af nautaeldi nam 19 krónum á hvert framleitt kíló
Fréttir 15. janúar 2026

Tap af nautaeldi nam 19 krónum á hvert framleitt kíló

Enn er nokkurt rekstrartap af nautaeldi á Íslandi og samkvæmt rekstraryfirliti R...