Rekstrarskilyrðin ekki til staðar

Afurðaverð til sauðfjárbænda fyrir komandi sláturtíð nær ekki að halda í við verðlagsþróun, þegar tekið er tillit til reiknaðs meðalverðs kjötafurðastöðva.

Deild sauðfjárbænda hjá Bændasamtökum Íslands lýsir vonbrigðum með það afurðaverð sem kynnt hefur verið. Samkvæmt útreikningum Bændasamtaka Íslands hækkar afurðaverð að meðaltali um 2,2% fyrir kíló dilkakjöts og 1% fyrir fullorðið fé.

Eyjólfur Ingvi Bjarnason, formaður deildar sauðfjárbænda, segir að meðalverð afurðastöðvanna hefði þurft að halda í við verðlagsþróun til að fylgja eftir þeirri leiðréttingu sem verið hefur á afurðaverði síðustu ára. Hann bendir þó á að Sláturfélag Suðurlands hafi hækkað sína afurðaverðskrá um 4% og þannig fylgt almennu verðlagi.

Í Morgunblaðinu á dögunum var haft eftir Ágústi Torfa Haukssyni, forstjóra Kjarnafæðis Norðlenska, að afurðaverðshækkanir hefðu orðið umfram verðlagsþróun á síðustu árum. Sú 17% meðaltalshækkun sem varð haustið 2024 hafi verið vegna þeirrar væntanlegu hagræðingu sem ráðast átti í, en frestaðist vegna dómsmála þar sem skorið var úr um lögmæti nýrra búvörulaga frá vorþingi 2024. Í þeim var kjötafurðastöðvum veitt undanþága frá samkeppnislögum til aukins samstarfs og sameininga.

Fjármögnun búvörusamninga

„Sauðfjárbændur binda vonir við að fjármögnun búvörusamninga verði einnig leiðrétt með auknu fjármagni – slíkt er forsenda þess að sauðfjárbændur geti fjárfest í búum sínum, innleitt nýja tækni og hagrætt í eigin rekstri,“ segir Eyjólfur spurður um væntingar sauðfjárbænda til næstu ára. Meðal annars með tilliti til mögulegrar hagræðingar í kjötafurðastöðvageiranum með undanþáguákvæðinu frá samkeppnislögum.

„Rekstrarskilyrðin eru ekki til staðar í dag og í raun virka engin kerfi sem eru undirfjármögnuð. Sauðfjárbændur vilja ekki kollvörpun á starfsumhverfi sínu en það má bæta ýmis atriði. Hvað stendur í 71. gr. búvörulaga hefur lítil áhrif á væntingar okkar til lengri tíma því verkefnið er að tryggja viðgang sauðfjárræktar því frekari fækkun og samdráttur getur haft verulega neikvæð áhrif á búsetu og byggð á dreifbýlli svæðum landsins,“ segir Eyjólfur enn fremur.