Nauðsyn samvinnu
Árið 2025 ýtir úr vör þungum róðri tískuiðnaðarins þar sem nýsköpun og sjálfbærni eru mikilvægari en nokkru sinni fyrr. Blasa við bæði gríðarleg verkefni og tækifæri til umbreytinga.
Skófatnaður, eða efni í skó, hefur verið í mikilli þróun síðastliðin ár og tilraunir gerðar m.a. með vinnslu þörunga, sveppaleðurs eða ávaxta, þá bæði í það sem mætti kalla striga- eða leðurskó. Þrátt fyrir ágætis þróun í þessum málum standa skóframleiðendur enn frammi fyrir ýmsum áskorunum þegar kemur að ferli hringrásarhagkerfisins í hönnunarferlinu. Hefðbundin skósmíði sem byggir oftar en ekki á flóknum efnablöndum og límkvoðum hefur lengi hindrað endurvinnslu svo eitthvað sé nefnt. Þó glittir í frekari framrás og byltingu sjálfbærra efna og framleiðslutækni og gaman að segja frá því að þar standa fremst rótgrónir leikmenn til jafns við djörf sprotafyrirtæki. Í sameiningu eru þessir ástríðufullu skóhönnuðir að endurskilgreina hvað er mögulegt og hvað ekki, auk þess að ryðja brautina enn frekar fyrir hringrásarkerfi skófatnaðar.
Lengri líftími í kortum
Efnisstrangar eru í auknum mæli framleiddir úr endurunnum fatnaði, afskurðum og úr hinum ýmsu tilraunum með gjafir nátttúrunnar (þá á borð við efni sem verið er að þróa í skógerðinni).
Svæðisbundnar innkaupa- og endurvinnslustöðvar eru að verða lykilatriði við uppbyggingu vefnaðariðnaðarins, enn og aftur með hringrásarkerfið í huga. Auk þess eru þau skref sem fyrirtæki stíga í átt að öflugum aðfangakeðjum að verða sífellt áþreifanlegri og uppfylla fleiri og fleiri kröfur löggjafans sem og væntingar neytenda um sjálfbærni.
Til viðbótar er lögð enn frekari áhersla á að hönnun og framleiðsla sé með þeim hætti að hægt sé að endurnota og gera við vöruna til að lengja líftíma hennar.
Með það í huga er áhugavert að samkvæmt Umhverfisstofnun Evrópu eru aðeins eitt prósent af notuðum fötum endurunnin.
Losun og takmörkun úrgangs
Staðan í dag er ekki þannig að um háleitan metnað sé að ræða þegar kemur að losun og takmörkun úrgangs, heldur nauðsyn. Strangari löggjöf hefur ýtt á og ýtir nú enn fastar á að tískuiðnaðurinn takist á við áskoranir sínar þegar kemur að úrgangi.
Forsvarsmenn vefnaðar og tísku hafa eitthvað tekið við sér að undanförnu og hefur heyrst af víðtækri endursölu varnings, gervigreindarknúinni flokkunartækni og öllu þar á milli.
Þegar iðnaðurinn glímir við að reyna að koma málum sínum og markmiðum áfram eru sameiginlegar aðgerðir og góð samvinna nauðsyn. Þar koma inn í hinir ýmsu þættir, allt frá aðbúnaði bænda sem framleiða bómull, hör eða annað til vefnaðar, umhverfisvæn framleiðsla og vaxandi þrýstingur á birgja til að flýta fyrir grænum umskiptum.
Fjárfestingar koma einnig sterkar inn og reglur þegar kemur að áhættufjármögnun munu kalla á aukinn aga meðal sprotafyrirtækja sem þurfa að geta sannað sig og velferð sína þegar kemur að umhverfissjónarmiðum.
Nýleg stefna Evrópusambandsins
ESB lagði fram hugmyndir um breytingar á reglum um textílúrgang í mars 2024. Þar var ákveðið, við endurskoðun tilskipunar um úrgang, að tekin yrði upp aukin ábyrgð framleiðenda.
Þetta þýðir að framleiðendur vefnaðarvöru, svo sem fatnaðar, skótaus, fylgihluta, auk annarra fyrirtækja sem setja slíkar vörur á innri markað Evrópu, þurfa að standa straum af kostnaði við sérsöfnun, flokkun og endurvinnslu.
Einnig hefur verið óskað eftir markmiðum um minnkun textílúrgangs og frekara eftirlits með útflutningi notaðrar vefnaðarvöru. Síðast en ekki síst hefur verið kallað eftir betri innviðum fyrir sérsöfnun vefnaðarvöru og skilvirkari flokkun á sorpi frá sveitarfélögum á heimsvísu, þannig að hlutir á borð við textíl sem hægt er að endurvinna séu dregnir út áður en þeir eru sendir til brennslu eða urðunar.
