Nota langmest innlend áburðarefni

Verðhækkanir á áburðarverði koma lítið sem ekkert við bændur í lífrænni ræktun.

Lífrænir bændur nota nær eingöngu innlend áburðarefni. Innfluttur lífrænn áburður er framleiddur víða um heim. Framleiðslan er ekki háð notkun á jarðolíu og gasi.

Stríðsátökin hafa hverfandi áhrif

Verðhækkanir á áburðarverði koma síður við bændur í lífrænni ræktun en hefðbundinni, þar sem þeir nota að mestu leyti staðbundin innlend áburðarefni. Einungis lítið hlutfall áburðar sem þeir nota er innfluttur. Sá áburður sem þó er innfluttur er framleiddur víða um heim, en ekki framleiddur með jarðolíu eins og áburður til hefðbundins landbúnaðar.

„Hækkanir ættu síður að koma fram og hægar því áburðurinn er ekki framleiddur með jarðolíu,“ segir Hjörtur Grétarsson, einn eigenda Vege, sem selur innfluttan lífrænan áburð. Hjörtur segir lífræna áburðinn sem Vege selur vera unninn víða um heim, til að mynda úr vínberjahrati í Evrópu og sykurreyr í Asíu. Hann segir að verðhækkanir kæmu helst úr hækkuðum flutningskostnaði sem þó sé tiltölulega hagstæður í stóra samhenginu. Það hefur þó ekki raungerst enn sem komið er.

„Lífrænir bændur hérlendis nota, að því er ég best veit, nánast eingöngu innlend áburðarefni,“ segir Elínborg Erla Ásgeirsdóttir, lífrænn bóndi á Breiðargerði og formaður Lífræns Íslands. „Það hefur þó eitthvað færst í aukana að fólk og þar með talinn ég nýti áburðinn frá Vege ehf. samhliða, þó aðeins sem lítið brot af heildar áburðarnotkun, en hann er þægilegur að grípa í, t.d Plöntunæri sem er hár í nitri.“

Breytingar eru hægfara

Inntur eftir því hvort Vege hafi orðið vart við frekari eftirspurn eftir lífrænum áburði, segir Hjörtur það helst vera lífrænu bændurna sem eru að versla hjá þeim, til að nýta sem viðbót við annan áburð sem þeir nota úr nærumhverfinu. Þó séu alltaf einhverjir sem vilja vera vistvænir sem kaupa áburð hjá þeim. Hann segir kúnnahópinn vera nokkurn veginn þann sama ár frá ári en ekkert sé því til fyrirstöðu að stækka hann. „Það er rosalega erfitt að breyta hugarfari hjá fólki, það gerist mjög hægt. Við mættum kannski vera duglegri í sölu, þetta er hálfgert hobbí-fyrirtæki hjá okkur tvennum vinahjónum,“ segir Hjörtur.

Hjörtur segir þá sem hafa verslað við fyrirtækið hafa verið ánægða með árangurinn. „Þessi áburður heldur sér betur í jarðveginum og þú notar því minna af honum, rannsóknir sýna að hann lekur ekki jafnmikið út og kemíski áburðurinn. Mér finnst mjög sniðugt að þeir sem eru nálægt viðkvæmum vötnum eins og Mývatni, Þingvallavatni og víðar noti þennan áburð, þá myndi minna af áburði leka út í vötnin.“

Aðspurð um framvindu aðgerðaráætlunar stjórnvalda um greiningu möguleika á notkun lífræns efnis sem fellur til innanlands til áburðar og fóðurs segir Elínborg: „Ég get ekki sagt að það hafi orðið nein bylting í þeim efnum, en auðvitað hafa verið gerðar einhverjar skýrslur og greiningar.“