Möguleikar á að auka árstekjur sínar

Nýlega lauk formlega verkefni Ráðgjafarmiðstöðvar landbúnaðarins (RML) sem heitir Fundið fé og gengur út á að skoða möguleikana á því að koma á nýju framleiðslukerfi í sauðfjárrækt, meðal annars með fjölgun burða yfir árið og nýtingu sauðamjólkur.

Verkefnið hófst fyrir tæpum tveimur árum og var stutt af Matvælasjóði. Markmið þess var að skoða möguleika sauðfjárbænda á að auka árstekjur sínar eftir hverja vetrarfóðraða kind, meðal annars með skilvirkari framleiðslu í sauðfjárrækt og bættari nýtingu aðfanga. Tilefnið er lágt afurðaverð og erfiðleikar á markaði, meðal annars vegna einhæfrar framleiðslu þar sem slátrað er nær eingöngu að hausti og stærstur hluti kjötsins frystur. Það er síðan selt þannig næstu 11 mánuðina í samkeppni við aðrar ferskar kjötafurðir.

Þrjár sviðsmyndir að nýjum framleiðslukerfum

Í niðurstöðum skýrslu sem gefin var út eftir að verkefninu lauk, kemur fram að möguleikar séu til staðar til að auka fjölbreytni í íslenskri sauðfjárframleiðslu, með vöruframboði á ferskum afurðum í mun lengri tíma en úr hefðbundinni haustslátrun. Þessi aukna fjölbreytni getur stuðlað að aukinni heimavinnslu, bæði á kjöti og sauðamjólk.

Ýmsir óvissuþættir séu þó til staðar, einkum varðandi mögulega verðlagningu afurðanna.

Til að meta möguleikana á að breyta að hluta um framleiðsluaðferð voru settar upp þrjár mögulegar sviðsmyndir til hliðar við núverandi ráðandi framleiðsluaðferð. Síðan var reynt að bera þær saman við niðurstöður úr afkomuverkefni sauðfjárbænda sem RML hefur staðið fyrir undanfarin ár.

Í fyrstu sviðsmyndinni er miðað við að láta ær bera á átta mánaða fresti, þrisvar á tveimur árum. Í annarri sviðsmyndinni var gert ráð fyrir sauðamjöltum samhliða kjötframleiðslunni. Í þeirri þriðju var dreifður burðartími skoðaður, með því að nýta eðlislægan fengitíma eins og kostur er.

Bú með 500 fullorðnar kindur og 500 ærgilda greiðslumark var notað sem grunnviðmið. Niðurstöður benda til þess að fyrstu tvær sviðsmyndirnar gefi hagstæðustu framleiðslukerfin, með rekstrarafgangi nálægt 24 prósentum.

Verulegir möguleikar til fjármögnunar

Í skýrslunni kemur enn fremur fram, í umfjöllun um aðgengi að fjármagni fyrir sauðfjárbændur til að breyta sínum framleiðslukerfum, að verulegir möguleikar séu til staðar í að sækja fjármagn til nýsköpunar og atvinnuuppbyggingar á lands­ byggðinni.

Samhliða útgáfu RML á skýrslu um verkefnið voru útbúnir rafrænir bæklingar um þær þrjár sviðsmyndir sem skoðaðar voru.