Innsýn í bændasamfélag átjándu aldar
Á málþingi Átjándualdarfélagsins fyrir skömmu var fjallað um landbúnað frá ýmsum hliðum á átjándu öld.
Kynnt var áhugaverð sagnfræði, Gamla bændasamfélagið, Fjölskyldan og heimilisbúskapur í byrjum átjándu aldar, Byggðir og búsvæði og sagt frá útgáfu skjala Landsnefndarinnar fyrri 1770 til 1772. Auk þes sem gefin var innsýn í umfjöllun um akuryrkju og jarðrækt í skjölunum.
Fyrir áhugafólk um sögu og ekki síst landbúnaðarsögu voru öll erindin athyglisverð. Guðmundur Jónsson, prófessor við Háskóla Íslands, fjallaði um hugtakið „Gamla bændasamfélagið“ og að ólíkt hugmyndum þjóðernisstefnunnar um stéttlaust samfélag hefði verið ríkjandi mikil fastsett stéttaskipting líkt og í öðrum löndum. Guðmundur sagði einnig frá vinnslu nýs gagnagrunns og bókar sem væntanleg er og fjalla um líf þjóðarinnar í upphafi átjándu aldar.
Vegferðin til fullorðinsáranna
Ólöf Garðarsdóttir, forseti Hugvísindasviðs Háskóla Íslands og prófessor í félagssögu við Háskóla Íslands, flutti erindi sem fjallaði um mannfjölda og íbúaþróun á harðindatímum.
Í erindi hennar kom fram að á harðindatímum væri dánartíðni hæst meðal barna og gamalmenna og þeirra sem stóðu neðst í samfélaginu. Í máli Ólafar kom fram að giftingaraldur Íslendinga á átjándu öld verið almennt hærri hér og að margir hefðu þurft að sætta sig við að vera vinnuhjú eða ómaga stóran hluta ævinnar.
Byggðir og búsvæði
Ingibjörg Jónsdóttir, dósent í landfræði við Háskóla Íslands, flutti erindi um verkefni sem hún hefur unnið að ásamt Óskari Guðmundssyni, doktorsnema í sagnfræði við Háskóla Íslands, þar sem fjallað er um byggðir og búsvæði á landinu snemma á átjándu öld.
Sagt var frá sagnfræðilegu landupplýsingakerfi um jarðir, býli og mannfjölda í byrjun átjándu aldar. Fjallað var um búsæld mismunandi svæða og eyðibýli og ólíka búskaparhætti eftir landgæðum.
Innsýn í akuryrkju og jarðrækt
Jóhanna Þ. Guðmundsdóttir, sagnfræðingur og skjalavörður á Þjóðskjalasafni Íslands, flutti erindi á málþinginu. Annars vegar sagði hún frá útgáfu skjala Landsnefndarinnar fyrri 1770 til 1771 sem hún vann að ásamt Hrefnu Róbertsdóttur þjóðskjalaverði.
Hins vega flutti Jóhanna erindi sem bar heitið Dálítil innsýn í akuryrkju og jarðrækt í skjölum Landsnefndarinnar fyrri. Í máli Jóhönnu kom fram að mikið sé fjallað um akuryrkju og hvers kyns jarðrækt í skjölunum.
Í þeim kemur meðal annars fram að gera átti átak í túnrækt með garðhleðslum og þúfnasléttingu, auka skyldi áburðarnotkun og koma upp áveitum. Kornrækt og garðrækt voru sérstaklega til skoðunar, einnig skógnytjar, skógrækt og seljabúskapur.
Trú á að hægt væri að rækta korn á landinu var takmörkuð og ekki þótti verjandi að eyða opinberu fé í slíka tilraunastarfsemi. Fleiri höfðu trú á garðrækt en illa gekk að fá vinnufólk til að borða gras, eins og það kallaði kálið, og leit vinnufólkið á kál í matinn sem launalækkun og vildi frekar fá kjötbita og reiða sig á fjallagrösin.
Stærsta málið var að gera átak í túnrækt og margir sáu fyrir sér betri tíma ef ræktuð væru tún og garðar hlaðnir, gamlar selstöður teknar í notkun og komið upp heyforðageymslu. Auk þess lagði landsnefndin til að mýrar yrðu ræstar fram, enda sagði Jóhanna greinilegt samkvæmt skýrslunni að landsnefndarmennirnir hafi verið orðnir ansi leiðir á öllum mýrunum á ferð þeirra um Suður og Vesturland.
