Bitlaust

Tollvernd er eitt aðalverkfæri stjórnvalda til að stuðla að innlendri framleiðslu landbúnaðarvara.

Tollar á landbúnaðarvörur eru tvenns konar. Annars vegar verðtollur sem er lagður á sem hlutfall af innflutningsverði vörunnar. Hins vegar er magntollur sem er krónutala á hvert kíló sem flutt er inn. Magntollurinn hefur í mörgum vöruflokkum ekki tekið breytingum síðan árið 1995.

Dæmi um slíka vöru er smjör. Árið 1995, fyrir 29 árum, var ákveðið að magntollur smjörs væri 623 krónur á kílóið. Þessi krónutala hefur haldist óbreytt síðan. En á hartnær þrjátíu árum hefur verðgildi 623 króna tekið miklum breytingum. Samkvæmt verðlagsreiknivél Hagstofunnar er raunvirði 623 króna árið 1995 alls 2.200 krónur í dag. Hækkunin nemur 253 prósentum.

Að þessu sögðu er augljóst að verðbólgan er fyrir löngu búin að éta upp það stjórntæki sem tollvernd á að vera. Það er þó ekki allt. Þrátt fyrir að álögð gjöld á innflutning hafi rýrnað að raunvirði um mörg hundruð prósent þá er staðan ýktari.

Árið 2007 var gerður samningur við Evrópusambandið þar sem Ísland veitti ESB-löndum almenna tollalækkun á kjöti og kjötafurðum frá því sem öðrum þjóðum býðst, þannig að verðtollurinn fór úr 30% niður í 18% og krónutala magntollsins var lækkuð um 40%. Einnig voru þá innleiddir tollkvótar sem fela í sér að heimila innflutning tiltekins magns án tolla og eru þeir boðnir upp ár hvert. Um þetta útboð er fjallað hér í blaðinu.

Aukin eftirspurn hefur verið eftir nautakjöti á markaði í samræmi við aukinn fjölda ferðamanna en einnig vegna samdráttar í framleiðslu á íslensku nautakjöti. Þarna er því augljóst tækifæri fyrir innflytjendur að fylla inn í gat á markaðnum. Þetta hefur endurspeglast í síðustu útboðum á tollkvótum vegna innflutnings á nautakjöti frá Evrópusambandinu. Eftirspurnin hefur verið margföld á við framboð og jafnvægisverðið þá skiljanlega leitað upp á við. En einhverra hluta vegna var eftirspurnin nú síðast um þriðjungur þess sem hún var á sama tíma í fyrra og verðið féll úr 690 kr/kg í eina kr/kg.

Tollkvóti á eina krónu er það sama og galopinn og frekar skakkur samkeppnismarkaður, einmitt það sem ýmis hagsmunaöfl kynnu að vilja. Næstu mánuði fáum við að sjá hvaða áhrif þetta mun hafa, en þetta er síst af öllu hvetjandi staða fyrir innlenda framleiðendur, sem þegar standa höllum fæti.

Ef stjórnvöld ætla að tefla fram þeim veruleika í ræðu og riti að tollvernd sé beitt sem stjórntæki til að stuðla að innlendri framleiðslu þá hlýtur hún að þurfa að virka sem slík. Annars þýðir ekki að tala um þetta ógagnsæja tól sem eitthvað annað en hundleiðinlegt, pirrandi og bitlaust fyrirbæri.