Loftslags- og orkupólitík sem gagnast bændum
Frá því að ný ríkisstjórn tók við höfum við beitt Loftslags- og orkusjóði með markvissum hætti til þess að ýta undir framþróun og tæknivæðingu í landbúnaði. Um leið höfum við unnið að lagabreytingum til þess að tryggja fulla jöfnun dreifikostnaðar raforku í samræmi við stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar og verður frumvarp þess efnis lagt fyrir Alþingi í lok marsmánaðar. Með þessu mun raforkureikningur fjölda bænda um allt land lækka.
Síðasta vor réðumst við, í fyrsta skipti í áratugi, í skipulegan fjárfestingarstuðning við framleiðendur garðyrkjuafurða vegna kaupa á LED-ljósum og öðrum orkusparandi búnaði í gróðurhúsum. Samtals höfum við stutt garðyrkjubændur um 260 milljónir króna og samkvæmt mati Umhverfis- og orkustofnunar nemur raforkusparnaður af aðgerðunum 17,8 GWst sem jafngildir árlegri raforkunotkun 3.900 heimila.
Nú á öðru ári ríkisstjórnarinnar göngum við lengra og horfum til fleiri greina landbúnaðarins. Nýlega gerði ég breytingu á reglugerð um Loftslags- og orkusjóð og fól sjóðnum að annast úthlutun styrkja til loftslagsvænna tæknilausna í landbúnaði, meðal annars til þess að styðja við skilvirka áburðardreifingu með tilheyrandi sparnaði vegna áburðarkaupa. Ekki veitir af þessa dagana þegar horfur eru á hækkandi áburðarverði vegna stríðsátaka í Miðausturlöndum.
Nú í mars úthlutaði Loftslags- og orkusjóður samtals 80 milljónum króna til 42 slíkra verkefna. Þetta eru kaup á GPS-stýrðum áburðardreifurum, bættri tækni fyrir lífrænan áburð, dráttarvélum, sáningarvélum og svona mætti áfram telja. Áætlaður samdráttur vegna þessarar loftslagsaðgerðar nemur 1.007 tonnum CO2-íg/ ári. Það samsvarar um 18% af allri losun gróðurhúsalofttegunda vegna áburðarnotkunar árið 2024. Ávinningurinn er fjölþættur. Hann felst ekki aðeins í minni losun gróðurhúsalofttegunda heldur líka í rekstrarsparnaði í búrekstri, betri meðferð á takmörkuðum auðlindum og minni vistkerfisröskun.
Tækifærin til orkusparnaðar, aukinnar sjálfbærni og samdráttar í losun gróðurhúsalofttegunda eru gríðarleg í íslenskum landbúnaði. Frá því ég tók við embætti umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hef ég reynt að nýta öll þau verkfæri sem ég hef til þess að styðja bændur á þessari vegferð. Þetta er loftslags- og orkupólitík sem er góð fyrir bændur, góð fyrir hinar dreifðu byggðir á Íslandi og skilar sér í aukinni framleiðni, fæðuöryggi og verðmætasköpun.
Höfundur er umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.
