Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 8 mánaða.
Lagt er til að landsbyggðarmat verði gert að lögbundinni og skyldubundinni aðferð í allri stefnumótun og lagasetningu ríkisins.
Lagt er til að landsbyggðarmat verði gert að lögbundinni og skyldubundinni aðferð í allri stefnumótun og lagasetningu ríkisins.
Mynd / Teikning / Hlynur Gauti
Fréttir 17. febrúar 2026

Landsbyggðarmat verði lögfest

Höfundur: Steinunn Ásmundsdóttir

Fyrir Alþingi liggur tillaga til þingsályktunar um innleiðingu landsbyggðarmats í stefnumótun og lagasetningu stjórnvalda.

Lagt er til að landsbyggðarmat verði gert að lögbundinni og skyldubundinni aðferð í allri stefnumótun og lagasetningu ríkisins, með skýru ferli, samhæfingu milli ráðuneyta og reglulegri eftirfylgni. Sveitarfélög fagna skrefinu og telja að það bæti gæði ákvarðanatöku og styrki fjárhagslegt jafnræði.

Í upphafi tilraunaverkefni

Tillagan gerir ráð fyrir að landsbyggðarmat verði innleitt sem formlegt ferli við undirbúning lagafrumvarpa, reglugerða og umfangsmikilla áætlana ríkisins. Ferlið byggir á fjórum skrefum: skimun til að greina áhrif á dreifbýli, ítarlegu mati á umfangi og eðli áhrifa, mótvægisaðgerðum eða aðlögun þegar þörf krefur, og reglubundinni eftirfylgni með gagnasöfnun.

Forsætisráðuneytið á að leiða samhæfingu, hvert ráðuneyti að tilnefna sérstakan dreifbýlistengil og Hagstofan og Byggðastofnun að móta mælikvarða auk þess sem sett verður upp opið mælaborð. Þá á samráð við sveitarfélög og hagsmunaaðila að verða skylda í upphafi vinnu. Ársskýrsla um framkvæmd matsins verði lögð fyrir Alþingi og þriggja ára óháð úttekt tryggi stöðugar umbætur. Mælt er með að tilraunaverkefni í þessa veru hefjist nú í ár og full innleiðing verði árið 2027.

Styrki jafnræði íbúa

Nái þingsályktunin fram að ganga yrðu áhrif á sveitarfélög einkum að þau fengju skýrari stöðu í lagasetningarferlinu, aukið samráð og tryggara aðhald gagnvart ákvörðunum ríkisins sem kunna að hafa fjárhagsleg eða þjónustuleg áhrif. Með formlegu landsbyggðarmati er talið líklegra að kostnaður, þjónusta og aðgengi verði metið af meiri nákvæmni, sem styrki jafnræði íbúa óháð búsetu.

Fyrri umræðu um þingsályktunina er lokið og bíður hún nefndarálits umhverfis- og samgöngunefndar. Flutningsmenn eru þau Ingibjörg Isaksen, Sigurður Ingi Jóhannsson, Stefán Vagn Stefánsson, Halla Hrund Logadóttir og Þórarinn Ingi Pétursson.

Unnið gegn efnahagslegum hvötum sem hafa skaðleg áhrif á náttúruna
Fréttir 18. nóvember 2026

Unnið gegn efnahagslegum hvötum sem hafa skaðleg áhrif á náttúruna

Svokölluð Yerevan áætlun var samþykkt á þingi aðildarríkja um samning Sameinuðu ...

Nýtt fræhús á Vöglum
Fréttir 18. nóvember 2026

Nýtt fræhús á Vöglum

Nýtt fræhús á Vöglum í Fnjóskadal var formlega afhent Land og skógi af Jóhanni P...

Þjónusta Microsoft liggur niðri
Fréttir 13. nóvember 2026

Þjónusta Microsoft liggur niðri

Vegna vandræða í kerfum Microsoft liggur tölvupóstur Bændablaðsins tímabundið ni...

Matarmót Austurlands á laugardaginn
Fréttir 12. nóvember 2026

Matarmót Austurlands á laugardaginn

Matarmót Austurlands verður haldið í sjötta sinn í Sláturhúsinu á Egilsstöðum la...

Miðdalur fyrirmyndarbú
Fréttir 11. nóvember 2026

Miðdalur fyrirmyndarbú

Ábúendur í Miðdal í Kjósarhreppi fengu viðurkenningu sem fyrirmyndarbú deildar n...

Grænbók um landgræðslu og skógrækt í Samráðsgátt
Fréttir 11. nóvember 2026

Grænbók um landgræðslu og skógrækt í Samráðsgátt

Grænbók um landsáætlun í landgræðslu og skógrækt var nýlega sett í Samráðsgátt s...

Blásið til sóknar í lífrænum landbúnaði
Fréttir 10. nóvember 2026

Blásið til sóknar í lífrænum landbúnaði

Fagráð í lífrænum landbúnaði stendur fyrir málþinginu „Tíföldum lífræna framleið...

Fleiri fluttu til en frá öllum sveitarfélögum Vesturlands
Fréttir 10. nóvember 2026

Fleiri fluttu til en frá öllum sveitarfélögum Vesturlands

Búferlaflutningar hafa verið hagfelldir á Vesturlandi undan-arin fimm ár. Fleiri...