Landgræðsla og landbrot í Víkurfjöru

Um áratuga skeið hefur landgræðsla verið mikilvægt verkefni í Víkurfjöru en síðan þorpið byggðist upp hefur ávallt þurft að verja byggðina fyrir ágangi sands.

Stöðugt landbrot af völdum sjávar hefur einnig verið viðfangsefni sem Vegagerðin hefur brugðist við með byggingu varnargarða.

Mikill ágangur sjávar brýtur stöðugt af grónu landi milli sjávar og byggðar sem getur fangað sandinn áður en hann berst inn í þorpið. Á síðastliðnum árum hafa tugir metra af landi tapast með þessum hætti og fjöruborðið færist stöðugt nær byggðinni. Varnargarðar sem Vegagerðin hefur byggt hafa hægt á þessari þróun og nær stöðvað hana vestan Víkurár. Austar er fjaran enn að ganga nær byggðinni og sér orðið á veikbyggðum sjóvarnargarði sem ver byggðina. Austan við byggðina austur að nýlegum Kötlugarði er sjávarkamburinn farinn, svo sjór gengur í verstu veðrum upp að þjóðvegi 1.

Bygging varnargarðanna hefur haft það í för með sér að stór sandsvæði verða til í skjóli þeirra, tímabundið eftir vindátt hverju sinni. Þessi sandur getur fokið inn í þorpið með tilheyrandi óþægindum, tjóni og kostnaði fyrir íbúa. Landgræðslan, í samvinnu við sveitarfélagið og áhugafólk á svæðinu, hefur unnið að því að draga úr sandfokinu um áratuga skeið en viðfangsefnið er erfitt vegna þess hve óstöðug fjaran er og lítið er eftir af grónum svæðum til að vinna með.

Í skjóli varnargarðanna hefur þó náðst árangur við að stöðva gróðureyðingu og byggja upp gróður sem getur dregið úr sandfoki. Sérstaklega á þetta við vestast á svæðinu, en þar var fyrri varnargarðurinn byggður.

Skilyrði þess að landgræðsla sé möguleg lausn er að stöðug fjara og svæði þar sem gróður þolir sandfok sé til staðar. Í dag á þetta ekki við á austanverðu svæðinu og því möguleikar til aðgerða takmarkaðir í landgræðslu.

Nú í sumar á að vinna að styrkingu gróðurs eins og unnt er í fjörunni. Er það gert með því að sá melgresi í ný sandsvæði sem eru að myndast vestast í fjörunni og styrkja gróður milli fjöru og byggðar með áburðargjöf. Svigrúm til þess hefur þó farið síminnkandi með árunum vegna landbrotsins.

Austan Víkurár er frekari vörn gegn ágangi sjávar lykilatriði í því að koma böndum á sandfok og landeyðingu. Sveitarfélagið, Vegagerðin og Landgræðslan hafa unnið að mögulegum lausnum en frekari aðgerðir eru nauðsynlegar til verndar þorpinu. Að mati greinarhöfunda býr ekkert þéttbýli á Íslandi við sambærilega náttúruvá og Vík í Mýrdal og því telur Landgræðslan brýnt að farið sé í heildstæða skoðun á mögulegum varnaraðgerðum og hlýtur það að vera verkefni næstu missera.