Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 1 árs.
Sumarexemshestur klæddur til að draga úr aðgengi lúsmýs.
Sumarexemshestur klæddur til að draga úr aðgengi lúsmýs.
Mynd / Eliane Marti
Á faglegum nótum 13. febrúar 2025

Fréttir af sumarexemi

Höfundur: Sigríður Jónsdóttir ónæmisfræðingur, Vilhjálmur Svansson veirufræðingur/dýralæknir og Sigurbjörg Þorsteinsdóttir ónæmisfræðingur.

Hestar með sumarexem sýndu bata í kjölfar afnæmingar með ofnæmisvökum í ónæmisglæðum.

Höfundar greinarinnar: Sigríður Jónsdóttir ónæmisfræðingur, Vilhjálmur Svansson veirufræðingur/dýralæknir og Sigurbjörg Þorsteinsdóttir ónæmisfræðingur. Mynd / Thelma Rakel Ottesen

Grein um þróun á meðferð gegn sumarexemi í hestum birtist á dögunum í FrontiersinAllergy. Sumarexem í hrossum er IgE-miðlað ofnæmi gegn munnvatnskirtlapróteinum úr lúsmýstegundum af ættkvíslinni Culicoides. Lúsmýstegundir sem valda ofnæminu finnast ekki á Íslandi en ofnæmið er alvarlegt vandamál í íslenskum hestum sem fluttir eru út.

Eldri afnæmingartilraunir með seyði af heilum flugum hafa ekki gefið góða raun. Markmiðið með þessari rannsókn var að meta áhrif afnæmingar þar sem notuð var blanda af hreinsuðum Culicoides-ofnæmisvökum í ónæmisglæðum í framsýnni, tvíblindri samanburðarrannsókn með lyfleysu.

Einkenni sumarexems hjá 17 hestum í Þýskalandi voru metin ári áður en afnæming hófst og á fyrsta ári afnæmingar (maí til október) og í maí og júlí á öðru ári afnæmingar. Níu hestar voru bólusettir þrisvar sinnum undir húð með blöndu af níu ofnæmisvökum í ónæmisglæðunum alum og monophosphoryl lipid A (MPLA). Átta hestar fengu lyfleysu. Á öðru afnæmingarári voru hestarnir bólusettir tvisvar sinnum með sömu blöndu. Ofnæmisvaka-sérvirkt svar gegn einum ofnæmivaka sem var í blöndunni var metið.

Sumarexemshestur með kviðlæg einkenni, útbrot og blæðandi sár.

Á fyrsta afnæmingarári minnkuðu meðal sumarexemeinkenni marktækt meira í meðferðarhópnum samanborið við lyfleysu. Meira en 50% bati (e. improvement) á meðal sumarexemseinkennum varð í 67% hestanna í afnæmingarhóp en 25% í lyfleysuhópnum. Á öðru afnæmingarári var munurinn enn meiri eða 89% í afnæmingarhópnum en 14% í lyfleysuhópnum. Í kjölfar afnæmingarinnar mynduðu hestarnir ofnæmisvaka sértæk IgG-mótefni af öllum undirflokkum. IgG-mótefnin hindruðu sértæka IgE-bindingu við ofnæmisvaka.

Ofnæmisvakasértæk afnæming á hestum með sumarexem virðist lofa góðu sem meðferð á hestum með ofnæmi gegn biti skordýra.

Sumarexemshestur með einkenni á makka, hárlaust svæði og þykknun á húð Mynd/Sigurbjörg Þorsteinsdóttir.

Rannsóknir í 25 ár

Rannsóknir á sumarexemi í hestum hafa staðið í 25 ár á Tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði að Keldum í samstarfi við dýrasjúkdómadeild háskólans í Bern.

Markmið rannsóknanna er að þróa bóluefni, sem hægt er að nota sem forvörn áður en hestarnir eru fluttir út og til að meðhöndla hesta með exem erlendis.

Bóluefnið inniheldur aðalofnæmisvaka upprunna úr munnvatnskirtlum lúsmýsins og ónæmisglæða. Auk þess að vinna úr stórri forvarnarbólusetningu þar sem bólusettir hestar voru fluttir út á flugusvæði, þá er verið að skoða samsetningu bóluefnisins, aldur við bólusetningu og meðhöndlun um slímhúð munns með ofnæmisvökum tjáðum í byggi.

Sjá nánar á vefnum keldur.is

Skylt efni: sumarexem

Loðdýrabændur starfa áfram í deild Bændasamtaka Íslands
Fréttir 9. apríl 2026

Loðdýrabændur starfa áfram í deild Bændasamtaka Íslands

Loðdýrabændur munu áfram starfa í sérstakri búgreinadeild, þó einungis eitt bú s...

Skilyrði verði sköpuð fyrir aukna innlenda framleiðslu
Fréttir 9. apríl 2026

Skilyrði verði sköpuð fyrir aukna innlenda framleiðslu

Deildarfundur garðyrkjudeildar Bændasamtaka Íslands var haldinn á Búnaðarþingi í...

Hrönn nýr formaður skógarbænda
Fréttir 9. apríl 2026

Hrönn nýr formaður skógarbænda

Stjórnar og formannsskipti voru gerð í deild skógarbænda. Hrönn Guðmundsdóttir e...

Óttast kostnað af tilflutningi eftirlits
Fréttir 9. apríl 2026

Óttast kostnað af tilflutningi eftirlits

Deild alifuglabænda í Bændasamtökum Íslands sendi frá sér ályktun þar sem því va...

Nýr formaður hrossabænda
Fréttir 9. apríl 2026

Nýr formaður hrossabænda

Skeggrætt var á fundi hrossabænda á deildarfundi þeirra á Búnaðarþingi í lok mar...

Tollur fylgir ekki verðlagi
Fréttir 9. apríl 2026

Tollur fylgir ekki verðlagi

Á deildarfundi eggjabænda hjá Bændasamtökum Íslands lögðu fulltrúar áherslu á að...

Vilja leyfi til að flytja inn laxahrogn
Fréttir 9. apríl 2026

Vilja leyfi til að flytja inn laxahrogn

Landeldisbændur á Búnaðarþingi lögðu fram þrjár umfangsmiklar tillögur sem snert...

Gripagreiðslur til fjölgunar geita
Fréttir 9. apríl 2026

Gripagreiðslur til fjölgunar geita

Nýtt skýrsluhaldskerfi kemst brátt í gagnið og er mikilvægt til utanumhalds á st...