Hver er kjötneysla á Íslandi í samanburði við önnur lönd?
Samhliða umræðu um mikilvægi fæðuöryggis landsins er áhugavert að bera saman neyslu matvæla á Íslandi við önnur lönd. Þannig er heildarkjötneysla mjög mismunandi eftir löndum sem og tegundir kjötafurða.
Á heimasíðu Matvæla- og landbúnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna (Food and Agriculture Organization FAO) má nálgast upplýsingar um neyslu matvæla í einstökum löndum og á ólíkum heimssvæðum. Þannig er áhugavert að greina þróun kjötneyslu í heimunum og mun milli landa.
FAO leitast við að beita sömu aðferðafræði í greiningu gagna í öllum löndum. Til að reikna út kjötneyslu á ári er horft til framleiðslu í hverju landi auk innflutnings og útflutningur dreginn frá. En hafa ber í huga að skilgreining á því hvað er til að mynda skilgreint sem dýrafóður eða kjöt til manneldis getur eitthvað verið mismunandi milli landa. Þá getur einnig skipt máli að hlutfall ferðamanna eða annarra en íbúa sem eru í mat er mismunandi milli landa og hefur því einnig áhrif á útreikninga. Eigi að síður gefur tölfræði FAO áhugaverða mynd af þróun kjötneyslu í heiminum.
Sé horft til heimshluta þá er kjötneysla mest í Norður-Ameríku en lægst í Afríku. Fyrir tímabilið 2021 til 2023 var kjötneysla á mann að meðaltali tæp 119 kg á ári í Norður-Ameríku en einungis 17 kg í Afríku. Sé horft til alls heimsins var kjötneyslan fyrir sama tímabil að meðaltali 44 kg á ári. Kjötneysla á Íslandi var 95 kg á ári sem er ívið meira en kjötneysla í Evrópu sem nam tæpum 78 kg.
Sé horft til samsetningar kjötafurða, þá svipar kjötneyslu á Íslandi mun frekar til Eyjaálfu svo sem Ástralíu og Nýja-Sjálands heldur en annarra Evrópulanda. Þannig skiptist meðaltalsneysla á kjöti á mann pr. ár fyrir tímabilið 2021 til 2023 á Íslandi með þeim hætti að mest var borðað af alifuglakjöti, eða 32%, þá nam neysla á svínakjöti 22%, lambaog nautakjöti 17% hvort um sig en annað kjöt og innmatur 11%. Í Evrópu skiptist kjötneyslan fyrst og fremst á þrjár kjötafurðir þar sem mest var borðað af svínakjöti, eða 45%, þá alifuglakjöti, 34%, og nautakjöti, 18%.
Þegar við skoðum þróun milli ára, þá heldur Norður-Ameríka áfram að toppa kjötneyslu á heimsvísu þar sem heildarkjötneysla fór úr 116 kg á mann árið 2010 í 122 kg árið 2020 en var 119 kg á mann 2022 og 2023. Langminnsta kjötneyslan er í Afríku þar sem hún hefur haldist í um 17 kg frá 2010 til 2023 sem skýrist af viðvarandi hungursneyð á því svæði um árabil. Heildarkjötneysla í Evrópu hefur haldist nokkuð stöðug í 77 til 78 kg frá 2010 til 2023 en á Íslandi fór heildarkjötneyslan úr 90 kg pr. mann árið 2010 í 98 kg árið 2023. Hér ber þó að hafa í huga að fjölgun ferðamanna á tímabilinu gæti haft áhrif á þær tölur. Þannig sjáum við að heildarkjötneysla minnkaði úr 99 kg pr. mann árið 2019 í 95 kg árið 2020 og 92 kg árið 2021 þegar hrun var í fjölda ferðamanna vegna heimsfaraldursins.
Það er áhugavert að greina þessar tölur FAO um heildarkjötneyslu á Íslandi í samanburði við gögn Hagstofunnar um kjötframleiðslu á Íslandi.
Ef tekið er tímabilið frá 2017 til ársins 2024 þá var kjötframleiðsla á mann sem seld var til neyslu innanlands 81 kg árið 2017 en var komin niður í 68 kg árið 2023 og hélst óbreytt árið 2024. Hér er bæði horft til íbúafjölda sem og fjölda þeirra ferðamanna sem eru í mat yfir árið.
Það er ekki gott að segja hver þróunin verður áfram í kjötneyslu á Íslandi, bæði hvað varðar heildarneyslu sem og samsetningu afurða en þó er ljóst að ákveðinnar viðspyrnu er þörf til þess að viðhalda sjálfbærni í kjötframleiðslu. Að öðrum kosti verður innlend kjötneysla drifin áfram af auknum innflutningi.
Þrátt fyrir að tölur liggi nú ekki enn fyrir hjá Hagstofunni um kjötinnflutning í desember 2025 var heildarinnflutningur það sem af var ári á alifuglakjöti, svínakjöti og nautakjöti samanlagt um 10% meiri en allt árið 2024. Munar þar mestu um aukinn innflutning á nautakjöti sem var yfir 380 tonnum meiri fyrstu 11 mánuðina 2025 en allt árið 2024.
