Sóknarfæri til aukinnar framleiðslu

Ylræktarbændum hefur nú í tvígang verið úthlutað styrkjum úr Loftslags- og orkusjóði til orkusparandi verkefna í gróðurhúsum sínum sem að mestu hafa falist í uppsetningu á LED-ljósabúnaði sem getur dregið verulega úr raforkunotkun. Garðyrkjubændur telja að raunverulegur hvati hafi með þessu myndast til framleiðsluaukningar í greininni.

Talið er að nýi ljósabúnaðurinn geti dregið úr raforkunotkun í gróðurhúsum um 40–60%, miðað notkunina á eldri ljósum. Í forsendum verkefnis var gert ráð fyrir að samanlagt væri hægt að ná fram raforkusparnaði sem nemur 17,8 gígavattstundum á ári. Það samsvarar árlegri raforkunotkun 3.900 heimila eða árlegri notkun 5.900 rafbíla.

Garðyrkjubændur stækka stöðvarnar

„Styrkurinn sem garðyrkjubændur hafa fengið úr Orkusjóði hefur svo sannanlega nýst vel. Þeir sem hafa tekið niður gömul ljós og sett upp ný LED-ljós sjá mikinn mun á raforkunotkun en einnig eru bændur að sjá betri vöxt plantna og meiri uppskeru,“ segir Axel Sæland formaður garðyrkjudeildar Bændasamtaka Íslands.

„Við sjáum einnig að ráðuneytið er að greiða út hærri niðurgreiðslur í ár á dreifikostnað raforku en í fyrra á hvern mánuð sem bendir til að orkusparnaðurinn sé farinn að sjást vel. Þá eru garðyrkjubændur farnir af stað í að stækka sínar garðyrkjustöðvar. Fjárfestingin verður þó meiri þar sem LED-ljósin eru mun dýrari en á móti lækkar rekstrarkostnaðurinn og skilar sér frekar hratt til baka,“ bætir hann við.

Að sögn Axels er boðað frumvarp um lækkun dreifikostnaðar raforku í dreifbýli ekki komið fram og því erfitt að segja hvað það muni hafa í för með sér. „Við hjá Bændasamtökum Íslands fögnum því að það standi til að jafna þennan kostnað á milli þéttbýlis og dreifbýlis.

Frumvarpið mun hafa mikil áhrif fyrir garðyrkjustöðvar sem eru í dreifbýli. Langmest af íslensku framleiðslunni er þó í þéttbýli, enda eru garðyrkjustöðvarnar í Laugarási, á Flúðum og í Reykholti skilgreindar í þéttbýli.“

Getur lýst meira yfir vetrarmánuðina

Halla Sif Svansdóttir Hölludóttir er í stjórn garðyrkjudeildar Bændasamtaka Íslands og rekur Sólskins grænmeti, en undir því vörumerki ræktar hún margar tegundir grænmetis í gróðurhúsum og hefur verið að innleiða LED-ljósin í sínum húsum. Hún telur að almennt muni þessi kostnaðarlækkun á raforkunotkuninni leiða til þess að aukning verði í grænmetisframleiðslunni í gróðurhúsum.

Halla segir að hjá sér hátti þannig til að hún geti lýst meira yfir vetrarmánuðina sem hún gerir með því að blanda saman lýsingu gömlu lampanna og nýju ljósunum. „Ég reikna þannig með að fá aukin afköst á fermetra hjá mér. Við náum að stýra lýsingunni betur með þessum nýju ljósum en höfum ekki alveg gert okkur grein fyrir því nákvæmlega hversu mikil aukningin geti orðið með þessum hætti. Þar sem sum gróðurhúsin er orðin gömul með lága lofthæð er ekki alveg ljóst hvernig birtan muni dreifast og LED-ljósin nýtast þar.

Lamparnir okkar eru á leið til landsins og verður komið fyrir á um sjö þúsund fermetrum í blandaðri lýsingu á móti þessum gömlu. Við verðum því í þessu í sumar að koma þessu fyrir og stilla af, svo þetta verði tilbúið fyrir veturinn.“

Sótt fram til meiri framleiðslu

„Svo ætlum við að auka við húsakostinn líka, líklega í byrjun næsta árs, þar sem við munum verða með LEDlýsingu líka þannig að það er óhætt að segja að styrkirnir fyrir þessa LED-væðingu hafi verið góð innspýting inn í okkar rekstur og gefið möguleika á framleiðsluaukningu,“ heldur Halla áfram. „Hjá okkur gæti það orðið á bilinu 1020 prósent á fermetra yfir dimmustu mánuðina í núverandi húsakosti, sem er talsverð aukning en veltur á okkur líka að ná að nýta tæknina sem best. Við gerum ráð fyrir að mesta aukningin verði í tómötum,“ segir Halla, en Sólskins grænmeti er meðal stærstu framleiðenda á smáum tómötum á Íslandi.

„Ég held að flestir sem eru að innleiða þessa lýsingu hjá sér sjái bæði fram á sparnað í raforkukostnaði auk þess sem hægt er að stýra plöntunum betur. Þær muni verða öflugri en áður þegar að við náum góðum tökum á því að stýra ljósunum. Mér sýnist því almennt að þetta muni leiða til þeirrar rekstrarlegu hagræðingar fyrir bændur til að geta sótt fram til meiri framleiðslu.“