Margir tóku eftir ljótu sárinu í vegköntunum eftir saltausturinn í fyrravetur. Til að klóra í sköllóttan vegkantinn þá voru settar túnþökur á um eins metra breiðum kafla meðfram Miklubrautinni.
Öryggi, heilsa og umhverfi 12. mars 2019

Hálkuvarnir ekki beint umhverfisvænar í núverandi mynd

Hjörtur L. Jónsson
Snjóþyngsli og hálka hafa ekki verið mikil nú í vetur fyrir utan síðast­liðinn mánuð. Nóg hefur verið að gera hjá þeim sem moka snjó og hálkuverja síðan í janúar. Ekki er vinsælt hjá öllum það gífurlega magn af salti sem sett er á göturnar til að hálkuverja, saltpækillinn fer afar illa með farartæki. 
 
Bílar þola misvel saltpækilinn, en þess eru dæmi að skipta hafi þurft út öllu sem viðkemur bremsum á bílum á allt að 20.000 km fresti, bremsubúnaði sem á að öllu jöfnu að duga í 60–80.000 km. Sjálfur hef ég séð tveggja ára gamlan bíl ekinn 24.000 km koma á verkstæði í bremsuviðgerð með tvær af fjórum bremsudælum fastar, en þessum bíl var mest ekið á stóru stofnbrautunum í Reykjavík þar sem mest er saltað.
 
Aðgerðir sem mætti líkja við barn sem heldur um rassinn þegar kúkurinn er dottinn
 
Saltið sem dreift er á malbikaðar götur slær vissulega á hálkuna og er til góðs fyrir þá sem aka um á ónegldum hjólbörðum og er vissulega mikið öryggismál fyrir vegfarendur. Hins vegar er það óumhverfisvæna hliðin á saltnotkun sem virðist ekki vera mikið í umræðunni, sem eru áhrifin sem saltið hefur. 
 
Saltið mýkir og leysir upp tjöruna í malbikinu, tjaran (olían úr malbikinu) fer svo í snjóinn og því næst kemur snjóruðningstækið og ryður snjónum út í vegkantinn bæði með tjörunni og saltinu í. Í vegkantinum bráðnar svo ruðningurinn með saltinu og tjörunni og lekur í jarðveginn. Þegar þessi blanda af óumhverfisvænum efnum er komin í vegkantinn eftir heilan vetur er jarðvegurinn orðinn svo mengaður að þar virðist ekkert lifa á sumrin. 
 
 Svo slæmt var þetta síðastliðið sumar að margir tóku eftir ljótu sárinu í vegköntunum og til að klóra í sköllóttan vegkantinn þá voru settar túnþökur á um eins metra breiðum kafla meðfram Miklubrautinni. Við þær götur sem mest eru saltaðar yfir veturinn virðist ekkert gras vaxa í vegkantinum yfir sumarmánuðina. Það væri forvitnilegt og örugglega vert rannsóknarverkefni að taka jarðvegssýni um 30 cm frá kantsteininum á Miklubrautinni um 500 metrum fyrir neðan Ártúnsbrekkuna. Ég þori að fullyrða að niðurstaðan komi mörgum á óvart. 
 
Sennilega frekar vonlaust verk því að ekki er ólíklegt að jarðvegurinn þar sé mettaður af mengandi efnum sem ekki gefa vonir um grassprettu þarna í vegkantinum.  
 
Nagladekk eða ekki?
 
Fyrstu bílarnir sem koma á nagladekk á haustin hljóma fyrir mörgum eins og jarðýta sé keyrð á klöpp og í grjóti, svo hátt heyrist í nöglunum berja malbikið. Margir vilja meina að þegar líður á veturinn venjist maður hljóðinu í nagladekkjunum og heyri það ekki, en í maí þegar göturnar hafa ekki verið saltaðar lengi byrja menn að heyra aftur í þeim seinustu nagladekkjum sem enn eru undir bílum. 
 
Eflaust eru einhverjir sem venjast hljóðinu, en að mínu mati er skýringuna að finna á því að við heyrum ekki í nöglunum að þegar búið er að salta fyrstu tvær þrjár saltanirnar sem mýkja malbikið svo mikið að það heyrist ekkert í nöglunum því malbikið er svo mjúkt. Svo þegar hætt er að salta á vorin herðist malbikið aftur og þá byrjar að heyrast í nöglunum aftur. 
 
Þegar malbikið er svona mjúkt er hætta á skemmdum á malbikinu, þá sérstaklega við gatnamót og þar sem eru samskeyti á malbikinu. Í síðustu viku sendi Vegagerðin út viðvörun um að hætta væri á holuskemmdum í malbikinu. 
 
Hætta ætti söltun gatna
– minna salt, minna slit á götum og minna svifryk
 
Persónulega er ég á þeirri skoðun að það ætti algjörlega að hætta öllum saltaustri á götur og í staðinn væru einfaldlega allir á nöglum því það eru ekki naglarnir sem skemma göturnar heldur saltið. Með saltinu fer tjaran úr malbikinu og eftir verður fínn sallinn sem seinna verður að svifryki. Ef ekkert er saltað verður malbikið harðara og göturnar endast einfaldlega lengur, holurnar verða færri.