Nautakjötsframleiðendur hafa lengi beðið eftir endurnýjun í stofninum

Unnsteinn Hermannsson og hans fjölskylda í Langholtskoti í Hrunamannahreppi, eru í hópi íslenskra nautakjötsframleiðenda sem hafa beðið með nokkurri óþreyju eftir endurnýjun í þeim bústofni sem fyrir er í landinu. Hann segir að það hafi ekki orðið framfarir í stofnunum á Íslandi í tugi ára. Það sé bæði vegna smæðar stofnsins og eins vegna þess skyldleika sem er meðal gripa innan hans. 

 

Einungis „gamalt sæði“ nú í boði

 

Að sögn Unnsteins er nýjasta hreina holdasæðið sem til er í landinu til kynbóta frá árinu 1995 og svo er til sæði úr enn eldri Gallowaygripum sem komu í Hrísey 1985 – en naut var einmitt sótt þangað fyrir Langholtskot árið 2010. „Vegna skyldleikans sem er í landinu hefur engin ræktun átt sér stað af viti til að þróa betri gripi,“ segir Unnsteinn. 

„Með innflutningi á sæði, sem mér skilst að verði Aberdeen Angus-kyn frá Noregi, mun skyldleikaræktun minnka, auk þess sem nýjum gripum fylgir aukinn vaxtarhraði og meiri vöðvamyndun í hverjum grip. Við myndum njóta þess ræktunarstarfs sem hefur verið stundað með þetta kyn og værum í raun að kaupa okkur það í þessu formi. Við framleiðendur höfum lítillega komið að þessari vinnu við nýja löggjöf og það er ekkert leyndarmál að þetta kyn var kannski ekki það sem við helst vildum. Það kemur hins vegar til af því að sjúkdómahættan er kannski minnst með því að flytja inn frá Noregi. Við vildum líka að leyft yrði að flytja inn fósturvísa, því það mun verða okkur erfitt – í það minnsta til að byrja með – að sæða kýrnar þar sem þær eru útigangskýr. Við þurfum væntanlega að byrja á því að reyna að velja úr þægar og viðráðanlegar kýr sem þarf þá að notast við.“

 

Meiri samvinna verður meðal holdanautaræktenda

 

Unnsteinn segir að þegar ræktunarstarf verði komið eitthvað af stað, með nýju erfðaefni, sé líklegt að meiri samvinna verði meðal framleiðenda í landinu. Þó sé tæpast ástæða til að stofna sérstakt samband utan um þessa grein nautgriparæktarinnar. „Landssamband kúabænda (LK) er auðvitað fagsamband nautgriparæktar í landinu – og kjötframleiðsla er nautgriparækt líka þó hún hafi orðið dálítið hornreka í kerfinu. Á síðustu árum hefur LK þó verið að sinna þessum málum og ýta þessu máli áfram. Það verður líka að fara varlega í svona málum og þau taka sinn tíma.“

 

Þrátt fyrir gríðarlega eftirspurn á síðustu árum hér á landi eftir nautakjöti þá hefur ekki verið mikið svigrúm í Langholtskoti til að auka við framleiðsluna að ráði. Unnsteinn segir að til þess að það hefði verið mögulegt hefði hreinlega þurft að kaupa land og fleiri gripi. Núverandi bústofn og rekstur hafi ekki boðið upp á möguleika á mikilli fjölgun; það sé ekki bæði hægt að setja kálfa á og í búðarborðið.

 

Breyttu yfir í kjötframleiðslu í stað þess að endurnýja fjós

 

Í Langholtskoti er rekin farsæl nautakjötframleiðsla og vinnsla. Árið 1980 tók þau Unnsteinn Hermannsson og kona hans, Valdís Magnúsdóttir, við búi í Langholtskoti af foreldrum Unnsteins.  

Í byrjun voru þau aðallega í mjólkurframleiðslu, en einnig með fjárbúskap um tíma. Unnsteinn segir að árið 2006 hafi þau staðið frammi fyrir því að taka ákvörðun um hvort þau myndu byggja nýtt fjós eða hætta mjólkurframleiðslu þar sem gamla fjósið var orðið yfirfullt, auk þess sem þar var slæm vinnuaðstaða. Þau tóku ákvörðun að breyta yfir í kjötframleiðslu til að nýta áfram gömlu byggingarnar, ræktun og vélakost. Haustið 2006 seldu þau kýrnar og framleiðsluréttinn í mjólk og keyptu holdanautahjörð.