Í upphafi skyldi endinn skoða

Íslenskur landbúnaður hefur notið mikil stuðnings meðal almennings í landinu þrátt fyrir nær látlausa umræðu ákveðinna hagsmunaafla gegn þessari atvinnugrein.

 

Í nýrri skýrslu sem Rannsókna­miðstöð Háskólans á Akureyri gerði fyrir landbúnaðarráðuneytið, um markmið og forsendur sauðfjárræktarsamnings, kemur fram að stuðningur almennings jókst á árunum 2007 til 2010. Í könnun Capacent Gallup árið 2007 sögðu 94% svarenda að frekar eða mjög miklu máli skipti að landbúnaður yrði stundaður á Íslandi til framtíðar. Í annarri könnun sama fyrirtækis sem gerð var 2010, var hlutfallið 96%. Þetta er þrátt fyrir mikla neikvæða umræðu m.a. um styrkjakerfi landbúnaðarins og þann stuðning sem þessi grein nýtur í tollvörnum. 

 

Nú standa yfir viðræður um nýja búvörusamninga fyrir sauðfjárbúskap og aðrar greinar. Það liggur fyrir að bændur standa nú frammi fyrir miklum áskorunum sem geta haft dramatískar afleiðingar fyrir landbúnað á Íslandi. 

 

Búið er að boða samning við Evrópusambandið um afnám tolla sem í raun ryður úr vegi nær öllum hindrunum sem menn sáu fyrir sér varðandi aðildarviðræður við Evrópusambandið. Eftir stendur þá sjávarútvegurinn. Þar gæti afstaðan hæglega mótast af peningahagsmunum stærstu sjávarútvegsfyrirtækjanna, sem sum hver eru þegar með umfangsmikla starfsemi innan ESB. 

 

Tollaafnám getur hægleg þýtt dauða búgreina á borð við svína- og alifuglarækt. Lítið virðist þar tekið tillit til athugasemda erlendra sem innlendra sérfræðinga um áhættuna sem felst í auknum innflutningi á afurðum frá löndum sem nota sýklalyf við framleiðsluna í miklu óhófi.

 

Virðist einblínt á hagsmuni innflytjenda sem beita óspart fyrir sig að aukinn innflutningur verði einungis til hagsældar fyrir neytendur. Reynslan sýnir þó allt annan veruleika. Þá má spyrja hver hagur neytenda verður þegar ákveðnar matvælaframleiðslugreinar leggjast af og innflytjendur hafa enga innlenda samkeppni við að etja. Þetta þekkja Finnar og Svíar vel á eigin skinni. Væri ekki ráð að hugsa málið aðeins betur og skoða í botn þjóðhagslegar afleiðingar af slíkum gjörningi? Það snýst ekki bara um bændur, heldur snýst það um þjóðarhag í víðum skilningi, m.a. lýðheilsumál og mögulega stóraukinn kostnað heilbrigðiskerfisins. Einnig þarf að hafa í huga að landbúnaðargreinar sem fórnað er í dag verða ekki endurreistar svo auðveldlega þótt neyðin kunni að hrópa á slíkt.