Inga Dóra Þórarinsdóttir og Eduardo Montoya, veitingafólk og eigendur Austan vatna. Á milli þeirra stendur Nanna Rögnvaldardóttir, rithöfundur og matarsérfræðingur. Þuríður Þorbergsdóttir og séra Gísli Gunnarsson, vígslubiskupshjón á Hólum, eru lengst til hægri.

Líf og starf 13. apríl 2026

Gvendardagurinn haldinn hátíðlegur

Höfundur: Sigurður Már Harðarson

Sunnudaginn 15. mars var Gvendardagurinn haldinn hátíðlegur á Hólum í Hjaltadal til minningar um Guðmund Arason sem kallaður var „hinn góði“ en hann var biskup á Hólum í 34 ár og lést þann 16. mars 1237.

Athöfnin hófst með guðs- þjónustu í Hóladómkirkju þar sem séra Gísli Gunnarsson vígslubiskup þjónaði og félagar í skagfirska kammerkórnum sungu en Jóhann Bjarnason lék á orgelið.

Guðmundur hinn góði

Að sögn Gunnars Rögnvaldssonar á Löngumýri í Skagafirði, sem kom lítillega að skipulagningu viðburðarins, fór séra Gísli yfir lífshlaup Guðmundar í predikun sinni þar sem fram kom að hann hafi verið nokkuð umdeildur á stóli, einkum af höfðingjum. Sagði þar enn fremur að í Víðinesbardaga árið 1208 sló í brýnu milli Kolbeins Tumasonar og biskupsmanna sem lauk með falli Kolbeins en hann hafði þá ort sálminn heimsfræga „Heyr himnasmiður“.

Hjá séra Gísla hafi einnig komið fram að mildi Guðmundar við smælingja hafi skapaði honum á hinn bóginn vinsældir meðal þeirra, svo hann fékk viðurnefnið „góði“ sem merkir helgur maður.

Víða um land megi því finna staði sem Guðmundur vígði og helgaði með kröftum sínum.

Eigi það við um Gvendarbrunnana, þó þekktust sé að öllum líkindum vígsla Guðmundar á Drangey.

Litlar heimildir til um hvað var í matinn

Nanna Rögnvaldardóttir flytur erindi sitt um matföng og matreiðslu á miðöldum.

Segir Gunnar að eftir athöfn hafi verið gengið í skólahúsið þar sem fram hafi verið reiddur miðaldakvöldverður af þeim Ingu Dóru Þórarinsdóttur og Eduardo Montoya sem eigi veisluþjónustuna Austan vatna.

„Til að fræða gesti um hvað Íslendingar lögðu sér til munns á miðöldum flutti Skagfirðingurinn Nanna Rögnvaldardóttir mjög áhugavert erindi um framboð á hráefnum, kryddum og öðru því sem þarf til matargerðar. Nefndi hún að þrátt fyrir allmargar lýsingar á veisluhöldum og veitulum gestgjöfum þá væru í raun til mjög litlar heimildir um hvað var í matinn á miðöldum þegar höfðingjar héldu mannfagnaði. Kom á óvart hve mikið var flutt inn af margvíslegum kryddum sem meðal annars megi lesa um í gömlum farmskrám. Nanna kom með hugmyndir að matseðlinum en Inga Dóra og Eduardo sáu alfarið um útfærslu og framkvæmd og var maturinn bæði ljúffengur og fjölbreyttur.

Vígslubiskup býður gesti velkomna og kynnir dagskrá. Fyrir framan hann situr kvæðamaðurinn ungi og áhugamaður um miðaldir, Níels Ómarsson, í viðeigandi klæðnaði. Honum á vinstri hönd sitja Hjalti Pálsson, fræðimaður frá Hofi, Magnús Óskarsson frá Sölvanesi. Hjördís Tobíasdóttir í Geldingarholti og Ragnheiður Guðmundsdóttir á Marbæli. Á hægri hönd situr bandarískur ferðamaður sem þótti mikið til þessa alls koma.

Segir Gunnar að meðal gesta hafi verið ungur Eyfirðingur, Níels Ómarsson, sem sé mikill áhugamaður um miðaldir og meðal annars í forsvari fyrir miðaldadagana á Gásum við Eyjafjörð. „Hann vakti athygli fyrir mjög viðeigandi klæðnað og kvað að auki listilega vel, sem skilnaðarkvæði, mansöng eftir Sigurð Breiðfjörð.

Fjölmargir gestir nutu bæði fræðandi og nærandi samveru heima að Hólum en viðburðurinn var hugmynd þeirra vígslubiskupshjóna, Þuríðar Þorbergsdóttur og séra Gísla,“ segir Gunnar.

Skylt efni: Hólar í Hjaltadal | Gvendardagur