Fréttir 03. júlí 2018

Þúsund ára gömul baobab í Afríku drepast vegna veðurfarsbreytinga

Vilmundur Hansen

Nokkur af efstu baobab í Afríku hafa drepist síðustu árin. Talið er að trén, sem eru milli 1.100 og 2.500 ára gömul hafi drepist vegna veðurfarsbreytinga vegna hlýnunar jarðar.

Baobab, eða apabrauðstré eins og þau kallast á íslensku, eru gríðarlega stofnmikil og líta stundum út, vegna sérkennilegrar greinabyggingar, eins og þau standi á hvolfi með ræturnar upp í loft. Trén ná fimm til þrjátíu metra hæð og getur stofn þeirra náð ellefu metrum að þvermáli. Apabrauðstré eru í hópi með þeim blómstrandi trjám sem ná hæstum aldri í heiminum og vitað er um baobab tré sem hafa orðið ríflega 3.000 ára gömul.

Síðustu tólf ár hafa níu af þrettán elstu trjánum drepist eða drepist að hluta, að því er segir í tímaritinu Nature Plants. Óvenjulegt er að svo mörg gömul apabrauðstré drepist á svo skömmum tíma og er talið að ástæða þess séu veðurfarsbreytingar af mannavöldum.

Meðal þeirra níu trjáa sem hafa drepist eru fjögur af þeim stærstu í Afríku.

Á árunum 2005 til 2017 var safnað upplýsingum um sextíu elstu og stærstu baobab tré Afríku og trén mæld og skoðuð í bak og fyrir. Trén finnast í suðurhluta álfunnar. Aðallega í Simbabve, Namibíu, Suður-Afríku, Botsvana og Sambíu. Tilgangur rannsóknanna var meðal annars að komast af því hvernig tré ná eins háum eldri og raun ber vitni. Til þessa hafa apabrauðstré staðið af sér aldaágang dýra og lifað af skógarelda án þess að láta á sjá.

Umfangsmikill bolur trjánna safnar í sig vatni sem það geymir og nýtir á þurrkatímum. Auk þess sem trén gefa af sér aldin sem nýtt er sem fæða bæði af mönnum og dýrum. Laufið er soðið og sagt er að það bragðist eins og spínat eða þá að laufið er nýtt til lækninga. Börkurinn sem er trefjaríkur er notaður til vefnaðar í reipi, körfur, klæði og höfuðföt. 

Skylt efni: Afríka | Baobab | trjádauði