Það fjölgar tilfellum um allan heim þar sem sýklalyf ná ekki að vinna á sýklalyfjaþolnum bakteríum.
Fréttir 06. nóvember 2018

Sýklalyfjaónæmar bakteríur fella rúmlega 33.000 Evrópubúa á ári

Tjörvi Bjarnason

Í nýrri grein, sem segir frá niðurstöðum rannsóknar sem unnin var fyrir Smitvarnastofnun Evrópu, segir að sýkingar vegna sýklalyfjaónæmra baktería hafi orðið rúmlega 33.000 Evrópubúum að aldurtila árið 2015 þegar rannsóknin var gerð. Í greininni er lýst þeirri hættu sem heimsbyggðin horfir fram á vegna aukinnar tíðni sýkinga af völdum sýklalyfjaónæmis. Talið er að sýklalyfjaónæmar bakteríur muni ógna verulega lýðheilsu í framtíðinni verði ekkert að gert.

Í niðurstöðum rannsóknarinnar, sem kynntar eru í læknatímaritinu Lancet, segir að í fyrsta sinn sé reynt að leggja mat á þá byrði, sem fimm gerðir af sýkingum þar sem sýklalyfjaónæmar bakteríur koma við sögu, valda. Lagt er mat á sk. DALYs (e. Disability Adjusted Life Years) sem segja til um þann fjölda mannára sem glatast vegna heilsufarsvandamála, fötlunar eða ótímabærs dauðdaga. Niðurstöðurnar, sem eru byggðar á mati, segja að umfang sýkinga sem hafi komið upp í ríkjum ESB og EES árið 2015 séu á bilinu 583.000 til 764.000. Þar af megi áætla að 33.110 þeirra hafi leitt til dauða. Sýklalyfjaónæmar bakteríur hafa þannig valdið gríðarlegu heilsutjóni og ýmist stytt eða skaðað líf fólks á svæðinu um 875.000 æviár. Alvarleiki málsins er svo mikill að talið er að það valdi jafn miklu álagi á heilbrigðiskerfið og heilsu fólks á Evrópusvæðinu og inflúensa, berklar og HIV samanlagt.

Ísland státar af lágri tíðni sýklalyfjaónæmra baktería

Tíðni sýklalyfjaónæmra baktería sem greinast er fremur lág á Íslandi og í samanburði við aðrar þjóðir þá eru alvarlegar sýkingar og dauðsföll færri hér á landi en annarsstaðar í Evrópu þegar búið er að leiðrétta gagnvart fólksfjölda. Athygli vekur að á mynd, sem birt er í Lancet og sýnir þá byrði sem sýkingar af völdum sýklalyfjaónæmra baktería valda, er Ísland í neðsta sæti en Ítalía í því efsta. Alls eru 27 sýkingar raktar til sýklalyfjaónæmra baktería hér á landi árið 2015 og eitt dauðsfall. Greinilegt er að lönd sunnar í álfunni eiga við stærra vandamál að glíma en á Ítalíu er talið að 10.762 dauðsföll hafi orðið vegna sýkinga af völdum sýklalyfjaónæmra baktería á sama tímabili.

Myndin sýnir DALYs (e. Disability Adjusted Life Years) og segir til um þann fjölda mannára sem glatast vegna heilsufarsvandamála, fötlunar eða ótímabærs dauðdaga í viðkomandi Evrópulöndum árið 2015. Tölurnar á x-ásnum sýna fjölda DALYs pr. 100.000 íbúa.

Lönd sunnar í álfunni eiga við meiri vandamál að glíma en þau norðlægari þegar tjón af völdum sýklalyfjaónæmra baktería er annars vegar.

Rannsakendur segja að niðurstöðurnar feli í sér mikilvægar upplýsingar sem gagnist þeim sem ráði heilbrigðismálum í hverju landi fyrir sig. Þeir sem haldi um stjórnartaumana geti notað upplýsingarnar til að forgangsraða í þágu alvarlegra smitsjúkdóma sem sannarlega ógna lýðheilsu.

Meðfylgjandi myndir að ofan eru fengnar úr greininni sem birt er í Lancet.

Grein The Lancet: Attributable deaths and disability-adjusted life-years caused by infections with antibiotic-resistant bacteria in the EU and the European Economic Area in 2015: a population-level modelling analysis

Hvernig dreifist sýklalyfjaónæmi? Skýringarmynd frá Sóttvarnastofnun Evrópu, ECDC

Athugasemd: Í fyrstu útgáfu fréttarinnar var missagt að rannsóknin næði utan um áhrif fjölónæmra baktería. Hið rétta er að um sýklalyfjaónæmar bakteríur var að ræða og hefur það verið leiðrétt.