Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 2 mánaða.
Þau sem nenna ekki að standa í þessu smjörsósubrasi nota bara mæjónes, örsmátt saxaðan hvítlauk, kálbleðil og auðvitað ferska steinelju.
Þau sem nenna ekki að standa í þessu smjörsósubrasi nota bara mæjónes, örsmátt saxaðan hvítlauk, kálbleðil og auðvitað ferska steinelju.
Mynd / Hari
Matarkrókurinn 20. ágúst 2026

Rækjuloka 2.0

Höfundur: Haraldur Jónasson

Samloka með rækjusalati er ein af grunnstoðum X-kynslóðarinnar. Sér í lagi pökkuð í mjúkan plastpoka sem var haldið lokuðum með eiturgrænum verðmiða. Það var toppurinn rétt um 1990, nú er komið að uppfærðri útgáfu.

Risarækjur eru smátt og smátt að taka yfir rækjuplássið í frystiskápum stórmarkaðanna. Sumpart á kostnað gömlu góðu Grænlandsrækjunnar. Hún á auðvitað enn þá sinn sess í mæjónestertum, rækjukokteilum og í minningunni um sjoppusamlokuna góðu. En nú er tími risarækjunnar. Þær, risarækjurnar, er svo hægt að flokka eftir tegundum, sumar eru ræktaðar, aðrar veiddar villtar og svo er hægt að flokka þær eftir hafsvæðum. Til dæmis í SuðurAmeríku, þar ræður Argentínurækjan ríkjum og hún poppar nú upp í áður óþekktu magni í íslenskum kjörbúðum. Hún er veidd en ekki ræktuð, einstaklega bragðgóð svo minnir jafn vel á humar.

Argentínurækjur eru rauðar þótt þær séu hráar, ólíkt t.d. Tígrisrækjunni sem er blá hrá en rauð elduð. Það þarf því að muna að elda rækjuna áður en hún fer í lokuna og þótt auðvitað sé hægt að grilla rækjuna á spjóti svona í lok sumars ætlum við þó að elda hana í potti. Soðvatnið er líka leynivopn þessarar rækjuloku.

Í pott fer eins lítið vatn og mögulegt er. Láta rétt svo nái að fljóta yfir rækjurnar. Salta vatnið örlítið, um teskeið út í hálfan lítra af vatni. Fyrir smá sýru er gott að setja safa af hálfri límónu og skutla restinni af límónuhelmingnum út í vatnið. Teskeið af ediki virkar líka en gefur ekki jafn ferskt bragð og límóna eða sítróna. Á móti sýrunni er ágætt að setja smá sykur, teskeið eða svo.

Hita vatnið í 80-90 gráður eða þar um bil. Rækjurnar fara út í og þá lækkar hitinn niður um nokkrar gráður sem er gott. Passa að þær hringi sig ekki. Þá verða þær seigar og þorna upp. Tekur stutta stund. Tvær til fjórar mínútur eftir vatnshita. Gott að veiða eina upp úr og skera í sundur eftir 2-3 mínútur. Ef þær eru hvítar eins og mjólk að innan eru þær tilbúnar, undanrennulitaðar fara aftur út í vatnið í smá stund. Þegar rækjan er fullelduð þarf að kæla hana hratt niður. Nota fiskispaða til að ná rækjunni upp úr vatninu og snöggkæla yfir klaka eða inn í kæliskáp.

Smjörvatnssósa

Ein af töfrasósum franska eldhússins er beurre monté. Sósan sú er nánast bara smjör og smá vatn. Það, vatnið, er notað til þykkingar. Hvernig það virkar skilur væntanlega enginn en það virkar nú samt. Þetta ætlum við að nýta okkur til að húða rækjurnar í rækjusoðsþykktu smjöri.

Tvær matskeiðar af rækjuvatni fer á rétt rúmlega miðlungs heita pönnu. Strax og vatnið byrjar að sjóða er hitinn lækkaður örlítið og kalt smjör hrært saman við. Matskeið og matskeið í einu. Út í þessar tvær matskeiðar fara sirka átta til tíu slíkar af smjöri. Það sagði enginn að þessi nýja rækjuloka væri holl. Best að nota ósalt smjör og ef ein af þessm matskeiðum af smjöri er hvítlaukssmjör skaðast rétturinn ekki. En ekki of mikið, rækjan á að njóta sín.

Þegar sósan er orðin þykk og glansandi er um að gera að smakka til með salti og smá ferskri steinselju. Hægt að halda sósunni volgri á pönnunni í smá stund með því að hræra reglulega í. En ekki of lengi. Þá er hætta á að hún skilji sig.

Rétt áður en bera á samlokuna fram, já hér berum við samlokur fram enda nánast hátíðarmatur, er um það bil 80% af rækjunni söxuð niður í hæfilega stóra bita. Velgja næst rækjuna í sósunni, bara í mínútu eða svo til að ná hrollinum úr. Skúbba í dúnmjúkt, pylsubrað, kartöflu ef það er til, sem hefur verið smjörsteikt að innan til að draga úr rakadrægni og til bragðauka. Saxaða rækjan er uppistaðan í brauðinu og svo eru nokkrar heilar settar á toppinn – fyrir Instagrammið. Toppa með smá ferskri steinelju eða jafn vel örlitlu af örsmátt söxuðum graslauk.

ÍSL-MEX
Matarkrókurinn 12. nóvember 2026

ÍSL-MEX

Þakklæti mitt fyrir fólk sem flytur til landsins og tekur með sér góðan mat á sé...

Rjómarækjupestópasta
Matarkrókurinn 27. október 2026

Rjómarækjupestópasta

Rækjur eru besta próteinið þegar hakk og spagettí-þreytan leggst yfir mannskapin...

Heitasta lifrarpylsan
Matarkrókurinn 21. október 2026

Heitasta lifrarpylsan

Nú með haustinu er ýmislegt sem á alltaf við og hefur verið óhvikult í fjölda ár...

Uppskeruhátíð og menningin, maður minn
Matarkrókurinn 2. október 2026

Uppskeruhátíð og menningin, maður minn

Mér yrði seint fyrirgefið af okkar kæru sauðfjárbændum ef kjötsúpan myndi gleyma...

Tvídýfa
Matarkrókurinn 17. september 2026

Tvídýfa

Stundum verður það bragðbesta til af slysni eða af hreinni tilviljun. Eins og ví...

Núðlur & nautarif
Matarkrókurinn 2. september 2026

Núðlur & nautarif

Fyrr á árinu fjallaði pistill minn um þrýstipotta og það hvernig ódýrari en seig...

Rækjuloka 2.0
Matarkrókurinn 20. ágúst 2026

Rækjuloka 2.0

Samloka með rækjusalati er ein af grunnstoðum X-kynslóðarinnar. Sér í lagi pökku...

Hann setur ekki grillið inn
Matarkrókurinn 7. ágúst 2026

Hann setur ekki grillið inn

Við neitum að víkja frá grillinu hvað sem lægðum og hæðum veðurfarsins líður. Fy...

Marísól og leitin að gleðinni
18. nóvember 2026

Marísól og leitin að gleðinni

Vísnahornið
18. nóvember 2026

Vísnahornið

Nýtt fræhús á Vöglum
18. nóvember 2026

Nýtt fræhús á Vöglum

Stephan Briem með alþjóðlegan áfanga
18. nóvember 2026

Stephan Briem með alþjóðlegan áfanga

Gosi banar geimi
18. nóvember 2026

Gosi banar geimi