Þrettán fagaðilar sækja Finnland heim

– Undirbúa tilraunir með fósturvísaflutninga í íslenska kúastofninum

Hópur fagaðila í nautgriparækt lagði land undir fót dagana 7.–12. apríl 2026 til að kynna sér sæðingastarfsemi og fósturvísaflutninga hjá Faba í Finnlandi. Ferðin, sem skipulögð var af Frjótæknafélagi Íslands ásamt starfsfólki Faba, markar þau tímamót í þróun kynbóta hér á landi að stefnt er að því að hefja tilraunir með fósturvísaflutninga í íslenska kúastofninum.

Finnland í fararbroddi

Finnar eru meðal leiðandi þjóða Evrópu í framkvæmd fósturvísaflutninga, og því var ferðin kærkomið tækifæri til að sjá starfsemina með eigin augum. Í hópnum voru 13 fagaðilar; frjótæknar, ráðunautar, dýralæknir og stjórnendur innan nautgriparæktar.

Ferðin hófst á kynningu hjá Mtech, fyrirtækinu sem þróar hugbúnað fyrir finnskan landbúnað og er meðal annars framleiðandi Fang-appsins sem margir íslenskir bændur þekkja. Christian Jurvanen, framkvæmdastjóri Mtech, hitti hópinn og ræddi starfsemi Mtech sem er víðfeðm.

Hann tók töluverðan tíma í að ræða framtíðarsýn Mtech sem horfir upp á minnkandi hóp viðskiptavina með fækkun bænda. Hann sagði framtíðarsýn Mtech vera þá að koma að öllum stigum framleiðsluferlisins, frá haga til maga, og þjónusta bændur og úrvinnslufyrirtæki á sem bestan og breiðastan hátt.

Að kynningu lokinni hélt hópurinn til Lahti.

Hollola – miðstöð fósturvísaflutninga

Í stöðinni í Hollola, sem rekin er af Faba og hýsir starfsemi Viking Genetics, fengu þátttakendur kynningu á sæðingastarfsemi í Finnlandi ásamt ítarlegri innsýn í allt ferlið – frá framleiðslu fósturvísa til dreifingar og uppsetningar þeirra. Þar eru framkvæmdar yfir 300 skolarnir á ári og um 3.000 uppsetningar, þar af 75% með frystum fósturvísum.

Sérfræðingar stöðvarinnar tóku á móti hópnum og fóru yfir skipulag, verklag og tæknilegar aðferðir sem liggja að baki árangri Finna á þessu sviði. Einnig var vikið að sæðingastarfseminni en segja má að, fyrir utan umfangið, sé aðalmunurinn á Finnlandi og Íslandi sá að þarlendis framkvæma bændur sjálfir um 50% sæðinga. Frjótæknar og starfsmenn Faba sögðu þetta ekki til bóta, árangur væri umtalsvert lakari, öll birgðastýring erfiðari og öll framkvæmd sæðinga þunglamalegri fyrir vikið.

Heimsóknir á bú

Næstu daga heimsótti hópurinn bæði mjólkur- og kjötframleiðslubú sem nýta fósturvísaflutninga til að efla kynbætur og bæta gæði hjarðanna. Einnig fékk Höskuldur Jensson dýralæknir sérstaka dagskrá þar sem hann fylgdi starfsfólki Faba við skolun og uppsetningar og fékk þannig innsýn í daglegt verklag.

Greinilegt var að bændur hafa og eru að nýta fósturvísaflutninga til þess að bæta kúastofninn. Umfangið er mismikið og oft sem menn nýta þetta skarpt í byrjun en draga svo úr þegar ákveðnu markmiði er náð. Ekki var annað að heyra á bændum en að ánægja væri með árangurinn.

Mikilvæg þekking fyrir íslenskar aðstæður

Að sögn þátttakenda var ferðin afar lærdómsrík. Að sjá aðstöðuna í Hollola og ræða við finnsku sérfræðingana veitti dýrmæta innsýn í hvernig best er að undirbúa og framkvæma fósturvísaflutninga. Þekkingin mun nýtast á öllum stigum verkefnisins hér heima.

Auk þess hafa skapast mikilvæg tengsl sem gætu leitt til áframhaldandi samstarfs og möguleika á frekari þekkingaröflun í Finnlandi.

Tilraunir hefjast á Íslandi

Niðurstaða ferðarinnar er sú að stefnt er að því að hefja tilraunir með fósturvísaflutninga í íslenska kúastofninum. Með því er stigið stórt skref í átt að markvissari kynbótum og aukinni framleiðni í íslenskri nautgriparækt. Í fyrstu er þó mikilvægt að skoða bæði árangur og kostnað við slíkt með hliðsjón af ávinningi en fósturvísaflutningar gefa færi á að velja nautsmæður næstu kynslóðar með markvissari hætti en nú er gert. Þannig má auka kynbótaframfarir eitthvað frá því sem nú er.

Andri Már er frjótæknir hjá Búnaðarsambandi Eyjafjarðar og Guðmundur er ráðunautur hjá RML.