Breytingar á lögum um varnir gegn dýrasjúkdómum

Fyrir Alþingi liggur nú frumvarp til laga um breytingar á lögum um varnir gegn dýrasjúkdómum. Með þeim á að innleiða tillögur sem voru lagðar fram í sameiginlegu stefnuskjali stjórnvalda og bænda, „Landsáætlun um útrýmingu sauðfjárriðu“.

Drög að frumvarpinu fóru í Samráðsgátt í byrjun mars, en Sigurborg Daðadóttir fyrrverandi yfirdýralæknir hjá Matvælastofnun sem starfar nú sem sérfræðingur í atvinnuvegaráðuneytinu leiddi undirbúningsvinnuna að breytingunum. Nefndarálit atvinnuveganefndar liggur fyrir og bíður það nú annarrar umræðu.

Varnarhólfum ekki breytt í snatri

Þóra Jóhanna Jónasdóttir yfirdýralæknir segir að með breytingunum verði ráðherra gefin heimild til að setja í reglugerð skyldu um að rækta gegn dýrasjúkdómi – sem og að geta fyrirskipað ræktun. „Ný verkfæri hafa komið til sögunnar í baráttunni gegn útrýmingu á riðu í sauðfé, þegar verndandi arfgerð fannst í íslensku sauðfé. Það þykir brýnt að tefja ekki möguleika á að nýta þau verkfæri og því er þetta ákvæði í frumvarpinu. Tillögurnar í frumvarpinu miða að því að unnt sé að vinna samkvæmt landsáætluninni og ná markmiðum um útrýmingu riðu. Einnig þarf að tryggja lagastoð fyrir setningu nýrra reglugerða um riðuveiki og flutning fjár yfir varnarlínur.

Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að ráðherra geti falið Matvælastofnun með reglugerð að framfylgja tilteknum aðgerðum og taka ákvarðanir um aðgerðir í tengslum við uppkomu alvarlegra dýrasjúkdóma – og ákvarða greiðslu bóta á grundvelli laga um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim.

Þá er lagt til að ráðherra verði heimilt að setja ákvæði í reglugerð um flokkun landssvæða, bæja og starfsstöðva þar sem sérstakar ráðstafanir skulu gilda til að hefta útbreiðslu alvarlegra dýrasjúkdóma í samræmi við eðli viðkomandi dýrasjúkdóma og faraldsfræðilegra þátta. Um þetta efnisatriði segir Þóra að ráðherra geti með setningu reglugerðar falið Matvælastofnun að skilgreina takmörkunarsvæði umverfis staði þar sem upp hafa komið alvarlegir dýrasjúkdómar og gera þarf sérstakar ráðstafanir.

Spurð hvort þetta ákvæði geti haft skjót og afgerandi áhrif á skipan sóttvarnarhólfa og varnarlína, segir Þóra að hún telji ekki líklegt að samstundis verði gerð algjör uppstokkun á þeim kerfum. „Endurskoðun varnarlína verður auðvitað stöðugt í gangi. Matvælastofnun leggur til við ráðuneytið ef óhætt þykir að fella niður varnarlínu og ráðuneytið tekur tillögurnar til skoðunar og afgreiðslu. Almennt verður tekið mið af þeirri stefnu sem fram kemur í Landsáætlun um útrýmingu riðuveiki og án efa munu varnarlínur og hólf taka breytingum með tímanum eftir því sem hlutfall fjár með verndandi arfgerð eykst og betri árangur næst í ræktunarstarfinu samkvæmt Landsáætlun,“ segir hún.

Unnið að heildarendurskoðun

Þóra segir að gangi breytingar frumvarpsins eftir ætti stjórnsýsla í kringum aðgerðir þegar riðuveiki eða aðrir alvarlegir dýrasjúkdómar koma upp að einfaldast. „Það væri fagnaðarefni því núverandi kerfi er bæði tímafrekt og þungt í vöfum. Ráðherra yrði heimilt að kveða á um í reglugerð að Matvælastofnun tæki ákvörðun um niðurskurð, hreinsun og förgun að uppfylltum tilteknum skilyrðum. Fjár- og stjórnsýsla myndi að mestu leyti flytjast til Matvælastofnunar, sem ætti að bæta og auka skilvirkni þar sem afgreiðsla yrði þá á hendi einnar stofnunar en ekki bæði ráðuneytis og stofnunar. Allar ákvarðanir Matvælastofnunar yrðu þá einnig kæranlegar til ráðuneytis.

Það má líta á þessar tillögur um breytingar á gildandi lögum um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim sem bráðabirgðalausn því brýn þörf er á heildarendurskoðun löggjafar um málaflokkinn heilbrigði og velferð dýra, sem ráðuneytið hefur nú þegar hafið vinnu að. Verið er að vinna að útgáfu stöðumats og í framhaldinu verður þá mótuð stefna í málaflokknum sem er undirstaða frekari lagafrumvarpa,“ segir Þóra.