Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 7 mánaða.
Það má ýmislegt segja um pakkann
Mynd / Úr safni
Skoðun 7. apríl 2026

Það má ýmislegt segja um pakkann

Höfundur: Trausti Hjálmarsson

Við í Bændasamtökunum tökum ekki afstöðu gegn þjóðaratkvæðagreiðslu. Þvert á móti teljum við mikilvægt að þjóðin fái að segja sitt álit í slíku grundvallarmáli. Það er auðvitað bæði eðlilegt og rétt að þjóðin sjálf skeri úr um hvort halda eigi áfram þeirri vegferð – leiði þetta mál til lykta.

Það er hins vegar ekki svo að alger hula hvíli yfir því hvað í inngöngu felst. Við vitum hvernig landbúnaðarkerfi Evrópusambandsins er saman sett og hvernig það virkar. Við eigum í nánu samstarfi við kollega okkar á Norðurlöndunum og víðar í Evrópu.

Það er því ekki rétt að engin málefnaleg umræða geti átt sér stað um Evrópusambandið áður en endanlegur samningur liggur fyrir. Jafnvel áður en pakkinn margfrægi er opnaður er ýmsar ályktanir hægt að draga af stærð hans, lögun og jafnvel pappírnum sem hann er pakkaður inn í. Ég vil því nefna nokkra hluti sem skipta okkur bændur máli – sem við teljum mikilvægt að verði komið til móts við.

Aðildarviðræður við ESB eru sjálfstæð uppspretta óvissu sem hefur kælandi áhrif á fjárfestingar í landbúnaði, alveg óháð niðurstöðu. Enginn leggur út í fjárfestingu til langs tíma þegar lagaumhverfi rekstursins er svona óljós. Þessi áhrif verða alvarlegri eftir því sem aðildarviðræður dragast á langinn.

Okkur sýnist svo stærstu áhrifin af inngöngu í ESB ekki vera styrkirnir – í hvaða formi sem þeir gætu verið – heldur brottfall tollanna. Slíkt myndi hafa veruleg áhrif á landbúnað þar sem framleiðendaverð á Íslandi, fyrir utan lambakjöt, eru mun hærri heldur en í ESB.

Þessi áhrif valda því að mjög auknar greiðslur þyrftu ef að landbúnaðurinn á ekki að verða fyrir verulegum búsifjum að aðild.

Samningsafstaða Íslands í landbúnaði lá aldrei fyrir í fyrri aðildarviðræðum, nema að því leyti að hér ætti að viðhalda banni við innflutningi á lifandi dýrum, banni við innflutningi á fersku kjöti og banni við innflutningi á tilteknum plöntum. Kjötinnflutningur er nú leyfður í takmörkuðu mæli í kjölfar dóms EFTA dómstólsins.

Við teljum að samningsafstaða ríkisins eigi að vera ljós þegar gengið er til kosninga, en aðalatriðið er að ef viðræðum við ESB verður haldið áfram vinni stjórnvöld náið með hagaðilum að mótun samningsmarkmiða og annarri vinnu í viðræðunum. Eigi landbúnaður á Íslandi ekki að verða fyrir miklu, varanlegu tjóni, verða stjórnvöld að knýja fram sérlausnir sem bíta.

Líkurnar á slíkum málalyktum eru meiri ef Bændasamtökin og aðrir upplýstir hagaðilar taka virkan þátt í vinnunni með stjórnvöldum. Það væru stór mistök af hálfu stjórnvalda að halda bændum utan við þá vinnu og nýta sér ekki sérþekkingu þeirra til að ná sem bestri niðurstöðu fyrir Ísland. Fyrir lítið land eins og Ísland þá er einsýnt að við þurfum að nálgast málefni sem þessi saman ef þjóðin ákveður að halda áfram.

Því það vill stundum gleymast að landbúnaðarmál eru ekki sérhagsmunir bænda – heldur almannahagsmunir. Sveitin, maturinn, ræktarlandið, dýrin og bændurnir – allt er þetta stór og mikilvægur hluti þjóðarsálarinnar og samfélagsins. Og þetta er þáttur sem almenningur vill standa vörð um. 

Höfundur er formaður BÍ.

Ræða við opnun Landbúnaðarsýningarinnar
Skoðun 17. nóvember 2026

Ræða við opnun Landbúnaðarsýningarinnar

Herhvöt Hannesar Hafstein, fyrsta ráðherra Íslands, í ljóði sínu Aldamótin er en...

Ef við værum Kjarval, væri þá hlustað?
Skoðun 16. nóvember 2026

Ef við værum Kjarval, væri þá hlustað?

Jóhannes S. Kjarval hafði vinnustofur á ólíkum stöðum á sínum langa myndlistarfe...

Fæðuöryggi byrjar í moldinni
Skoðun 13. nóvember 2026

Fæðuöryggi byrjar í moldinni

Á loftslagsdeginum í Hörpu tók ég þátt í málstofu um fæðuöryggi þar sem ég fjall...

Hvað þarf Ísland mörg gagnaver?
Skoðun 13. nóvember 2026

Hvað þarf Ísland mörg gagnaver?

Fréttir af veldisvexti gagnavera og vaxandi ásókn í náttúru nágrannalanda fyrir ...

Bóndinn á landið – en hver á ábatann?
Skoðun 12. nóvember 2026

Bóndinn á landið – en hver á ábatann?

Íslensk stjórnvöld hafa sett sér metnaðarfull markmið um endurheimt votlendis. Á...

Ríkisstjórnin og landsbyggðin
Skoðun 10. nóvember 2026

Ríkisstjórnin og landsbyggðin

Undanfarna daga hefur skapast mikil umræða um málefni landsbyggðarinnar. Sameini...

Vilji einstaklings
Skoðun 6. nóvember 2026

Vilji einstaklings

Í október fékk ég einstakt tækifæri til að taka þátt í viðburði á vegum Matvæla-...

Jarmað, hneggjað, baulað ...
Skoðun 6. nóvember 2026

Jarmað, hneggjað, baulað ...

Í framhaldi af Jarmi síðasta blaðs var forvitnilegt að heyra svör Daða Más Krist...

Marísól og leitin að gleðinni
18. nóvember 2026

Marísól og leitin að gleðinni

Vísnahornið
18. nóvember 2026

Vísnahornið

Nýtt fræhús á Vöglum
18. nóvember 2026

Nýtt fræhús á Vöglum

Stephan Briem með alþjóðlegan áfanga
18. nóvember 2026

Stephan Briem með alþjóðlegan áfanga

Gosi banar geimi
18. nóvember 2026

Gosi banar geimi