Þróun sérmerkinga fyrir íslenskt nautakjöt

Verkefnið byggir á samráði við hagaðila í virðiskeðjunni og miðar að því að móta skýr viðmið íslensks gæðastaðals. Verkefnið mun ná til bænda, sláturhúsa, kjötvinnslna og söluaðila og er ætlað að efla samkeppnishæfni íslensks nautakjöts.

Markmið verkefnis er að þróa tillögu að aðgreiningu á íslensku nautakjöti og skilgreina sérmerkingu byggða á gæðaeiginleikum til að auka verðmæti framleiðslunnar.

„Í stuttu máli snýst verkefnið um að þróa tillögu að sérmerkingum fyrir íslenskt nautakjöt sem byggja á skýrum og mælanlegum gæðaeiginleikum (t.d. aldur, fita/ fitusprenging, fall, stofn/kyn, uppruni, fóðrun o.fl.),“ segir Eva Margrét Jónudóttir, verkefnastjóri hjá MATÍS. „Markmiðið er að aðgreina þann hluta framleiðslunnar sem uppfyllir ákveðin gæðaviðmið og þannig skapa meira virði og stöðugri gæði (meiri einsleitni).“

Breytileiki of mikill

Hvaða viðmið verða og hvernig þau verða útfærð er hluti af verkefninu, segir Eva Margrét. „Við munum setja fram tillögur byggðar á rannsóknargögnum og samráði við hagaðila í allri virðiskeðjunni. Einnig verður skoðað út frá sláturgögnum hvernig slíkt kerfi gæti litið út í framkvæmd, m.a. hvaða hlutfall framleiðslunnar gæti fallið undir sérmerkingu og hvort þetta sé raunhæf og hagkvæm leið áfram.“

Ástæðan fyrir verkefninu er sú að breytileiki innan ungnautakjöts hér á landi er of mikill.

„Um þetta hefur verið fjallað, m.a. hjá ykkur í Bændablaðinu,“ segir Eva Margrét, „og þetta er vel þekkt í veitingageiranum. Svona mikill breytileiki hefur auðvitað neikvæð áhrif á samkeppnishæfni við innflutt nautakjöt sem hægt er að fá einsleitara og í meira magni.

Aldursviðmið eru almennt hærri hér á landi en víða erlendis. Í Evrópu er t.d. miðað við um 24 mánaða aldur í skilgreiningu á ungnautum í EUROP kjötmatskerfinu, á meðan viðmiðið hér á landi nær upp í 30 mánuði. Þar sem aldur er lykil áhrifaþáttur fyrir t.d. meyrni þá hefur þetta áhrif á einsleitni og fyrirsjáanleika gæða.

Í raun erum við með breiðara aldursbil en víða annars staðar, og það skilar sér beint í meiri breytileika í gæðum.

Markaðurinn hefur því kallað eftir stöðugri og fyrirsjáanlegri gæðum. Íslenskt nautakjöt er upp til hópa mjög gott, en þegar breytileiki í gæðum er mikill – samhliða háum framleiðslukostnaði og takmörkuðu framboði – verður erfiðara að keppa við innflutt kjöt.“

Hugsað fyrir alla virðiskeðjuna

Lokaafurð verkefnisins verður tillaga að sérmerkingarkerfi sem byggir á gæðastaðli fyrir íslenskt nautakjöt. Staðallinn mun nýtast til að auka verðmæti íslensks nautakjöts, efla samkeppnisfærni þess á sérmörkuðum, tryggja neytendum upplýsingar um uppruna og stöðug gæði,“ segir í fréttinni.

Sérmerkingarnar eru hugsaðar fyrir alla virðiskeðjuna

„Bændur fá skýrari viðmið og hvata til að framleiða kjöt sem fellur undir sérflokk með hærra verðmæti. Afurðastöðvar og vinnsla fá verkfæri til flokkunar og sérstakrar markaðssetningar. Og neytendur fá skýrari upplýsingar um gæði og uppruna,“ segir Eva Margrét og bætir við: „Ég vil að það sé alveg skýrt að tilgangurinn er ekki að verðfella það kjöt sem fellur utan sérmerkinga (innan UN), heldur frekar að skapa hvata með auknu álagi fyrir þá framleiðendur sem ná að skila afurð sem hentar á sérmarkaði.

Ef vel tekst til getur þetta styrkt markaðsstöðu íslensks nautakjöts og gefið bændum betri innsýn í hvað er að skila mestum verðmætum. Í dag fær bóndi upplýsingar um kjötmat, fitumat og fallþunga, en hefur takmarkaða yfirsýn yfir endanlega nýtingu og verðmæti afurðarinnar.“

Verkefnið er enn á þróunarstigi og verður unnið í samráði við hagaðila. Samstarfsaðilar í verkefninu, sem styrkt er af þróunarsjóði nautgripa- ræktarinnar, eru Bændasamtök Íslands, Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins, Háskóli Íslands, Kjarnafæði Norð- lenska og Kjötafurðastöð Kaupfélags Skagfirðinga.