Garðahortensía, hindarblóm eða stofuhind.
Garðahortensía, hindarblóm eða stofuhind.
Mynd / Guðríður Helgadóttir
Líf og starf 20. apríl 2026

Klassísk blómfegurð stofuhindar

Höfundur: Ingólfur Guðnason

Litir og form garðblóma heilla ræktendur en vinsældirnar eru hverfular, nýjar tegundir og yrki koma og fara og sjást stundum ekki aftur fyrr en löngu síðar og erfitt er að sjá fyrir um hvað veldur. Aðrar tegundir hafa haldið sínum virðulega sessi sem glæsilegar garðplöntur í íslenskum görðum. Ein þeirra er garðahortensía, hindarblóm eða stofuhind (Hydrangea macrophylla) sem ættuð er frá Japan og Kóreu. Hún hefur verið reynd hér á landi í heila öld hjá áhugasömu garðræktarfólki en í Evrópu tóku Hollendingar hana til ræktunar skömmu fyrir 1800. Vissulega hefur vegur hennar ekki verið samfelld sigurganga hjá okkur en þeir eru þó margir garðeigendurnir sem geta varla hugsað sér sumarið án þess að hafa nokkra fulltrúa þeirrar tegundar á besta stað í blómakeri eða í uppáhalds blómabeðinu þar sem er bjart, hlýtt og skjólsælt. Þekktust er hún þó sem inniblóm.

Mynd / Guðríður Helgadóttir.

Plönturnar fara að sjást í blómaverslunum bráðlega

Plöntunum er fjölgað með græðlingum og eru seldar með þroskuðum blómbrumum í garðplöntustöðvum á vorin og fram á sumar. Þær eru ræktaðar í tiltölulega stórum pottum því þær verða stórvaxnar og ræturnar þurfa talsvert rými. Allir sem reynt hafa að rækta stofuhind þekkja að hún þarf mikla og reglulega vökvun, sérstaklega á blómgunartímanum. Laufblöðin eru líka stór og taka til sín mikið af vatni. Þá er gott að hafa pottinn í stærra lagi. Koma þarf því þannig fyrir að umframvatn standi ekki uppi í pottinum eftir vökvun því ræturnar þurfa líka á súrefni að halda. Það er semsagt líka hægt að vökva plönturnar of mikið, þótt þær séu þekktar fyrir drykkjuskap.

Sýrustig jarðvegs hefur áhrif á blómlitinn

Algengasti blómliturinn er ljósblár en þau eru einnig til bleik, hvít og rauð. Súr jarðvegur hvetur til myndunar bláa litarins. Notast má við áburð og mold sem ætluð er plöntum sem kjósa súran jarðveg eins og lyngrósir frá vori og fram eftir sumri. Á sama hátt skerpir basískur og kalkríkur jarðvegur með háu sýrustigi lit bleikra eða hárauðra yrkja eins og algengt er í gróðurmold sem ætluð er pottaplöntum. Ef til vill þarf þá að gefa dálítið auka kalk í jarðveginn til að hækka sýrustigið. Hvít blóm halda sínum lit óháð sýrustigi en geta tekið á sig daufbleikan lit með tímanum. Blómin, sem standa mörg saman mynda glæsileg kúlulaga form sem geta orðið stór og fjöldamörg á eldri plöntum. 

Stofuhind launar dekrið

Hér erum við með tegund sem gerir kröfur til síns ræktanda. Við þurfum að sætta okkur við að hafa hana í stórum blómapotti því tegundin er ekki fyllilega kuldaþolin. Jöfn og mikil vökvun á blómgunartíma, birta, skjól, dauf áburðarlausn öðru hvoru og loftríkur jarðvegur fær hana til að njóta sín vel og sýnir hún þá allar sínar bestu hliðar með löngum blómgunartíma. Vegna þess hve kulvís tegundin er þarf að bíða með að setja hana út í garð þar til öll frosthætta er liðin hjá. Það borgar sig líka að líta til með henni og færa hana á skjólbesta stað í illviðrum. 

Vetrarumhirða-blómmyndun

Þegar blómgunartíminn er liðinn að áliðnu sumri er rétt að fjarlægja visin blómin. Þá fer plantan að huga að því að búa sig undir vetrardvala. Að hausti hefur hún hlaðið á sig blómbrumum á enda nýju sprotanna, sem skila enn meira blómskrúði næsta vor. Plönturnar ætti því ekki að klippa niður nema sem nemur hugsanlegu vetrarkali. Langar og brothættar greinar má hins vegar stytta nokkuð.

Hér á landi er ekki hægt að treysta því að stofuhind yfirvetri í garðinum en að áliðnu sumri eru plönturnar færðar inn í svalan gróðurskála þar sem þeim ætti að líða vel þar til vorar á ný, eða jafnvel á svalan stað án birtu meðan á dvalatímanum stendur. Gömul og virðuleg stofuhind ræktuð við bestu aðstæður getur orðið mannhæðarhátt. Að vori er hægt að færa plöntuna út í vel valinn stað í garðinum en þá er gott að muna að henni líkar illa kuldi og vosbúð.

Skylt efni: Blóm mánaðarins

Einbúinn á Þelamörk
Líf&Starf 13. apríl 2026

Einbúinn á Þelamörk

Haustið 1788 var Jóni Þorlákssyni veitt embætti sóknarprests á Bægisá á Þelamörk...

Sagnaþáttur: Velkomin Góa
Líf&Starf 10. mars 2026

Sagnaþáttur: Velkomin Góa

Góa er hafin. Mánaðarheitið góa, eða gói eins og forfeður okkar kölluðu þennan n...

Kapall er lausnarorð vísnagátu
Líf&Starf 4. mars 2026

Kapall er lausnarorð vísnagátu

Kapall er lausnarorð vísnagátunnar sem birtist í nýjasta Bændablaðinu.

Lausn á vísnagátu
Líf&Starf 24. nóvember 2025

Lausn á vísnagátu

Lausnin á vísnagátu Guðbjörns Sigurmundssonar í síðasta Bændablaði er orðið mál.

Skákmánuðurinn janúar
Líf&Starf 3. febrúar 2025

Skákmánuðurinn janúar

Janúarmánuður hefur lengi verið frekar stór skákmánuður á Íslandi. Í þeim mánuði...

Þörfnumst heilbrigðara sambands við tímann
Líf&Starf 13. desember 2024

Þörfnumst heilbrigðara sambands við tímann

Carl Honoré, sem gjarnan hefur verið kallaður rödd alþjóðlegu Hæglætishreyfingar...

Sækja áhrif til Suður-Evrópu
Líf&Starf 9. október 2024

Sækja áhrif til Suður-Evrópu

Í síðustu úthlutun Matvælasjóðs fengu bændur í Syðra-Holti í Svarfaðardal rúmleg...

Brautryðjandi í búskap með íslenska hesta í Noregi
Líf&Starf 14. ágúst 2024

Brautryðjandi í búskap með íslenska hesta í Noregi

Ingebjørg Helkås Vaa fæddist í Noregi 14. júlí 1933, yngst fimm systkina. Hún va...