Ráða verður bót á stjórnlausri för ferðamanna um eignarlönd

Á aðalfundi Landssamtaka landeigenda, sem haldinn var í Reykjavík nýlega, kom fram að ágangur ferðaþjónustufyrirtækja á eignarlönd hafi valdið verulegum spjöllum og landnauð. Brýnt sé að koma í veg fyrir stjórnlausan yfirgang ferðamanna á landi.

 

Formaður Landssamtaka landeigenda, Örn Bergsson, leggur áherslu á að ráða verði bót á stjórnlausri för ferðamanna um eignarlönd með tilheyrandi landspjöllum og sóðaskap.

 

Örn lagði áherslu á fernt í ræðu sinni til félagsmanna sem mikilvægt væri að tekið yrði föstum tökum sem allra fyrst, ágangi ferðafólks á land, jarðasöfnun erlendra aðila, sameignarvanda sem skapist þegar jörð er í eigu margra aðila og þjóðlendumálið. Um ágang ferðamanna sagði Örn meðal annars:  

 

„Á síðustu árum hefur koma erlendra ferðamanna margfaldast og er það jákvætt að mörgu leyti.

Ferðaþjónusta hefur bjargað byggð víða í sveitum landsins. Ferðaþjónustan er orðin stærsta útflutningsgrein Íslendinga. Náttúran á sér sjaldnast sérstakan málsvara nema í þeim tilvikum sem hún er í eigu einhvers. Íslenskar náttúruperlur eru að verða fyrir óafturkræfum spjöllum og landánauð vegna ágangs ferðaþjónustufyrirtækja og fólks á þeirra vegum sem skella skollaeyrum við spjöllunum. Gjaldtaka á ferðamannastöðum er eitur í beinum ferðaþjónustufyrirtækja sem vísa í hinn svokallaða almannarétt og frjálsa för fólks um landið. Margir landeigendur velta því fyrir sér „hver er réttur minn til að vernda land mitt fyrir ágangi og óafturkræfum spjöllum?“ 

 

„Almannaréttur“ veitir ekki ótakmarkaðan rétt í eignarlöndum

 

Örn taldi af og frá að „almannaréttur“ í landslögum gæfi fólki rétt á að fara um eignarlönd án leyfis og vísaði til greinargerðar sem Óðinn Sigþórsson vann fyrir samtökin þar sem svo víðtæk túlkun á hugtakinu er talin fráleit. Um þjóðlendumálið sagði Örn meðal annars:  

 

„Þjóðlendumálið heldur áfram með hraða snigilsins um landið. Í haust birti Óbyggðanefnd úrskurð sinn í Borgarfirði. Stór landsvæði voru úrskurðuð eignarlönd, s.s. Arnarvatnsheiði og Geitland. 

 

Misheppnaður hælkrókur

 

Geitlandið á sér merkilega sögu vegna skotveiðidóms þar sem skotveiðimaður var sýknaður vegna veiða í heimildarleysi innan eignarlanda.  Nú hafa úrskurðir eða dómar fallið á 3 af þeim 4 landsvæðum sem svo háttaði til um og er niðurstaðan sú að um eignarlönd sé að ræða í öllum tilvikum. Fjórði dómurinn var um skotveiðar á Hundadalsheiði og því aðeins eftir að úrskurða um Hundadalsheiðina í Dalasýslu en það mál er nú í rekstri fyrir Óbyggðanefnd. Því má segja að sá hælkrókur sem átti að setja á landeigendur með skotveiðidómunum hafi misheppnast og þeir sem fyrir því stóðu fallið á eigin bragði. Að öðru leyti verður að segja um niðurstöðu Óbyggðanefndar að þar má finna dæmi sem orka tvímælis þegar landið er úrskurðað þjóðlenda.  Það er ekki nýtt að landeigendur standi frammi fyrir þeirri stöðu og ekki er ljóst hvort einhverjum málum þar verður áfrýjað til dómstóla. Óbyggðanefnd hefur tekið til umfjöllunar  Dalasýslu og hefur fjármálaráðherra lýst kröfum á því svæði. Að því loknu er eftir að taka til meðferðar Snæfellsnes, Vestfirði, Strandir og Austfirði.“ 

 

Örn vakti athygli á erfiðu vandamáli landeigenda þegar eigendur lands séu ekki sammála um nýtingu þess. Bagalegt sé þegar tiltölulega lítill minnihluti eigenda geti sett meirihluta stólinn fyrir dyrnar og komið í veg fyrir arðbæra nýtingu. Nálgast þyrfti úrlausn með því að gætt yrði eignarréttarhagsmuna beggja aðila, ef til vill með því að laga ákvæði jarðalaga og e.t.v. landskiptalaga.

 

Bændablaðið hefur áður vakið athygli á sjónarmiðum formanns samtakanna um stórfelld uppkaup erlendra aðila á fjölda jarða í byggðarlögum, sem hann fordæmdi og kallaði eftir skjótum aðgerðum stjórnvalda á því vandamáli.