Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 4 mánaða.
Uppskera á sojabaunum. Hlutur bandarískra sojabauna á heimsmarkaði hefur minnkað um helming á undanförnum árum.
Uppskera á sojabaunum. Hlutur bandarískra sojabauna á heimsmarkaði hefur minnkað um helming á undanförnum árum.
Mynd / James Baltz
Utan úr heimi 23. febrúar 2026

Óttast hrun í landbúnaði

Höfundur: Ástvaldur Lárusson

Í opnu bréfi sem fjöldi áhrifamanna í bændastétt sendi þingmönnum í landbúnaðarnefndum beggja deilda þingsins í Washington er miklum áhyggjum lýst.

Segjast þeir óttast að samkeppnishæfni bandarísks landbúnaðar til frambúðar muni minnka, enda hafi gjaldþrotum fjölgað meðal bænda og er því spáð að minna en helmingur bújarða skili hagnaði á árinu.

Tollastefnan skilar ekki árangri

Viðskiptahalli á landbúnaðarvörum sé í sögulegu hámarki, samanborið við metútflutning á bandarískum landbúnaðarafurðum og góða afkomu fyrir nokkrum árum. Ástæðurnar fyrir þessu séu margar, en þyngst vegi stefna stjórnvalda sem hafi aukið rekstrarkostnað, skemmt aðgang að mörkuðum erlendis og takmarkað aðgang að erlendu vinnuafli sem skipti bændur og afurðastöðvar máli. Eins sé búið að skera niður framlög til rannsókna á sviði landbúnaðar.

Í bréfinu segir að tollastefna Bandaríkjastjórnar hafi ekki orðið til þess að efla innlendan iðnað og landbúnaðarframleiðslu, þvert á það sem ráðamenn hafa haldið fram. Tollarnir hafi hækkað verð á tilbúnum áburði, plöntu- og dýralyfjum ásamt varahlutum í vélbúnað. Þar með sé framleiðslukostnaður á landbúnaðarafurðum orðinn hærri en markaðsverð. Nýlega hafi verið horfið frá tollum á áburð, en höfundar bréfsins spyrja sig af hverju það sama sé ekki gert með önnur aðföng.

Önnur ríki græða

Í bréfinu er komið inn á viðskiptastríð Bandaríkjanna og Kína sem hefur haft neikvæð áhrif á framleiðslu sojabauna. Áður en stríðið hófst árið 2018 framleiddu bandarískir bændur 47 prósent af sojabaunum á heimsmarkaði, en í dag er markaðshlutdeildin komin niður í 24,4 prósent. Á sama tíma hefur hlutur brasilískrar sojabaunaframleiðslu af heimsmarkaði aukist um meira en 20 prósent. Nú séu brasilískir bændur orðnir stærstu framleiðendur heims á sojabaunum, bómull, nautakjöti og kjúklingi.

Eins hafa bændur í Argentínu og Ástralíu hagnast á viðskiptastríði Bandaríkjanna. Helstu viðskiptaríki Bandaríkjanna séu farin að leita annað og nefna bréfritarar í því samhengi fríverslunarsamning Evrópusambandsins við Mercosurríkin í Suður-Ameríku og fríverslunarsamning Kanada og Kína.

Í frétt New York Times um málið er sagt að meðal aðilanna 27 sem skrifa nafn sitt við bréfið séu margir fyrrum formenn öflugra bændasamtaka í landinu, eins og samtaka sojabaunaframleiðanda og maísræktenda. Eins störfuðu nokkrir bréfritarar fyrir stjórnvöld á valdatímum forsetanna Bush og Reagan.

Mótið 2026 fer vel af stað!
Fréttir 9. júlí 2026

Mótið 2026 fer vel af stað!

Margt var í brekkunni á fyrsta degi Landsmóts hestamanna og sólin skein á Hólum ...

Villa á sér heimildir sem eftirlitsmenn MAST
Fréttir 3. júlí 2026

Villa á sér heimildir sem eftirlitsmenn MAST

Matvælastofnun vekur athygli á að aðili villti á sér heimildir sem eftirlitsmaðu...

Styrkir til aðlögunar á lífrænum framleiðsluháttum
Fréttir 2. júlí 2026

Styrkir til aðlögunar á lífrænum framleiðsluháttum

Atvinnuvegaráðuneytið auglýsir til umsóknar styrki til lífrænnar aðlögunar í lan...

Leggja áherslu á veitingastarfsemi og afþreyingu við hleðslustöðvar
Fréttir 1. júlí 2026

Leggja áherslu á veitingastarfsemi og afþreyingu við hleðslustöðvar

Orkusalar leggja sífellt meiri metnað við að gera „hleðslustopp“ rafbílaeigenda ...

Velja íslenskt, lífrænt heilhveiti í baksturinn
Fréttir 30. júní 2026

Velja íslenskt, lífrænt heilhveiti í baksturinn

Fleiri bakarar landsins velja lífræna heilhveitið frá Vallanesi í bakaríin sín. ...

67,5 milljónum úthlutað
Fréttir 29. júní 2026

67,5 milljónum úthlutað

Alls hlutu 25 verkefni styrki úr Þróunarfé búgreina upp á 67,5 milljónir króna. ...

Fuglum og fiðrildum fækkar
Fréttir 29. júní 2026

Fuglum og fiðrildum fækkar

Stofnar fugla og fiðrilda hafa farið hnignandi frá árinu 2000. Þetta kemur fram ...

Efla samstarf um fæðuöryggi
Fréttir 29. júní 2026

Efla samstarf um fæðuöryggi

Norðurlöndin hafa ákveðið að styrkja sameiginlegt fæðuöryggi á tímum aukinnar óv...

Ást á tímum Bænder
9. júlí 2026

Ást á tímum Bænder

Með hendur í vösum
8. júlí 2026

Með hendur í vösum

Apríl Emma
8. júlí 2026

Apríl Emma

Byrjandi leggur skúrk
8. júlí 2026

Byrjandi leggur skúrk

Mótið 2026 fer vel af stað!
9. júlí 2026

Mótið 2026 fer vel af stað!

https://bestun.airserve.net/banner_bundles/de3e87e0d8dde67f98882b3ac12f8b2f