Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 6 mánaða.
Uppskera á sojabaunum. Hlutur bandarískra sojabauna á heimsmarkaði hefur minnkað um helming á undanförnum árum.
Uppskera á sojabaunum. Hlutur bandarískra sojabauna á heimsmarkaði hefur minnkað um helming á undanförnum árum.
Mynd / James Baltz
Utan úr heimi 23. febrúar 2026

Óttast hrun í landbúnaði

Höfundur: Ástvaldur Lárusson

Í opnu bréfi sem fjöldi áhrifamanna í bændastétt sendi þingmönnum í landbúnaðarnefndum beggja deilda þingsins í Washington er miklum áhyggjum lýst.

Segjast þeir óttast að samkeppnishæfni bandarísks landbúnaðar til frambúðar muni minnka, enda hafi gjaldþrotum fjölgað meðal bænda og er því spáð að minna en helmingur bújarða skili hagnaði á árinu.

Tollastefnan skilar ekki árangri

Viðskiptahalli á landbúnaðarvörum sé í sögulegu hámarki, samanborið við metútflutning á bandarískum landbúnaðarafurðum og góða afkomu fyrir nokkrum árum. Ástæðurnar fyrir þessu séu margar, en þyngst vegi stefna stjórnvalda sem hafi aukið rekstrarkostnað, skemmt aðgang að mörkuðum erlendis og takmarkað aðgang að erlendu vinnuafli sem skipti bændur og afurðastöðvar máli. Eins sé búið að skera niður framlög til rannsókna á sviði landbúnaðar.

Í bréfinu segir að tollastefna Bandaríkjastjórnar hafi ekki orðið til þess að efla innlendan iðnað og landbúnaðarframleiðslu, þvert á það sem ráðamenn hafa haldið fram. Tollarnir hafi hækkað verð á tilbúnum áburði, plöntu- og dýralyfjum ásamt varahlutum í vélbúnað. Þar með sé framleiðslukostnaður á landbúnaðarafurðum orðinn hærri en markaðsverð. Nýlega hafi verið horfið frá tollum á áburð, en höfundar bréfsins spyrja sig af hverju það sama sé ekki gert með önnur aðföng.

Önnur ríki græða

Í bréfinu er komið inn á viðskiptastríð Bandaríkjanna og Kína sem hefur haft neikvæð áhrif á framleiðslu sojabauna. Áður en stríðið hófst árið 2018 framleiddu bandarískir bændur 47 prósent af sojabaunum á heimsmarkaði, en í dag er markaðshlutdeildin komin niður í 24,4 prósent. Á sama tíma hefur hlutur brasilískrar sojabaunaframleiðslu af heimsmarkaði aukist um meira en 20 prósent. Nú séu brasilískir bændur orðnir stærstu framleiðendur heims á sojabaunum, bómull, nautakjöti og kjúklingi.

Eins hafa bændur í Argentínu og Ástralíu hagnast á viðskiptastríði Bandaríkjanna. Helstu viðskiptaríki Bandaríkjanna séu farin að leita annað og nefna bréfritarar í því samhengi fríverslunarsamning Evrópusambandsins við Mercosurríkin í Suður-Ameríku og fríverslunarsamning Kanada og Kína.

Í frétt New York Times um málið er sagt að meðal aðilanna 27 sem skrifa nafn sitt við bréfið séu margir fyrrum formenn öflugra bændasamtaka í landinu, eins og samtaka sojabaunaframleiðanda og maísræktenda. Eins störfuðu nokkrir bréfritarar fyrir stjórnvöld á valdatímum forsetanna Bush og Reagan.

Lokanir vegna viðhaldsvinnu
Fréttir 26. ágúst 2026

Lokanir vegna viðhaldsvinnu

Núna er unnið að viðgerðum á brúni sem liggur yfir Jökulsá á Fjöllum við Hringve...

Íslenskt handverk í hávegum
Fréttir 22. ágúst 2026

Íslenskt handverk í hávegum

Safnasafnið, ein af perlum Eyjafjarðar, var stofnað þann 17. febrúar 1995 af hjó...

Svigrúm til breytinga á stuðningskerfi landbúnaðar
Fréttir 21. ágúst 2026

Svigrúm til breytinga á stuðningskerfi landbúnaðar

Atvinnuvegaráðuneytið hefur birt áfangaskýrsluna Greining vegna endurskoðunar st...

Beint frá býli dagurinn um helgina
Fréttir 20. ágúst 2026

Beint frá býli dagurinn um helgina

Beint frá býli dagurinn verður haldinn sunnudaginn 23. ágúst. Þetta er fjórða ár...

Halla Sif ein af 100 kvenhetjum FAO
Fréttir 20. ágúst 2026

Halla Sif ein af 100 kvenhetjum FAO

Halla Sif Svansdóttir Hölludóttir garðyrkjubóndi og eigandi Sólskins grænmetis h...

Ný útgáfa af Brennu-Njálssögu væntanleg
Fréttir 20. ágúst 2026

Ný útgáfa af Brennu-Njálssögu væntanleg

Njálufélagið undirbýr nýja og glæsilega útgáfu Njálu með haustinu en fyrirhugaðu...

Dagskrá Ullarvikunnar gleður
Fréttir 18. ágúst 2026

Dagskrá Ullarvikunnar gleður

Ullarvika verður haldin á Suðurlandi dagana 27. september til 3. október í haust...

Rannsókn á jarðhitakerfi Fáskrúðsfjarðar
Fréttir 17. ágúst 2026

Rannsókn á jarðhitakerfi Fáskrúðsfjarðar

Fjarðabyggð undirbýr nú næsta áfanga jarðhita- leitar á Fáskrúðsfirði, en áforma...