Leggja til eflingu strandsiglinga
Starfshópur um strandsiglingar skilaði nýverið af sér skýrslu þar sem skoðað var hvað þyrfti til að auka samkeppnishæfni flutninga sjóleiðina milli íslenskra hafna.
Þar kemur fram að landflutningar hafi aukist verulega frá aldamótum á sama tíma og framboð á strandflutningum hafi dregist saman. Því hafi fylgt aukið álag á þjóðvegi landsins sem margir hverjir voru ekki hannaðir fyrir svo mikla þungaflutninga.
Aðgerðir stjórnvalda á undanförnum árum hafi ekki unnið með strandflutningum, en skýrsluhöfundar benda á hækkun ýmissa opinberra gjalda. Kolefnisálögur á strandflutninga hafi aukist um rúm 400 prósent á þremur árum sem hafi dregið úr möguleikum til að minnka losun gróðurhúsalofttegunda í vöruflutningum fyrir tilstilli strandflutninga.
Í skýrslunni segir að auknir strandflutningar muni styðja við aðgerðir í loftslagsmálum, draga úr kostnaði ríkisins við þjóðvegakerfið vegna þungaflutninga og auka öryggi á þjóðvegum landsins. Við blasi að landflutningar muni aukast verði ekkert gert.
Gjaldakafli hafnalaga endurskoðaður
Í helstu tillögum starfshópsins er meðal annars lagt til að vitagjöld verði lögð niður af skipum sem bjóða upp á reglubundnar strandsiglingar. Eyjólfur Ármannsson innviðaráðherra segir í skriflegu svari að hann muni á næstunni mæla fyrir lögum um leiðarmerki og öryggi siglinga sem munu koma í stað laga um vitamál. „Í því frumvarpi er lagt til að skip sem einungis er notað við reglubundna strandflutninga allt gjaldárið verði undanþegið skyldu til greiðslu öryggisgjalds siglinga,“ segir í svari ráðherra.
Starfshópurinn leggur til að hafnaryfirvöld leysi skip sem eru í reglubundnum strandsiglingum frá hafnsöguskyldu og gjaldakafli hafnalaga verði endurskoðaður með það að markmiði að gera höfnum mögulegt að styðja betur við þróun strandflutninga. Í skriflegu svari ráðherra segir að í ráðuneytinu sé undirbúningur hafinn við að endurskoða áðurnefndan gjaldakafla.
Starfshópurinn leggur til að öll kolefnisgjöld af reglubundnum strandsiglingum verði lögð af þar til komnar eru raunhæfar lausnir til orkuskipta í siglingum stærri skipa. Í skriflegu svari innviðaráðherra segist hann ætla að beina þeirri tillögu til fjármála- og efnahagsráðuneytisins til skoðunar.
Styrkleiki að Ísland sé eyja
Innviðaráðherra telur einnig rétt að undirbúa þegar í stað tillögu starfshópsins um samstarf Vegagerðarinnar og Hafnarsambandsins í samráði við hagaðila þar sem fylgst verði með þróun vöruflutninga og gerðar tillögur um viðbrögð stjórnvalda eftir því sem ástæða er til og tök eru á. Starfshópurinn telur að slíkt samstarf muni skapa vettvang til að meta rekstrarforsendur, innviði, regluverk og markaðsforsendur strandsiglinga.
Ráðherra segist í skriflegu svari sínu jafnframt vera sammála tillögu starfshópsins um að vegagerðin hraði mati á kostnaði og ábata vegna landflutninga við þjóðvegakerfið. Starfshópurinn leggur til að þeirri vinnu verði lokið eigi síðar en árið 2027 og að þær upplýsingar verði nýttar við stefnumótun stjórnvalda.
Jafnframt leggur starfshópurinn til að efling standsiglinga verði hluti af aðgerðaáætlun stjórnvalda í loftslagsmálum. Í svari ráðherra segir að það verði skoðað í samvinnu við umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið.
Ráðherra tekur fram í svari sínu að það sé baráttumál hjá sér að færa þungaflutninga af þjóðvegum landsins og aftur út á sjó. „Ísland er eyja og við eigum að nýta þann styrkleika til hins ýtrasta,“ segir í svari Eyjólfs Ármannssonar.
