Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 5 mánaða.
Tilbúinn áburður til túnræktar og rúllubaggaplast hafa hækkað í verði eftir lokun Hormússunds.
Tilbúinn áburður til túnræktar og rúllubaggaplast hafa hækkað í verði eftir lokun Hormússunds.
Mynd / eks
Fréttir 19. maí 2026

Landbúnaður er háður innfluttum aðföngum

Höfundur: Edda Kristín Sigurjónsdóttir

– Ekkert kerfisbundið birgðahald

Matvælaframleiðsla á Íslandi er nær alfarið háð innfluttum aðföngum.

Tilbúinn áburður, fræ og kjarnfóður eru ofarlega á lista lífsnauðsynlegra aðfanga. Efling kornræktar á Íslandi er í vinnslu en innlend framleiðsla á áburði skammt á veg komin og enginn fræbanki til.

Markmið um sjálfbærnihlutfall 50%

Ríkisstjórn Noregs hefur sett markmið um að auka sjálfbærnihlutfall norskra landbúnaðarafurða í 50 % fyrir árið 2030, hlutfall sem nú er um 40 %. Norskir bændur segja skilning á mikilvægi matvælaframleiðslu ekki nógu mikinn.

Sambærileg töluleg markmið eru ekki til á Íslandi en sem dæmi svarar framleiðsla á grænmeti um 27% af innanlandsþörf.

Í svari Atvinnuvegaráðuneytisins um málið segir að sjálfbærni sé eitt af grunnmarkmiðum landbúnaðarstefnunnar sem gildir til ársins 2040. Það taki til umhverfis, efnahags og samfélags. Í svarinu segir að í stefnunni sé „kveðið á um að stuðla að hringrásarhagkerfi í landbúnaði með aukinni fullnýtingu afurða og lífrænna hráefna og minni sóun. Þá er lögð áhersla á að styrkja stoðir fæðukerfisins, þar á meðal með jarðvegsvernd, ábyrgri auðlindanýtingu og aukinni innlendri framleiðslu landbúnaðarafurða til manneldis“. Ekki kemur fram í svarinu hve mikil sú aukning á að verða. Ennfremur segir „markmiðið er að íslenskur landbúnaður geti til framtíðar framleitt heilnæm matvæli á sjálfbæran hátt og tryggt aðgengi almennings að slíkum vörum“.

Efling kornræktar í vinnslu

„Ekki er hægt að tryggja eiginlegt fæðuöryggi á Íslandi án töluverðs innflutnings matvæla og aðfanga til matvælaframleiðslu“, segir í skýrslu Landbúnaðarháskólans Neyðarbirgðir fyrir íslenska matvælaframleiðslu, sem unnin var fyrir Atvinnuvegaráðuneytið árið 2024.

Atvinnuvegaráðherra Hanna Katrín Friðriksson sagði á málþingi um fæðuöryggi, sem haldið var í lok nóvember síðastliðnum, að vinna væri hafin við að greina áfallaþol íslensks samfélags og hvernig mætti efla það. Á málþinginu voru kynntar auk fyrrnefndrar skýrslu nýtt mælaborð um stöðu og horfur fæðuöryggis á Íslandi. Þar kemur meðal annars fram að „fæðukerfi landsins er viðkvæmt gagnvart ytri og innri áföllum“.

Í svari við fyrirspurn um framgang vinnu við innlenda áburðarframleiðslu, birgðasöfnun á fræjum og aukna kornrækt til mann- og dýraeldis, í kjölfar málþingsins í nóvember, segir í svari atvinnuvegaráðuneytis að landbúnaður sé mjög háður ýmis konar innfluttum aðföngum. „Stærsta verkefnið sem er í gangi er fimm ára verkefni um eflingu kornræktar og á undanförnum árum hafa mörg verkefni verið tekin til skoðunar um bætta nýtingu hráefna til áburðarframleiðslu þó að þau séu skammt á veg komin“. 

Dökk sviðsmynd hefur raungerst

Um 85 % af tilbúnum áburði er fluttur inn á tímabilinu mars til maí samkvæmt tölum frá Hagstofu Íslands. Enginn tilbúinn áburður, sem langflestir bændur nota, er framleiddur á Íslandi. „Þessi árstíðasveifla þýðir að ef aðföng skerðast á tímabilinu apríl/maí þá væri nær enginn áburður til í landinu í byrjun sumars“, segir í skýrslu LBHÍ. „Þetta hefði umtalsverð áhrif á uppskeru að hausti og þar með stöðu búfjárræktar í landinu. Hafa þarf í huga að ef innflutningur á áburði raskast þá er ekki ólíklegt að það sama gildi fyrir innflutt kjarnfóður. Þar gætu bændur þurft á sama tíma að glíma við uppskerubrest og kjarnfóðurskort.“

Þessi staða hefur nú raungerst með stríði Bandaríkjanna og Ísraels í Íran og lokun Hormússundsins sem hefur verið lokað frá byrjun mars. Þriðjungur alls tilbúins áburðar í heiminum er háður flutningi um sundið. Einhverjar varabirgðar voru til hjá innflytjendum á áburði og kjarnfóðri á Íslandi en ekkert kerfisbundið birgðahald er á Íslandi. Sviðsmyndin sem er teiknuð upp í skýrslunni er nú raunveruleg og ljóst að Ísland á langt í land hvað varðar fæðuöryggi.

Þjónusta Microsoft liggur niðri
Fréttir 13. nóvember 2026

Þjónusta Microsoft liggur niðri

Vegna vandræða í kerfum Microsoft liggur tölvupóstur Bændablaðsins tímabundið ni...

Matarmót Austurlands á laugardaginn
Fréttir 12. nóvember 2026

Matarmót Austurlands á laugardaginn

Matarmót Austurlands verður haldið í sjötta sinn í Sláturhúsinu á Egilsstöðum la...

Miðdalur fyrirmyndarbú
Fréttir 11. nóvember 2026

Miðdalur fyrirmyndarbú

Ábúendur í Miðdal í Kjósarhreppi fengu viðurkenningu sem fyrirmyndarbú deildar n...

Grænbók um landgræðslu og skógrækt í Samráðsgátt
Fréttir 11. nóvember 2026

Grænbók um landgræðslu og skógrækt í Samráðsgátt

Grænbók um landsáætlun í landgræðslu og skógrækt var nýlega sett í Samráðsgátt s...

Blásið til sóknar í lífrænum landbúnaði
Fréttir 10. nóvember 2026

Blásið til sóknar í lífrænum landbúnaði

Fagráð í lífrænum landbúnaði stendur fyrir málþinginu „Tíföldum lífræna framleið...

Fleiri fluttu til en frá öllum sveitarfélögum Vesturlands
Fréttir 10. nóvember 2026

Fleiri fluttu til en frá öllum sveitarfélögum Vesturlands

Búferlaflutningar hafa verið hagfelldir á Vesturlandi undan-arin fimm ár. Fleiri...

Heildarlög um loftslagsmál
Fréttir 10. nóvember 2026

Heildarlög um loftslagsmál

Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis-, orku- og loftslags- ráðherra mælti fyrir frum...

Aðgerðir til verndar líffræðilegri fjölbreytni
Fréttir 10. nóvember 2026

Aðgerðir til verndar líffræðilegri fjölbreytni

Út er komin aðgerðaáætlun um líffræðilega fjölbreytni. Meðal forgangsaðgerða er ...

https://bestun.airserve.net/banner_bundles/de3e87e0d8dde67f98882b3ac12f8b2f