Hvar eru Bændasamtökin?

„Hvar eru Bændasamtökin?“ er algeng spurning sem heyrist oft á meðal bænda og í flestum tilvikum með neikvæðum undirtón.

Flestir þeir sem hafa starfað og starfa í félagsmálum af einhverju tagi vita að aðeins hluti þess sem er gert er sýnilegt. Þetta er eins og með ísjakann að aðeins lítill hluti sést á yfirborðinu.

Niðurtröppun á greiðslumarki sauðfjárbænda var mikið í umræðunni á síðastliðnu ári sem og árin á undan. Fram hefur komið í greinaskrifum bænda og formanns búgreinadeildar sauðfjárbænda að söguleg sátt náðist um þetta tiltekna mál. Málið á sér nokkuð langan aðdraganda og því mikil vonbrigði þegar matvælaráðherra hafnaði beiðni bænda um að stöðva niðurtröppun sem gekk núna í gegn um áramót.

Í þessu máli fóru Bændasamtökin fram með miklum krafti. Stjórn BÍ óskaði eftir því við framkvæmdanefnd búvörusamninga að nýta heimild nefndarinnar, skv. 7. gr. reglugerðar nr. 144/2022 um stuðning við sauðfjárrækt, til að færa fjármuni milli einstakra samningsliða. Þar er átt við að færa 20% framlaga ársins 2023 til býlisstuðnings, ullarnýtingar og fjárfestingarstuðnings yfir á beingreiðslur ársins. Tillagan felur í sér að um helmingur niðurtröppunar greiðslumarks verði fluttur til baka og þannig minnka áhrif niðurtröppunar á greiðslumarkið.

Matvælaráðuneytinu hafði þó ítrekað verið bent á möguleika þann að rýmka reglugerðina þannig að hægt væri að flytja alla upphæðina aftur yfir á greiðslumarkið. Fundað var um málið 14. desember sl. og aftur viku seinna. Ekki náðist samstaða um þessa túlkun reglugerðar af hálfu matvælaráðuneytis og því farin sú leið að skjóta því til gerðardóms.

Það má ýmislegt segja um málsmeðferð matvælaráðherra í þessu máli en í öllu falli eru það mikil vonbrigði að hún hafi hunsað skýran vilja Bændasamtakanna sem samkvæmt búvörulögum fara með samningsumboð bænda.

Ég vil þakka Bændasamtökum Íslands fyrir framgöngu sína í þessu máli og fylgja eftir samþykktum frá búgreinaþingi sauðfjárbænda. Ég hvet þau til að fylgja málinu fast eftir á komandi misserum og þannig standa með vilja bændanna sem standa þeim að baki.

Þökkum það sem vel er gert og Bændasamtökin hafa sannarlega unnið vel í þessu máli. Annað mál sem sauðfjárbændur ræða mikið og kom m.a. fram á búgreinaþingi sauðfjárbænda er hækkun á afurðaverði. Ég tel að Bændasamtökin hafi fylgt því máli vel eftir sem skilaði sér í hækkuðu afurðaverði síðastliðið haust. Réttlátt afurðaverð á að vera aðal baráttumál sauðfjárbænda hverju sinni.