Fyrirtæki kaupa upp akra til að byggja á þeim gagnaver. Þegar beiti- eða ræktunar- land hefur verið tekið undir iðnað er ekki auðið að breyta því til baka seinna meir.
Fyrirtæki kaupa upp akra til að byggja á þeim gagnaver. Þegar beiti- eða ræktunar- land hefur verið tekið undir iðnað er ekki auðið að breyta því til baka seinna meir.
Mynd / Unsplash
Utan úr heimi 18. ágúst 2026

Gagnaver ganga á landbúnað

Höfundur: Karólína Rós Ólafsdóttir

Í Bandaríkjunum eru áhyggjur af því að aukin uppbygging gagnavera gangi til muna á landbúnað og stofni þannig svæðisbundnum fæðukerfum í hættu.

Uppbygging gagnavera og gervigreindargagnavera eykst sífellt í Bandaríkjunum og landsvæði sem áður hafa tilheyrt bændum til beitar eða ræktunar eru keypt undir starfsemina. Auk þess að landið sé ekki lengur nothæft hafa verin, sem þurfa bæði mikið rafmagn og mikið vatn, ýmis neikvæð áhrif á nærsamfélög sín.

Áætlað er að um 3.000 gagnaver séu nú þegar í Bandaríkjunum og verið sé að reisa um 1.500 til viðbótar. Verin eru þyrst þar sem kælikerfi þeirra krefjast mikillar vatnsnotkunar og hefur það reynst erfitt á stöðum þar sem ríkja miklir þurrkar og vatn er af skornum skammti. Mikil orkunotkun gagnaveranna hefur auk þess reynt á rafveitunet svæðanna sem þau eru reist á sem hefur leitt til frekari notkunar óumhverfisvænna orkugjafa sem og raforkuverð hefur hækkað. Þrátt fyrir að þessi vandamál séu þekkt eiga tveir þriðju þeirra gervigreindargagnavera sem stefnt er á að byggja að rísa á miklum þurrkasvæðum. Samkvæmt fréttamiðli Guardian eiga 517 gervigreindargagnaver af 809 skipulögðum að vera staðsett á svæðum sem þjást af langvarandi þurrviðri eða ofþurrkun.

Stór gagnaver geta þurft allt að fimm milljón gallon af vatni á dag sem nemur vatnsnotkun um 50 þúsund manns. Samkvæmt bandarískri rannsókn kemur fram að allt að 85% þess vatns sem gagnaver nota gufar upp og endar því ekki aftur í vatnsveitum. Þurrkar hafa áhrif á ræktun og skepnuhald jafnt og daglegt líf íbúa. Auk þess er hætta á því að stórfelld vatnsnotkun ofreyni grunnvatnsgeyma, vatnsleiðandi jarðlög (e. aquifer), ár og vatnakerfi og hafi þannig langvarandi áhrif samkvæmt skýrslu Sameinuðu þjóðanna um kostnað gervigreindar á umhverfið.

Auk þess að hafa áhrif á ræktun vegna vatnsnotkunar og mögulegrar mengunar eru dæmi um að ljós og hljóðmengun frá gagnaverum hafi áhrif á líðan skepna sem búa í nágrenni við þau. Vegna niðurskurðar í náttúruverndar- og umhverfismálum hjá alríkisstjórn Bandaríkjanna er skortur á eftirliti og yfirsýn. Bændasamtök í landbúnaðarríkjum á borð við Illinois hafa vakið athygli á því að tæknirisar ásælist í auknum mæli land í dreifbýli og hafa kallað eftir frekari reglugerðum.

Þar sem landbúnaður styðst við gervigreindartól í auknum mæli eru bændasamtök ekki einróma á móti gagnaverum heldur kalla þau eftir jafnvægi og skýrri umgjörð í framkvæmdum. The American Farm Bureau Federation (AFBF), stærstu heildarsamtök bandarískra bænda, hafa talað fyrir ábyrgri uppbyggingu gagnavera í dreifbýli sem þurfi að virða staðbundnar auðlindir og vernda afkastamikil ræktunar- og landbúnaðarsvæði gegn óþarfa breytingum með því að byggja frekar á áður menguðum eða þróuðum svæðum til að tryggja að gervigreind gangi ekki á matvælaframleiðslu heldur styðji fremur við hana.

Skylt efni: bandaríkin

Dagskrá Ullarvikunnar gleður
Fréttir 18. ágúst 2026

Dagskrá Ullarvikunnar gleður

Ullarvika verður haldin á Suðurlandi dagana 27. september til 3. október í haust...

Rannsókn á jarðhitakerfi Fáskrúðsfjarðar
Fréttir 17. ágúst 2026

Rannsókn á jarðhitakerfi Fáskrúðsfjarðar

Fjarðabyggð undirbýr nú næsta áfanga jarðhita- leitar á Fáskrúðsfirði, en áforma...

Rannsóknasetur íslenska hestsins
Fréttir 17. ágúst 2026

Rannsóknasetur íslenska hestsins

Nú er unnið að því að koma upp rannsóknasetri íslenska hestsins á Hólum í Hjalta...

Rekstrargrundvöllur Fjallalambs tryggður
Fréttir 17. ágúst 2026

Rekstrargrundvöllur Fjallalambs tryggður

Guðmundur Kristjánsson, kenndur við Brim, og breski fjárfestirinn Jim Ratcliffe ...

Margfalt dýrari fyrir landsbyggðarfólk
Fréttir 17. ágúst 2026

Margfalt dýrari fyrir landsbyggðarfólk

Íbúar höfuðborgarsvæðisins taka því líklega sem sjálfsögðum hlut að þurfa ekki a...

Úrslit Landsmóts 2026
Fréttir 17. ágúst 2026

Úrslit Landsmóts 2026

Landsmót hestamanna fór fram dagana 5.–11. júlí sl. en sigur- vegarar mótsins vo...

Fundaröð Bændasamtakanna um ESB hefst í dag
Fréttir 16. ágúst 2026

Fundaröð Bændasamtakanna um ESB hefst í dag

Bændasamtök Íslands standa fyrir opnum fundum dagana 16. - 18. ágúst þar sem kyn...

Aukabúnaðarþing ályktar gegn ESB-aðild
Fréttir 14. ágúst 2026

Aukabúnaðarþing ályktar gegn ESB-aðild

Búnaðarþing Bændasamtaka Íslands, haldið í Reykjavík þann 14. ágúst 2026, telur ...