Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en mánaðar gamalt.
Fyrirtæki kaupa upp akra til að byggja á þeim gagnaver. Þegar beiti- eða ræktunar- land hefur verið tekið undir iðnað er ekki auðið að breyta því til baka seinna meir.
Fyrirtæki kaupa upp akra til að byggja á þeim gagnaver. Þegar beiti- eða ræktunar- land hefur verið tekið undir iðnað er ekki auðið að breyta því til baka seinna meir.
Mynd / Unsplash
Utan úr heimi 18. ágúst 2026

Gagnaver ganga á landbúnað

Höfundur: Karólína Rós Ólafsdóttir

Í Bandaríkjunum eru áhyggjur af því að aukin uppbygging gagnavera gangi til muna á landbúnað og stofni þannig svæðisbundnum fæðukerfum í hættu.

Uppbygging gagnavera og gervigreindargagnavera eykst sífellt í Bandaríkjunum og landsvæði sem áður hafa tilheyrt bændum til beitar eða ræktunar eru keypt undir starfsemina. Auk þess að landið sé ekki lengur nothæft hafa verin, sem þurfa bæði mikið rafmagn og mikið vatn, ýmis neikvæð áhrif á nærsamfélög sín.

Áætlað er að um 3.000 gagnaver séu nú þegar í Bandaríkjunum og verið sé að reisa um 1.500 til viðbótar. Verin eru þyrst þar sem kælikerfi þeirra krefjast mikillar vatnsnotkunar og hefur það reynst erfitt á stöðum þar sem ríkja miklir þurrkar og vatn er af skornum skammti. Mikil orkunotkun gagnaveranna hefur auk þess reynt á rafveitunet svæðanna sem þau eru reist á sem hefur leitt til frekari notkunar óumhverfisvænna orkugjafa sem og raforkuverð hefur hækkað. Þrátt fyrir að þessi vandamál séu þekkt eiga tveir þriðju þeirra gervigreindargagnavera sem stefnt er á að byggja að rísa á miklum þurrkasvæðum. Samkvæmt fréttamiðli Guardian eiga 517 gervigreindargagnaver af 809 skipulögðum að vera staðsett á svæðum sem þjást af langvarandi þurrviðri eða ofþurrkun.

Stór gagnaver geta þurft allt að fimm milljón gallon af vatni á dag sem nemur vatnsnotkun um 50 þúsund manns. Samkvæmt bandarískri rannsókn kemur fram að allt að 85% þess vatns sem gagnaver nota gufar upp og endar því ekki aftur í vatnsveitum. Þurrkar hafa áhrif á ræktun og skepnuhald jafnt og daglegt líf íbúa. Auk þess er hætta á því að stórfelld vatnsnotkun ofreyni grunnvatnsgeyma, vatnsleiðandi jarðlög (e. aquifer), ár og vatnakerfi og hafi þannig langvarandi áhrif samkvæmt skýrslu Sameinuðu þjóðanna um kostnað gervigreindar á umhverfið.

Auk þess að hafa áhrif á ræktun vegna vatnsnotkunar og mögulegrar mengunar eru dæmi um að ljós og hljóðmengun frá gagnaverum hafi áhrif á líðan skepna sem búa í nágrenni við þau. Vegna niðurskurðar í náttúruverndar- og umhverfismálum hjá alríkisstjórn Bandaríkjanna er skortur á eftirliti og yfirsýn. Bændasamtök í landbúnaðarríkjum á borð við Illinois hafa vakið athygli á því að tæknirisar ásælist í auknum mæli land í dreifbýli og hafa kallað eftir frekari reglugerðum.

Þar sem landbúnaður styðst við gervigreindartól í auknum mæli eru bændasamtök ekki einróma á móti gagnaverum heldur kalla þau eftir jafnvægi og skýrri umgjörð í framkvæmdum. The American Farm Bureau Federation (AFBF), stærstu heildarsamtök bandarískra bænda, hafa talað fyrir ábyrgri uppbyggingu gagnavera í dreifbýli sem þurfi að virða staðbundnar auðlindir og vernda afkastamikil ræktunar- og landbúnaðarsvæði gegn óþarfa breytingum með því að byggja frekar á áður menguðum eða þróuðum svæðum til að tryggja að gervigreind gangi ekki á matvælaframleiðslu heldur styðji fremur við hana.

Skylt efni: bandaríkin

Magnús skipaður forstjóri Stofununnar atvinnuveganna
Fréttir 1. október 2026

Magnús skipaður forstjóri Stofununnar atvinnuveganna

Magnús Kristjánsson hefur verið skipaður í embætti forstjóra Stofnunar atvinnuve...

First Water tvöfaldar framleiðslugetu með framkvæmdum
Fréttir 30. september 2026

First Water tvöfaldar framleiðslugetu með framkvæmdum

First Water og Ístak hafa undirritað samning um umfangsmiklar byggingarframkvæmd...

Blóðmerahald fellur undir reglur um dýratilraunir
Fréttir 30. september 2026

Blóðmerahald fellur undir reglur um dýratilraunir

EFTA-dómstóllinn hefur komist að þeirri niðurstöðu að blóðtaka úr fylfullum hrys...

Reglugerð gefin út
Fréttir 30. september 2026

Reglugerð gefin út

Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hefur gefið út reglugerð um kortlagningu ...

Játar innbrot í eldisbú
Fréttir 30. september 2026

Játar innbrot í eldisbú

Karlmaður á þrítugsaldri var handtekinn og hefur hann játað á sig innbrot og eig...

Minni kornstuðningur  en áætlað var
Fréttir 30. september 2026

Minni kornstuðningur en áætlað var

Samkvæmt fjárlagafrumvarpi fyrir næsta ár verður framlag stjórnvalda til stuðnin...

Vilja stytta bilið frá býli að borði
Fréttir 29. september 2026

Vilja stytta bilið frá býli að borði

Nýundirritaður þriggja ára samstarfssamningur á milli Landbúnaðarháskóla Íslands...

Fjölþjóðleg fjölskylduræktun
Fréttir 29. september 2026

Fjölþjóðleg fjölskylduræktun

Uppskera er verkefni á vegum GETA-samtakanna þar sem fjölskyldur fá ræktunarreit...