Fullorðnum refum fjölgar í Hornafirði
Atvinnu- og menningarmálanefnd Sveitarfélagsins Hornafjarðar áréttaði á síðasta fundi sínum mikilvægi refaveiða, en í samtali nefndarmanna við bændur og veiðimenn kom fram að það hafi orðið meira vart við fullorðinn ref en áður.
Þó er ekki hægt að festa hönd á nákvæman fjölda tjóna af völdum refa en nefna má að á ári hverju vantar lömb af fjalli og má geta sér til að hluti þess sé af þeirra völdum. Eins verður vart við bitna hreindýrskálfa og ágang tófu í kringum æðarvörp. „Veiðar á tófu leiða til lágmörkunar tjóna og yrðu þær minnkaðar má leiða líkur að því að tjónin yrðu frekari“, segir m.a. í bókun nefndarinnar en á fundinum var tekin fyrir skýrsla Náttúruverndarstofnunar um refaveiðar. Í skýrslunni kemur jafnframt fram að sýni vanti af Suðausturlandi og hvetur nefndin veiðimenn til að koma sýnum og grenjaskráningum til Náttúrufræðistofnunar í framtíðinni í samvinnu við sveitarfélagið.
Xiaoling Yu er umhverfisfulltrúi Hornafjarðar og svaraði hún nokkrum spurningum.
Hefur fullorðnum refum fjölgað mikið í sveitarfélaginu og hver heldur þú að ástæðan sé fyrst og fremst?
„Satt að segja höfum við ekki nægilega góð staðbundin gögn til að segja hvort refum í Hornafirði hafi fjölgað eða fækkað. Við höfum upplýsingar um veiðitölur, en þær endurspegla ekki endilega breytingar á stofnstærð. Nýja stofnmatið á landsvísu sýnir reyndar að fullorðnum refum fækkaði úr um 7.800 árið 2011 í um 4.700 árið 2024, en þróunin er mismunandi eftir landshlutum,“ segir Xiaoling Yu og bætir við: „Við höfum nú einnig rætt við nokkra veiðimenn á svæðinu. Þeirra upplifun er að refum hafi ekki fækkað hér. Einn veiðimaður hefur einnig orðið var við fleiri ný greni og að þau séu neðar í landinu en áður. Hann telur að það geti tengst breytingum á aðgengi að æti. Fýll sé að mestu horfinn úr fjöllum og lítið sé um mófugl en á sama tíma hafi helsingjum fjölgað mikið og refurinn sæki því meira í hann.“
Eruð þið með marga veiðimenn sem sinna refaveiðum?
„Við erum með nokkra veiðimenn sem sinna refaveiðum fyrir sveitarfélagið. Við erum núna að fara yfir skráningu veiðimanna og samninga við þá, þannig að ég vil helst ekki nefna nákvæman fjölda fyrr en þeirri yfirferð er lokið,“ segir Xiaoling Yu.
Hvað með mink, er mikið af honum hjá ykkur?
„Við höfum ekki heldur stofnmat fyrir mink. Veiðitölurnar okkar sýna að veiddum mink fækkaði á árunum 2022–2024 og síðan varð lítils háttar aukning. En eins og með refinn getum við ekki sagt út frá veiðitölunum einum hvort minkastofninn sjálfur hafi stækkað eða minnkað,“ segir Xiaoling Yu.
Ertu ánægð með nýju skýrsluna frá Náttúruverndarstofnun?
„Já, mér finnst nýja skýrslan gefa okkur mun betri vísindalegan grunn til að skoða refaveiðar. Það sem skiptir okkur sérstaklega máli er að þar kemur fram að gögn um refastofninn frá Suðausturlandi séu enn af skornum skammti. Það sýnir að við þurfum að bæta staðbundna gagnasöfnun, til dæmis skráningu grenja og veiða og söfnun sýna úr veiddum dýrum.
Samtöl okkar við veiðimenn sýna líka hversu mikilvæg staðbundin þekking þeirra getur verið. Athuganir þeirra á fjölda hvolpa, staðsetningu grenja og breytingum á fæðuframboði geta hjálpað okkur að skilja betur hvað er að gerast á svæðinu, sérstaklega ef þær eru skráðar með markvissari hætti.
Mér finnst næsta skref ekki aðeins vera að safna betri gögnum heldur líka að skoða fyrirkomulagið í heild. Refaveiðar byggja að miklu leyti á því að koma í veg fyrir tjón en mjög fáar formlegar tilkynningar um tjón hafa verið skráðar.
Við vitum þó vel af áhyggjum bænda og vísbendingum um ágang á svæðinu. Nýja skýrslan bendir líka á þetta og telur þörf á heildstæðri endurskoðun á grundvelli og fyrirkomulagi refaveiða,“ segir Xiaoling Yu og bætir við: „Að mínu mati þarf vísindalegi grunnurinn og heildarramminn fyrst og fremst að koma frá ríkinu, með þátttöku og staðbundinni þekkingu sveitarfélaga og veiðimanna. Með skýrari stefnu og leiðbeiningum á landsvísu verðum við síðan í mun betri stöðu til að gera markvissa staðbundna veiðiáætlun,“ segir Xiaoling Yu, umhverfisfulltrúi Sveitarfélagsins Hornafjarðar.
