Framfarir í dýravernd byggja ekki á ofstæki

Það er með ólíkindum hvernig ákveðinn hópur „dýraverndunarsinna“ hagar sér í opinberri umræðu hér á landi. Þeir klæða sig gjarnan í kufl siðferðispredikarans og setja á altarið sín eigin sjónarmið sem þá einu réttlætanlegu leið til að tryggja velferð dýra. En þegar grannt er skoðað kemur oft í ljós ákveðin mótsögn – jafnvel hræsni – í nálgun þeirra.

Oft gleymist að margir þeirra sem starfa daglega í návígi við náttúru og dýr eru þar vegna þess að þeim er annt um dýr og hafa djúpa þekkingu og virðingu fyrir þeim. Þessu má líkja við ferðalag á fjöllum. Jeppamenn geta unnvörpum farið hvert sem þeir vilja en þeir vita að landið er viðkvæmt og að umgengni skiptir máli. Þeir læra fljótt hvar má aka, hvar ekki og hversu auðvelt er að skemma gróður og jarðveg ef ekki er farið varlega enda geti eyðileggingin þá verið með í för.

Þetta á einnig við um veiðimenn. Allra flestir stunda veiðar af ábyrgð og leggja mikla áherslu á að fara vel með bráðina. Veiðar snúast ekki aðeins um að ná sér í kjöt eða fisk heldur felast þær í ábyrgð, virðingu og kunnáttu. Góður veiðimaður leggur sig fram við að fella dýr hratt og sársaukalaust, nýta það sem veitt er og lágmarka þjáningu dýrsins. Þetta er ekki tilfinningaleysi heldur þvert á móti aldagömul siðferðisleg nálgun hins góða og þroskaða veiðimanns.

Nú hlýt ég að víkja að bændum, sem er sá hópur sem þekkir best til raunverulegrar dýravelferðar. Bændur búa með dýrum sínum alla daga ársins og sinna þeim allan sólahringinn. Góðum bónda er ljóst hvenær dýrin eru veik, hvenær þeim líður illa, hvenær þau eru ólík sér og hvað þurfi til að halda þeim við góða heilsu. Gildir þar engu með hvaða búfénað bóndinn býr. Það er hvorki í þágu bóndans, fjölskyldu hans eða bújarðarinnar sem hann byggir – hvorki siðferðislega né fjárhagslega – að láta búfénað sinn þjást.

Þegar dýraverndunarsinnar gera lítið úr þessari umhyggju og þekkingu skapast hættuleg staða. Þetta á einnig við þegar þeir beina hegðan sinni að eftirlitsstofnunum á borð við MAST. Að grafa undan trúverðugleika stofnana sem bera ábyrgð á eftirliti með dýravelferð er ekki einungis ósanngjarnt heldur veikir það kerfið sem á að vernda dýrin. Ef almenningur missir traust og trú verður erfiðara að halda uppi eftirliti og stuðla að umbótum.

Þessu má líkja við umræðu um lögregluna. Foreldrar kenna börnum sínum að óttast hana ekki svo þau geti leitað til hennar ef eitthvað bjátar á. Ef stöðugt er verið að tala niður stofnanir, sem eiga að verja og styðja samfélagið, er hætt við að traustið hverfi og með því öryggið. Sama gildir um dýravelferðarkerfið.

Í raun vilja allir siðaðir menn bættan hag og velferð dýra. Enginn ágreiningur er um það. Aftur á móti þegar umræðan verður yfirborðskennd, uppfull af ásökunum og einföldunum, glatast samhengi umræðunnar. Bændur eru ekki andstæðingar dýravelferðar, þeir eru burðarás hennar. Þeir búa yfir reynslu og þekkingu og eiga hagsmuni sem eiga að fá að njóta sannmælis.

Framfarir í dýravernd byggja ekki á ofstæki. Þær byggja ekki á því að gera lítið úr þeim sem standa næst dýrunum, hvort sem um ræðir bændur eða eftirlitsstofnanir, heldur byggja þær á samstarfi, gagnkvæmri virðingu og trausti.

Höfundur er framkvæmdastjóri Bændasamtaka Íslands.