Fólk hefur áhuga á fólki

Landinn hefur verið á dagskrá RÚV frá því í október 2010 og frá upphafi hefur ritstjóri þáttarins verið Gísli Einarsson. Í samtali segir Gísli markmið Landans vera að varpa ljósi á hið mikla líf sem er á landsbyggðinni, en af nógu sé að taka og sér hann ekki fram á að viðfangsefnin og sögurnar gangi til þurrðar. Gísli er handhafi Landstólpans í ár, sem er samfélagsviðurkenning Byggðastofnunar.

Aðspurður hvað Gísli telji að sé ástæða þess að Landinn er enn þá vinsæll eftir sextán ár svarar hann: „Fólk hefur áhuga á fólki, en við erum að tala við venjulegt fólk sem er oft og tíðum að gera óvenjulega hluti. Eins hefur hjálpað að þetta hefur alltaf verið öflugur hópur sem hefur komið að gerð þáttanna, en ég er alls ekki einn á bak við Landann,“ segir Gísli. Í vetur verða umsjónarmennirnir fjórir og myndatökumennirnir fimm. Á bak við hvert innslag er yfirleitt tveggja manna teymi umsjónarmanns og myndatökumans, sem jafnframt sér um að klippa efnið.

„Fólk hefur komið og farið, eins og gengur, en alltaf þegar það kemur nýtt fólk kemur það með nýjar hugmyndir sem hefur hjálpað okkur að halda okkur ferskum. Eitt af því sem hefur hjálpað til við að gera þáttinn langlífan er að við höfum ekki verið með þröngan ramma og það er pláss í Landanum fyrir flest sem okkur dettur í hug, en það sem er hvað fyrirferðarmest er atvinnulíf, nýsköpun og menning.“

Alltaf nóg af efni

Gísli segir markmiðið að í hverjum þætti sé fjölbreytni bæði í efnisvali og landshlutum. „Draumaþátturinn er með eitt innslag að norðan, annað að austan, vestan og svo framvegis, með jöfnu hlutfalli af körlum og konum og bæði með ungu fólki og eldra fólki og allt þar á milli með sem fjölbreyttust efnistök. Við viljum ekki vera með tvo tónlistarmenn eða tvo kúabændur í sama þættinum.

Við leitum fanga víða, en við skoðum fundargerðir sveitarfélaga, fylgjumst með úthlutun styrkja og við fáum mikið af ábendingum. Eins skoðum við héraðsfréttamiðla og Bændablaðið, en reynum að fjalla um efnið á annan hátt eða að finna nýjan vinkil. Ef okkur finnst vera farið að halla á ákveðin landsvæði eða bæjarfélög leitum við sérstaklega að viðfangsefnum þar. Það sem hefur komið okkur mest á óvart í gegnum tíðina er hvað það er mikið að gerast og alltaf nóg af efni,“ segir Gísli.

Hann telur að frá upphafi hafi verið gerð um 2.800 til 3.000 innslög í Landann. Aðspurður segir Gísli mjög misjafnt hversu langur tími líður á milli þess hvenær innslög eru tekin upp og hvenær þau eru birt. Sumrin eru vel nýtt til efnisöflunar, enda auðvelt að komast yfir og bjart stóran hluta sólarhringsins. „Oft er það síðasta sem við tökum svokallað kynningarinnslag sem við gerum yfirleitt í sömu vikunni. Þá reynum við að eiga alltaf eitthvað efni á lager þannig að við getum valið saman það sem passar.“

Gísli telur að um þriðjungur starfsins felist í efnisöflun á vettvangi. „Svo tekur tíma að finna efni og vinna úr því sem við höfum tekið upp. Það er misjafnt hversu mikill tími fer í hvert innslag, en þetta getur verið frá tveimur tímum upp í nokkra daga.“

Einn stofnenda Skessuhorns

Aðspurður segir Gísli röð tilviljana hafa ráðið því að hann gerðist dagskrárgerðarmaður í sjónvarpi. „Ég hef lengi haft áhuga á blaðaútgáfu og var á sínum tíma að sjá um auglýsingar og skrifa pistla í Borgfirðing, sem var héraðsfréttablað á sínum tíma. Ég sótti þrisvar um ritstjórastarfið þar en fékk aldrei.

Þegar Borgfirðingur lagði upp laupana var gefið út í smá tíma blað sem hét Vesturlandspósturinn af fyrirtæki fyrir sunnan. Ég var ritstjóri þar í tæpt ár, en það fór því miður illa fyrir því blaði. Þetta gaf mér hins vegar góða reynslu og 1998 stofnuðum við Magnús Magnússon saman Skessuhorn, sem hann á og ritstýrir í dag. 

Eftir að við vorum búnir að vera með Skessuhorn í eitt ár höfðum við samband við Ríkisútvarpið, en okkur fannst það ekki sinna fréttum af Vesturlandi. Úr varð að við fórum að gera eina og eina útvarpsfrétt og árið 2000 sömdum við jafnframt við fréttastofu sjónvarpsins þar sem við vorum verktakar við fréttaöflun.

Úr þessu leiddist ég út í þáttagerð með Út og suður sem hófst 2003 og var ég með þann þátt í sjö ár. Árið 2004 var ég kominn alveg inn á RÚV og hætti á Skessuhorni,“ segir Gísli. Vorið 2010 kom sú hugmynd að gera svokallaðan magasínþátt þar sem efnistökin væru helst sótt af landsbyggðinni og úr því varð Landinn sem kom fyrst á dagskrá haustið sama ár.

Vill efla ímynd ólíkra svæða

Þegar Gísli er spurður hvernig hann sjái fyrir sér framtíð Landans segir hann: „Það veltur á áhuga áhorfenda, en ef okkur tekst að halda áhuga þeirra áfram er framtíðin björt. Á meðan við stöndum okkur í því að skaffa skemmtilegar sögur og áhugavert efni held ég að fólk haldi áfram að horfa.“ Hann vonast til þess að Landinn hafi hjálpað til við að efla ímynd ólíkra svæða á landsbyggðinni og sjálfsmynd fólksins sem þar býr. „Það er svo margt sem fólk getur verið stolt af sem við höfum verið að benda á. Við fáum mikið af einlægum viðbrögðum frá fólki og við skynjum að fólki finnist þátturinn skipta máli, sem gefur okkur mjög mikið.“

Gísli er handhafi Landstólpans, sem er samfélagsviðurkenning sem Byggðastofnun veitir þeim sem hafa eflt landsbyggðina. Aðspurður um viðbrögð við þessari viðurkenningu segist Gísli bæði vera hissa og þakklátur. „Þetta er gríðarlegur heiður, því að það eru miklir landstólpar sem hafa fengið þetta áður. Það er frábært að fá viðurkenningu fyrir að gera það sem maður hefur yndi af.“