Byggðastofnun leggur til útflutningsskyldu og sérstakan stuðning við sauðfjárbændur

Byggðastofnun leggur til tímabundna útflutningsskyldu, aukinn byggðastuðning og að ríkið leggi fram lán eða styrki til þess að mæta lækkun verðs á sauðfjárafurðum. Þetta kemur fram í skýrslu sem Byggðastofnun hefur skilað samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra um stöðu sauðfjárræktar og sauðfjárbænda. Ráðherrann óskaði á sínum tíma eftir því að stofnunin legði mat á stöðuna, sérstaklega á þeim svæðum þar sem kinda- og lambakjötsframleiðsla er mikilvæg landsbyggðinni. Þá var stofnunni falið að koma fram með tillögur til þess að mæta lækkandi afurðaverði.

Tillögur Byggðastofnunar eru í þrennu lagi. Í fyrsta lagi aðgerðir vegna lausafjárvanda, í öðru lagi aðgerðir til að ná jafnvægi á markaði og í þriðja lagi aðrar aðgerðir eins og stuðningur til kolefnisjöfnunar, nýsköpunar og til ákveðinna svæða.

Lán eða styrkir til bænda
Tillögur vegna lausafjárvanda eru þær að kannaðir verði möguleikar á því að ríkið leggi til fjármuni sem lán eða styrki til að mæta lækkun afurðaverðs haustið 2016 og nú í haust. Byggðastofnun skoði mál einstakra viðskiptavina og vinni með þeim að úrlausn. Einnig er lagt til að Byggðastofnun kanni þörf á endurfjármögnun lána sauðfjárbænda.

Tímabundin útflutningsskylda
Tillögur til að ná jafnvægi á markaði snúast um að við fækkun sauðfjár verði horft til byggðasjónarmiða og í því sambandi til tillagna stofnunarinnar um svæðisbundinn stuðning við þau svæði sem eru háðust sauðfjárrækt sem atvinnugrein. Einnig að til að jafna framboð og eftirspurn á innanlandsmarkaði og minnka birgðir verði komið á tímabundinni útflutningsskyldu að ákveðnu hlutfalli og að aukinn verði byggðastuðningur við sauðfjárrækt í formi býlisstuðnings á skilgreindum svæðum.

Kolefnisjöfnun, nýsköpun og svæðisbundinn stuðningur
Aðrar aðgerðir sem lagðar eru til varða stuðning við sauðfjárbændur á skilgreindum svæðum til að koma sér upp aukabúgreinum, svo sem ferðaþjónustu, heimavinnslu afurða og fleiru. Auð auki leggur Byggðastofnun til að ráðist verði í sérstakt kolefnisjöfnunarverkefni í samvinnu við sauðfjárbændur í samræmi við stefnu ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum. Þannig verði sauðfjárframleiðslan kolefnisjöfnuð og meira til með því að draga úr losun og auka bindingu til dæmis með skógrækt, endurheimt votlendis og uppgræðslu.

Kortleggja þarf birgðirnar
Byggðastofnun segir að birgðavandann þurfi að kortleggja betur áður en ákvörðun verði tekin um til hvaða aðgerða verði gripið til að ráðast á hann. Lagt er til að Matvælastofnun verði í sambandi við sláturleyfishafa og falið að ganga úr skugga um raunverulega birgðastöðu í landinu með talningu í frystigeymslum. Þá segir að leiði sú hagræðing sem óhjákvæmileg er til lokunar afurðastöðva þurfi að skipuleggja mótvægisaðgerðir til að koma til móts við fækkun starfa á viðkomandi stað.

Skýrsluna má sjá í heild sinni á vef samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytisins