Nýting útilokuð á verndarsvæðum

Í frumvarpi sem Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra mælti fyrir á dögunum er lagt til að nýting vindorku verði útilokuð á svæðum sem hafa verið friðlýst eða njóta sérstakrar verndar, svo sem á Ramsar-svæðum, svæðum á heimsminjaskrá UNESCO og B-hluta náttúruminjaskrár.

Frumvarpinu er ætlað að skýra stöðu vindorku innan rammaáætlunar og tryggja viðeigandi verndun náttúruverðmæta sem Alþingi hefur verndað.

Lýtur að mestu sömu lögmálum og aðrir orkukostir

Vindorkunýting mun þó í megin- atriðum lúta sömu lögmálum innan rammaáætlunar og aðrir orkukostir. Verkefnisstjórn verður hins vegar gert að horfa sérstaklega til ákveðinna viðbótarþátta, eins og formlegrar afstöðu sveitarfélaga, atvinnuþróunar í viðkvæmum byggðum og til raforkuöryggis og samlegðar við uppbyggingu flutningskerfis raforku.

Annar þáttur frumvarpsins snýr að verndarflokki rammaáætlunar. Í greinargerð með frumvarpinu segir að markmiðið sé að tryggja að þau svæði sem talin eru svo verðmæt í eðli sínu að rétt sé að flokka þau í verndarflokk áætlunarinnar sæti ítarlegri skoðun með það fyrir augum að fyrsti kostur verði að friðlýsa þau á grundvelli almennra friðlýsingarflokka náttúruverndarlaga, frekar en einungis gegn orkuvinnslu.

Skýrar leikreglur um vindorkuna

Í tilkynningu umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins er haft eftir Jóhanni Páli að löngu sé tímabært að skapa skýrari leikreglur um vindorkuna.

„Fallið hefur verið alfarið frá áformum sem uppi voru áður en núverandi ríkisstjórn tók við um sérstaka flýtimeðferð vindorku- garða í nafni orkuskipta og kolefnis- hlutleysis. Í staðinn leggjum við til að vindurinn verði felldur með ótvíræðum hætti undir rammaáætlun, vindorkunýting verði bönnuð á viðkvæmum náttúrusvæðum en að afstaða sveitarfélaga og sjónarmið um atvinnu- og byggðaþróun og styrkingu flutningskerfis raforku vegi þungt við mat á vindorkukostum.

Samhliða þessu komum við verndarhlið rammaáætlunar í betri skorður. Staðreyndin er sú að engin svæði í verndarflokki rammaáætlunar hafa verið friðlýst með lögformlega réttum og bindandi hætti síðan lögin tóku gildi. Við leggjum til nýja nálgun: að eftir ítarlegt ferli rammaáætlunar sé verndað á grundvelli viðeigandi friðlýsingarflokka náttúruverndarlaga fremur en einvörðungu gegn orkuvinnslu,“ segir Jóhann Páll.