Norskir bændur sterklega á móti inngöngu í ESB

Bjørn Gimming hélt erindi um norskan landbúnað utan Evrópusambandsins á málþingi Bændasamtaka Íslands, Landbúnaður í evrópsku samhengi. Bjørn er formaður norsku bændasamtakanna Norges Bondelag og einn áhrifamesti talsmaður landbúnaðar í Noregi. Norskir bændur sjá hag sínum betur varið utan ESB en innan, en umræður um aðild hafa vaknað af værum blundi í Noregi í kjölfarið á tollaumræðu.

 Evrópuumræða endurvakin í Noregi

Norðmenn fengu ekki undanþágu frá verndartollum Evrópusambandsins sem settir voru á í kjölfar hárra tolla Bandaríkjaforseta á ál og stál frá Evrópu, þrátt fyrir EES samninginn. Bjørn sagði spurninguna því hafa komið upp hvort EES samningurinn sé nægur til að tryggja öryggi Norðmanna.

Bjørn sagði EES samninginn hafa neikvæð áhrif samhliða þeim jákvæðu. Hann sagði sjálfstæði þeirra í landbúnaðarmálum skipta miklu máli, en aðild að EES mikilvæga þrátt fyrir neikvæð áhrif á landbúnaðinn.

Norðmenn eru ekki einfaldir, sagði Bjørn um afstöðu þeirra til inngöngu í Evrópusambandið.  „Við þurfum að vera undirbúin undir nýja umræðu“, sagði hann en að norskir bændur séu enn á móti inngöngu í Evrópusambandið og sjái hag sínum betur varið utan. Hann sagði landslagið þó geta breyst hratt í alþjóðamálum og nauðsynlegt sé að vera tilbúinn til viðræðna. Hann sagðist spenntur að fylgjast með framvindu mála á Íslandi.

 Norska módelið

Norska módelið, eins og Bjørn kallaði það byggir meðal annars á árlegum búvörusamningum. Tollvernd er einn af burðarstólpum norska módelsins og aukinheldur markaðsreglugerðir og reglugerðir um eignir og stærð býla. Bjørn sagði innganga í Evrópusambandið mynda kippa stoðunum undan núverandi kerfi. Í vor innleiddu norsk stjórnvöld einnig að tekjur bænda skyldu verða jafnháar og tekjur annarra launþega í landinu.

Hann sagði stór bú ekki möguleg í Noregi, til þess sé einfaldlega ekki til nægilega mikið landbúnaðarland. Norðmenn eru nú sjálfbærir um 40% af þeim mat sem þeir þurfa og settu markið nýlega á 50%. Bjørn sagði tollvernd grundvöll norskrar matvælaframleiðslu.

Eru með virka viðveru í Brussel

Bjørn sagði almenningi í Noregi finnast landbúnaður mikilvægari nú en áður og að rík áhersla sé á góðan viðbúnað, viðnámsþrótt og varnarmál. Hann sagði nálægð við ákvarðanatöku og yfirráð yfir auðlindum sínum vega þyngst í andstöðunni.

Hann sagði Norðmenn virka í umræðum á vettvangi landbúnaðarmála í Brussel og hafa þar virka viðveru og þátttöku.

Bjørn sagði norska bændur standa frami fyrir sömu áskorunum og aðra bændur í Evrópu, það sé sérstaklega erfitt með nýliðun en loftslagsmálin vegi einnig þungt.

Fyrirlesurunum þremur sem fluttu erindi á málþinginu bar saman um að loftslagsmál væru bæði stærsta áskorun og tækifæri landbúnaðar á Norðurlöndunum á næstu áratugum. „Við þurfum meiri mat í heiminum. Á næstu 25 árum verður aukin þörf fyrir að Norðurlöndin framleiði meiri mat því það verður erfiðara sunnar. Það er þörf fyrir okkur“, sagði Bjørn í fyrirspurn um stærstu tækifæri landbúnaðarins á komandi áratugum.