Nautgripir í dulbúningi

Ágangur bitvargs minnkar um helming þegar nautgripir eru málaðir með sebraröndum.

Það að mála sebrarendur á nautgripi getur minnkað flugnabit um allt að helming. Rannsókn sem framkvæmd var af Tomoki Kojima og japönsku vísindateymi hans, og birt var árið 2020, leiddi þetta í ljós. Teymið hlaut Ig Nobel‑verðlaunin í líffræði sl. haust fyrir rannsóknina. Verðlaunin eru veitt árlega fyrir tíu veruleg vísindaafrek sem þykja óvenjuleg, skapandi og forvitnileg. Þykir rannsóknin hafa sannað að sebrarandamálun sé einföld, umhverfisvæn og eiturefnalaus leið til að draga úr flugnaplágu hjá nautgripum.

Í rannsóknagreininni sem birtist á PLOS ONE, er vísað til þess að bitflugur valdi verulegu óþoli og jafnvel fjárhagslegu tjóni í búfjárhaldi, en rannsóknir á sebradýrum (sebrahestum) hafi lengi gefið til kynna að röndótt feldmynstur fæli slíkar flugur frá.

Í tilrauninni voru sex japanskir nautgripir málaðir með annaðhvort svarthvítum röndum, svörtum röndum eða látnir vera ómálaðir. Þeim var svo fylgt eftir í níu daga á náttúrulegu beitilandi, magn flugna talið með ljósmyndun og hegðun gripanna skráð á mínútu fresti.

Kom í ljós að nautgripir með svarthvítar sebrarendur voru með tæplega helmingi færri flugur á sér en ómálaðir, sem og gripir með einlitum svörtum röndum. Þar að auki sýndi sebra‑nautpeningurinn um 20% minni varnarhegðun, s.s. að kasta til höfði, fótastapp og halavings. Eina undantekningin frá þessu var aukin húðhreyfing (e. skin twitch), sem er varnarviðbragð sem virðist koma fram við minni flugu.

Rannsakendur telja áhrifin skýrast af því hvernig svarthvítt mynstur truflar sjónskynjun bitvargs, sem eigi þá erfiðara með að lenda á húð dýranna. Er þar mögulega kominn hluti þróunarfræðilegrar skýringar á tilurð raunverulegra sebraranda. Höfundar leggja áherslu á að þetta sé fyrsta rannsóknin sem kannar áhrif sebramynsturs á lifandi nautgripum. Þeir telja að málning geti verið umhverfisvænn valkostur við hefðbundin varnarefni, á tímum þegar aukið varnarefnaþol flugna veldur sívaxandi vandamálum í landbúnaði.

Bændur eru þó ekki ýkja upprifnir af hugmyndinni og benda á mikla vinnu við slíka málun og sömuleiðis að málningin sé ekki varanleg heldur skolist eða nuddist af með tíð og tíma.