Leggja áherslu á veitingastarfsemi og afþreyingu við hleðslustöðvar

Orkusalar leggja sífellt meiri metnað við að gera „hleðslustopp“ rafbílaeigenda skemmtileg með því að samtvinna þau við þjónustu og afþreyingu. Þetta segja viðmælendur Bændablaðsins, sem leggja allir áherslu á að það eigi ekki að vera kvöð að stöðva til að hlaða rafbíla, þvert á móti eigi það að vera tilhlökkunarefni á lengri ferðalögum um landið. Þjónusta og afþreying verður sífellt fjölbreyttari og betri við hleðslustöðvar, sem veitir vegfarendum ærið tilefni til að nema staðar og njóta lífsins á meðan beðið er eftir að hleðslu lýkur.

Tækninni fleygir fram og það sama á við um innviðauppbyggingu orkuskipta fyrir samgöngur á landi. Fyrir rétt um áratug var heildarfjöldi rafbíla á Íslandi um 1000 en síðan hefur margt breyst. Á síðustu sex árum eru rafbílar stöðugt efstir í hlutfalli nýskráninga og fór tala nýskráðra rafmagnsbíla til að mynda yfir 10 þúsund á árinu 2023, sem var síðasta árið sem boðið var upp á skattaívilnun vegna kaupa á nýjum rafbílum.

Síðan þá hafa rafbílar, þrátt fyrir ögn dræmri sölu, verið efstir í flokki nýskráninga. Það er ekki síst hin mikla og öra innviðauppbygging um allt land sem hefur haft mikið að segja þegar kemur að rafbílum – og hvort það sé raunhæft fyrir fólk, á landsbyggðinni sérstaklega, að nýta sér rafbíl frekar en bíl sem er knúinn jarðefnaeldsneyti.

Stoppa þótt ég þurfi þess ekki

Fáir hafa fylgst jafn vel með rafbílavæðingunni á Íslandi og Sigurður Ingi Friðleifsson, fyrst sem framkvæmdastjóri Orkuseturs en í dag starfar hann sem sviðsstjóri orkuskipta og orkunýtni hjá Umhverfis- og orkustofnun.

„Breytingarnar sem hafa orðið bara á síðustu fimm árum eru ótrúlega miklar og tækniframfarirnar eru örar og merkjanlegar.“ Sigurður er sjálfur rafbílaeigandi og þarf, starfs síns vegna, að aka reglulega milli Akureyrar og höfuðborgarsvæðisins. Hann bendir á að nú sé svo komið að margir rafbílar hafi það mikla drægni að í rauninni sé ekki nauðsynlegt að stöðva á leiðinni, tæknin sé orðin það þróuð að margir bílar komist auðveldlega milli Akureyrar og Reykjavíkur á einni hleðslu.

„Bæði hafa orðið miklar framfarir þegar kemur að rafhlöðunni sjálfri þegar kemur að stærðarhagkvæmni og orkunýtni. Þá er einnig hleðsluhraðinn orðinn skemmri í tíma og stutt þangað til að full hleðsla kemur til með að nást á svipuðum tíma og það tekur að fylla fólksbíl af jarðefnaeldsneyti.“

En þrátt fyrir þetta telur Sigurður mikilvægt og sjálfsagt að stoppa á lengri ferðum. Það er einfaldlega hollt og gott að teygja úr sér og fá blóðið af stað, gott að seðja hungrið eða nýta salernið. Svo er líka öryggisatriði að stoppa á lengri ferðalögum. „Mér finnst sjálfsagt mál að stoppa á leiðinni til að hlaða og finnst persónulega betra að vera með góða hleðslu þegar ég kem á áfangastað. En svo er þetta líka öryggisatriði og lífsgæðaatriði. Það skiptir máli að vera ferskur við aksturinn og nú er oftar en ekki hægt að velja úr fjölda áningarstaða sem bjóða upp á alls konar veitingar og þjónustu, sem er vel.“

Vinna markvisst með umhverfi, afþreyingu og veitingar

Tinna Jóhannsdóttir er forstöðumaður markaðsmála og sjálfbærni hjá Orku náttúrunnar (ON). Hún segir það vera hreinar línur að reyna að koma til móts við viðskiptavini, í fyrsta lagi með því að þétta net hraðhleðslustöðva við þjóðveginn og á landsbyggðinni yfir höfuð, en ekki síður með vali á staðsetningum stöðvanna svo þær bjóði upp á skemmtilega upplifun.

„Við höfum haft að leiðarljósi þá hugmynd að fólk ætti ekki að vera stoppa til að hlaða, heldur frekar að hlaða á meðan það stoppar. Að staðsetningin sé í nánum tengslum við t.d. veitingasölu, leiktæki fyrir börn eða við útsýnisstaði eða innan í grænni náttúru, við sundlaugar eða bókasöfn, í grunninn reynum við að finna staði þar sem fólk getur dvalið um stundarkorn og notið lífsins.“

En hefur þetta verið stefnan lengi, og verður hún til langframa? „Við höfum verið með góða stefnu í þessum málum frá því um 2023 langar mig að segja. Við erum til dæmis búin að hanna svokallaða hleðslugarða, meðal annars í Öskjuhlíð og á Borgarnesi, og þá reynum við að hanna umhverfið þannig að það sé huggulegt, að þar séu bekkir til að setjast niður, þar er trampólín fyrir krakkana og mylluspil og margt fleira, í raun að þetta sé alls ekki eins og tíðkaðist fyrir nokkrum árum, þar sem hleðslustöðvar voru oftar en ekki við hliðina á ruslageymslum á bensínstöðvum.“

Sjoppan lifir góðu lífi á landsbyggðinni

Magnús Hafliðason, framkvæmdastjóri N1, tekur í svipaðan streng en áréttar að N1 sé einstakri stöðu þar sem fyrirtækið heldur sjálft úti sínum bensín- eða orkustöðvum sem innihalda jafnan verslun, veitingastað, viðhaldsþjónustu fyrir bifreiðar og oftar en ekki afþreyingu fyrir börn.

„Það sem við höfum verið að gera er að byggja upp hraðhleðslunetið okkar í kringum þjónustustöðvarnar sem við búum að um land allt. Þess er heldur ekki langt að bíða að hægt verði að aka hringinn í kringum landið án þess að hlaða hjá öðrum aðila en N1. Að okkar mati vinna þessir hlutir náið saman, að bjóða upp á góða þjónustu, hvort sem það er stutt stopp til að fara á salernið, fá sér kaffi eða til að eiga lengri dvöl með máltíð.“ N1 hafi byggt upp sterkar miðstöðvar þjónustu og hraðhleðslu víða um land.

„Til að mynda í Borgarnesi, á Blönduósi, Staðarskála, Ísafirði, Egilsstöðum og erum að fara í uppbyggingu á Leirunni á Akureyri og víðar. Það er allt annað upp á teningnum núna, heldur en fyrir ekki svo löngu þar sem þú varst neyddur til að sitja á einhverju bílaplani þar sem var kannski ekkert.“

Bjóða orkuskiptin þá mögulega upp á tækifæri til að stimpla vegasjoppuna í íslenskri menningu enn frekar í sessi? „Vegasjoppan lifir í fyrsta lagi góðu lífi víða á landsbyggðinni og er oft lykilþáttur á leið fólks um landið. Það er okkar mat að fólk kunni vel að meta að geta hlaðið bílinn á áreiðanlegum hraðhleðslustöðvum á meðan það nýtir sér aðra þjónustu á staðnum. Til að ferðast lengri vegalengdir á Íslandi þarf nefnilega að huga að fleiri atriðum en bílnum sjálfum. Við þurfum að næra okkur sjálf, viðra krakkana, fara á klósettið. Allt það sem fylgir þessum klassísku ferðalögum sem við kunnum að meta.“