JBT Marel er ekki bara í fiski

Ein vinsælasta varan úr smiðju JBT Marel er beinaleitarvélin SensorX. Tæp tuttugu ár eru síðan varan kom fyrst á markað, en á síðasta ári seldi fyrirtækið 160 eintök, sem er met. Hún greinir kjúklingabein og aðskotahluti í meira en 99 prósent tilfella og getur afkastað 90 tonnum á dag.

Nína Margrét Gísladóttir, vörustjóri SensorX vörulínunnar, segir þá trú algenga að JBT Marel framleiði aðeins búnað fyrir fiskvinnslur, en raunin sé sú að fyrirtækið sé ekki síður stór framleiðandi á vélbúnaði fyrir hvers kyns matvælavinnslur.

Fyrirtækin Marel og JBT runnu saman í eina sæng fyrir stuttu og mynda saman eitt öflugasta félag heims á sviði lausna fyrir matvælaog drykkjariðnað. Fyrirtækið er með starfsemi í mörgum löndum, en á Íslandi starfa um 600 manns við vöruþróun og framleiðslu. „Gamla íslenska Marel var bara í próteiniðnaðinum, það er rauðu kjöti, fisk og kjúkling. JBT var líka í próteiniðnaðinum, en líka með vélar fyrir drykki, lyfjaiðnað og fleira,“ segir Nína. SensorX vélarnar eru hannaðar á Íslandi, en framleiddar að mestu leyti í Slóvakíu. Röntgenbúnaðurinn sjálfur, sem er hjarta vélarinnar, er framleiddur á Íslandi.

Viðheldur afköstum allan daginn

„SensorX er beinaleitavél sem tekur röntgenmyndir af próteinstykki, hvort sem það er kjöt, kjúklingur eða fiskur, og vinnur myndirnar og metur hvort það sé eitthvað hart, eins og bein, málmur og glerbrot – þessir hlutir sem við viljum ekki fá upp í okkur þegar við borðum. Ef vélin nemur eitthvað tekur hún stykkið út úr flæðinu og sendir á vinnuborð þar sem starfsmaður fjarlægir aðskotahlutinn og sendir stykkið aftur í gegn.

Það sem er sérstakt við SensorX er hvað vélin nær að viðhalda áreiðanleika undir miklum afköstum, en við segjum að bein sem eru allt niður í tvo millímetra að stærð finnist í 99 prósent tilfella. Þeirri getu nær vélin að viðhalda daginn út og daginn inn. Í Bandaríkjunum er vélin notuð í vinnslum þar sem framleiðslan á einni viku slagar upp í það sem er á einu ári á Íslandi. Það að vélin nái að keyra allan daginn og skanna öll þessi kjötstykki er okkar sérstaða. Í matvælavinnslu þar sem unnið er á tveimur átta tíma vöktum á dag er hægt að skanna 320 þúsund kjúklingabringur, eða 90 tonn. Stærstu vinnslurnar eru jafnvel með tíu svona vélar,“ segir Nína.

Til þess að tryggja að röntgengeislarnir komist ekki út úr vélinni er hún sérstök í laginu. Því er ekki þörf á að nota blýplötur eða annað í þeim dúr til að verja starfsfólkið. „Í kringum vélina mælist minni röntgengeislun en inni í farþegaflugvél.“

Skyndibitakeðja gerir kröfu um SensorX

Nína segir um 1.800 SensorX kjúklingabeinaleitarvélar hafa selst frá því að þær komu á markað árið 2007 og er þær að finna víða um heim. „Þetta byrjaði árið 2001, en þá fékk Marel beðni um að hanna vél til að leita að beinum í fiskiðnaðinum. Teymið áttaði sig fljótt á því að það er mjög erfitt að nema fiskibein með röntgengeislum og nokkrum árum síðar færðist áherslan í að þróa vél sem getur leitað að kjúklingabeinum. Þá sprakk þetta út, en sú vél notar sömu tækni í grunninn,“ segir Nína. Núna séu til SensorX vélar fyrir rautt kjöt og fiskiðnað, en þær hafi ekki enn náð eins mikilli yfirburðastöðu og kjúklingabeinaleitarvélin.

„Það er mjög skýrt að enginn vill fá bein í kjúklingabringum, en ef þú kaupir fulleldaðan mat frá skyndibitakeðju gerir þú ráð fyrir að það séu engin bein. Þetta snýst um matvælaöryggi og að koma í veg fyrir köfnunarhættu.“

Skyndibitakeðjan Chick-Fil-A í Bandaríkjunum, sem er ein sú stærsta þar í landi sem sérhæfir sig í gerð kjúklingaborgara, hefur sett þá kröfu á sína birgja að allir kjúklingavöðvar sem þau kaupa hafi verið skannaðir með SensorX. „Það er af því að þeir eru búnir að sjá að hún er besta beinaleitavélin á markaðnum,“ segir Nína.

Hún segir enga formlega könnun hafa verið gerða, en bendir á að Marel hafi oft gert samanburð með sínum viðskiptavinum þar sem tvær kjúklingabeinaleitarvélar eru látnar vinna hlið við hlið. „Þá er sama karið af kjúklingi sent í gegnum báðar vélarnar og metið hvor vélin er betri. Við höfum aldrei tapað svona testi.“

Hugbúnaðaruppfærsla til að auka afköst

Aðspurð segir Nína SensorX vélarnar hafa verið í stöðugri þróun frá því að þær komu á markað og fyrir utan eðlilegt slit sem fylgir notkun séu gamlar vélar keimlíkar nýjum. Röntgenlampinn og skynjarinn hafa ákveðinn líftíma og hluti af viðskiptamóteli JBT Marel er að skipta þeim íhlutum út eftir þörfum. „Gömul vél sem fær þessa parta virkar vel áfram. Þær hafa langan líftíma, en við vitum af vélum sem eru upp undir fimmtán ára. Það eru einhver takmörk fyrir því hvað er hægt að endurnýja, en eftir mikla notkun kemur slit á mótora og fleira.“

Hugbúnaðurinn hefur verið í stöðugri þróun, en beinaleitin er orðin betri en árið 2007. Nína segir að núna sé JBT Marel að þróa hugbúnaðaruppfærslu sem geti aukið afköst SensorX um 20 prósent án þess að það komi niður á gæðunum. „Þetta mun styrkja okkar stöðu gagnvart samkeppnisaðilunum okkar. Við erum þegar stóru skrefi á undan þeim og ætlum að passa okkur að vera alltaf þar,“ segir Nína.

Hún vill ekki gefa upp nákvæmt verð á SensorX, en til að setja kostnaðinn í eitthvert samhengi sé eins til tveggja herbergja íbúð á höfuðborgarsvæðinu á svipuðu verði.