Jarðvegur á Íslandi

Í bókinni The Soils of Iceland er fjallað um íslenskan jarðveg og þá þætti í umhverfi landsins sem mótar jarðveginn og íslensk vistkerfi.  Jarðvegurinn telst til eldfjallajarðar, sem telst sérstök jarðvegsgerð. Flokkun jarðvegsins er skýrð og rætt um breytileika jarðvegsins og helstu áhrifaþætti sem móta jarðvegseiginleika. 

Höfundur bókarinnar er dr. Ólafur Arnalds, jarðvegsfræðingur og prófessor við Landbúnaðarháskóla Íslands. „Aðdragandinn að útgáfu bókarinnar er sá að það er unnið að útgáfu bóka um jarðveg í öllum löndum heims og fyrir nokkrum árum var ég beðinn um að skrifa bók um íslenskan jarðveg fyrir þann bókaflokk sem Springer í Hollandi gefur út.“
Bókin The Soils of Iceland er fyrsta bókin sem hefur komið út um jarðveg á Íslandi frá árinu 1960 þegar Björn Jóhannesson gaf út bókina Íslenskur jarðvegur.

Afrakstur margra ára vinnu

Ólafur hóf vinnu við bókina fyrir tveimur árum en hann segir efni hennar byggja á vinnu og upplýsingum sem hann hefur viðað að sér síðastliðinn 30 ár. „Sumt hefur birst áður en aldrei verið tekið saman, en kaflar bókarinnar voru afar mislengi í vinnslu.“

Sérstaða íslensks jarðvegs

„Jarðvegur á eldfjallasvæðum eins og Íslandi hefur allt aðra eiginleika en jarðvegur annars staðar í heiminum og er flokkaður sér. Jarðvegur hér er að auki mjög sérstæður ekki síst vegna sérstöðu votlendisjarðvegs og hins mikla áfoks, sem á sér varla sinn líkan í veröldinni.
Eiginleikar íslensks jarðvegs einkennist af basískri gjósku og það þýðir að það er lítið af kísli í honum en því meira af öðrum bergefnum eins og kalsíum, magnisíum, járni og mangan sem dæmi.

Gjóskan í jarðveginum er að mestu leyti glerkennt efni sem veðrast hratt og veðrun hér því ein sú hraðasta í heimi og útfelling steinda því mjög hröð.  En leirsteindirnar eru ansi sérstakar og eitt sem einkennir þær er skortur á samloðun. Á móti kemur að hann heldur vel vatni og hefur ríka tilhneigingu til að safna í sig lífrænum efnum og fyrir vikið er hann mjög frjósamur. Þetta þýðir að ef gróður nær á annað borð að festa rætur og fær frið til að dafna myndast hér frjó jörð,“ segir Ólafur.

Sandfok og endurheimt vistkerfa

Í bókinni er sérstakur kafli um hinar miklu sandauðnir landsins, uppfok frá þeim og áhrif áfoks á náttúruna. Síðasti kaflinn tekur saman ritað efni um hrun íslenskra vistkerfa, fjallað er um jarðvegsrof og ástandsstig. Að síðustu er farið nokkrum orðum um vistheimt, endurheimt vistkerfa. Mikill fjöldi heimilda fylgir hverjum kafla, sem auðveldar lesandanum að afla sér frekari þekkingar. Bókin er 180 blaðsíður og í stóru broti með fjölda skýringarmynda í litum.