H5N1 í gangi

Fuglainflúensa af gerðinni H5N1 hefur nú greinst í villtum fuglum á höfuðborgarsvæðinu og stjórnvöld vara við aukinni smithættu fyrir alifugla og fugla í haldi.

Matvælastofnun (MAST) og Embætti landlæknis staðfestu í byrjun febrúar að H5N1 hefði greinst í tveimur dauðum fuglum, rauðhöfðaönd á Tjörninni og álft í Kópavogi. Greiningarnar voru staðfestar af Tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði að Keldum. Þar með kom fram fyrsta H5N1- smit á Íslandi frá árinu 2023, en á síðustu misserum hafði aðallega greinst H5N5 í villtum fuglum og í nokkrum spendýrum, þar á meðal refum og köttum.

Óvissustig áfram í gildi

Óvissustig vegna fuglaflensu er áfram í gildi og MAST hvetur alifuglabændur til að herða sóttvarnir og draga úr snertingu við villta fugla. Fuglaeigendur eru eindregið hvattir til að fylgjast grannt með heilsufari fuglahópa og tilkynna veikindi eða óeðlilegan dauða án tafar. Almenningi er jafnframt bent á að tilkynna fund á dauðum fuglum og villtum spendýrum og forðast beina snertingu við hræ án hlífðarbúnaðar.

Sóttvarnalæknir vekur athygli á að engin merki séu um H5-stofna í fólki hér á landi og að inflúensutilfelli í mönnum sem nú sjást tengist öðrum veirustofnum. Stjórnvöld ítreka að engar vísbendingar séu um aukin afföll villtra fugla á suðvesturhorni landsins og að uppruni veirunnar sé óljós uns frekari erfðagreining hefur farið fram.

Kemur með farfuglunum

Samkvæmt MAST gæti veiran hafa borist með farfuglum nýlega eða síðastliðið haust. Erfðagreining muni skera úr um hvort veiran sé af evrópskum eða norður-amerískum uppruna. Embætti landlæknis og MAST fylgjast náið með stöðu mála, og öll tilfelli eru skráð í mælaborði stofnunarinnar.

Íslensk stjórnvöld leggja áherslu á að þótt staðfest tilfelli séu fá séu þau áminning um að veiran sé landlæg á norðlægum slóðum og geti borist með farfuglum á hverjum tíma.

Almannavarnir, MAST og sóttvarnalæknir hvetja því bændur, dýraeigendur og almenning til áframhaldandi varúðar og árétta að fyrri reynsla sýni að góðar sóttvarnir séu helsta vörn gegn smiti í alifuglum.

___________________

Í febrúar 2026 greindu bandarískir og fleiri erlendir fjölmiðlar frá fuglaflensufaraldri í Norður-Ameríku, þar sem ný tilfelli höfðu greinst bæði á stórum alifuglabúum og í smærri hópum heimaalinna alifugla. Í Colorado greindust stórar alifuglaeiningar, þar á meðal verksmiðjubú með 1,33 milljónum hænsna, með HPAI H5N1. Yfirvöld hafa hvatt bændur til hertra sóttvarna og áréttað að smit í mönnum sé sjaldgæft en stöðug vöktun nauðsynleg.

Alls hefur 71 smit í mönnum verið skráð í Bandaríkjunum frá 2024, flest tengd vinnu við alifugla eða búfé, en hætta fyrir almenning er áfram talin lítil.