Fílar nota lækningajurtir markvisst
Mynd / Gígja Helgadóttir
Utan úr heimi 15. október 2026

Fílar nota lækningajurtir markvisst

Höfundur: Edda Kristín Sigurjónsdóttir

Afríkufílar nota fjölmargar ólíkar lækningajurtir til að meðhöndla sig og aðra fjölskyldumeðlimi þegar veikindi herja á.

Rannsakendur, sem meðal annars eru frá Þjóðminjasafni Kenía og Brown-háskólanum í Bandaríkjunum, komust að þessari niðurstöðu eftir að taka viðtöl við fólk sem býr og starfar í nánd við fílana á Mount Elgon-svæðinu í vesturhluta Kenía. BBC greinir frá.

Fíll að snæðingi í Kenía á dögunum. Mynd / Gígja Helgadóttir

Skógurinn náttúruapótek

Rannsakendur segja fílana nota yfir 35 tegundir jurta. Þekkt er að 25 af þeim hafi lækningamátt. Þeir kalla skóginn náttúruapótek fílanna.

Þekkt er að fílar sækist í hella þar sem þeir nota tennurnar til að sækja sér sölt og steinefni sem nýtast þeim sem fæðubótarefni. Í rannsókninni er sjónum beint að þessari sömu tegund fíla og ályktað að þeir noti valdar jurtir markvisst til lækninga. Þekkt er að mörg dýr sæki í ákveðnar jurtir sér til heilsubótar.

Skráð voru tilfelli þar sem fílar völdu ákveðnar tegundir plantna þegar þeim virtist líða illa. Nefnt er dæmi um Angurweet Coleus barbatus, blómplöntu af varablómaætt sem er skyld álfamöttli, og því lýst hvernig fílskýr tuggðu jurtina og gáfu kálfum sínum. Jurtin inniheldur efni sem lina magaverki.

Ávinningur að vernda skógana

Tekin voru viðtöl við íbúa á svæðinu í kringum Mount Elgon og rannsakendur unnu með sérfræðingum á svæðinu í að bera kennsl á jurtirnar sem fílarnir nota. Afríski fíllinn er talinn þurfa að háma í sig um einn tuttugasta af líkamsþyngd sinni á hverjum degi, 100300 kg af plöntum.

Dr. Elodie Freymann, prófessor við Brownháskólann, er einn aðalrannsakendanna. Hún segir rannsóknina vekja spurningar um það hvort eyðilegging náttúrulegra heimkynna dýra og manna, svipti þau þeim náttúrulegu lækningajurtum sem þau þurfa til að þrífast.

Í samtali við BBC segir Freymann það sameiginlegan ávinning að vernda skógana og þessi náttúrulegu apótek.

Framhaldsrannsókn hafin

Fílar hafa lengi vakið forvitni mannanna. Þeir eru félagsdýr og nýta sér flókin samskiptakerfi. Félagskerfi þeirra einkennist af mæðraveldi, segir á Vísindavefnum, þar sem kjarni hjarðarinnar samanstendur af einni eða fleiri gömlum kúm og kvenkyns afkomendum í nokkra ættliði. Vald elstu kýrinnar er alla jafna ótvírætt en við fráfall hennar tekur dóttir hennar við. Tarfarnir yfirgefa hópinn við 8–13 ára aldur, þefa hver annan uppi og mynda svokallaða piparsveinahjörð. Þegar tarfarnir eldast draga þeir sig í hlé en kýrnar halda ávallt hópinn.

Framhaldsrannsókn er þegar hafin á greiningu þeirra plantna sem fílarnir á Elgon-svæðinu sækja í, með það að sjónarmiði að kanna hvort þar leynist upplýsingar til lyfjaþróunar.

Eins verður sjónum beint að plöntuvali fílanna miðað við líkamlegt ástand og tengsl þar á milli rannsökuð.

Skylt efni: utan úr heimi

Með hendur í vösum
Líf&Starf 8. júlí 2026

Með hendur í vösum

„Sjáðu ... hann er með vösum!“ Þessi setning heyrist óvenju oft þegar konur sýna...

Góður sigur strjálbýlisins
Líf&Starf 26. maí 2026

Góður sigur strjálbýlisins

Helstu stórveldin í briddsheiminum, Reykjavík og Reykjanes, urðu að lúta í lægra...

Sumar, vetur, von og haust
Líf&Starf 26. maí 2026

Sumar, vetur, von og haust

Það var á þessum tíma árs, rétt eftir sumarbyrjun, að horfellirinn lét harðast t...

Gjaldmiðill Íslands og gull
Líf&Starf 22. maí 2026

Gjaldmiðill Íslands og gull

Saga smjörs á Íslandi er samofin lífsbaráttu þjóðarinnar og ristir mun dýpra en ...

Ævintýralegt spil í úrslitunum
Líf&Starf 13. maí 2026

Ævintýralegt spil í úrslitunum

12 pör þurftu að kljást við spil dagsins sem kom upp í úrslitum Íslandsmótsins í...

Sagnaþáttur - Draugabani
Líf&Starf 27. apríl 2026

Sagnaþáttur - Draugabani

Um þessar mundir er öld liðin frá því að Indriði G. Þorsteinsson rithöfundur fæd...

Einbúinn á Þelamörk
Líf&Starf 13. apríl 2026

Einbúinn á Þelamörk

Haustið 1788 var Jóni Þorlákssyni veitt embætti sóknarprests á Bægisá á Þelamörk...

Sagnaþáttur: Velkomin Góa
Líf&Starf 10. mars 2026

Sagnaþáttur: Velkomin Góa

Góa er hafin. Mánaðarheitið góa, eða gói eins og forfeður okkar kölluðu þennan n...